มีความพยายามในการแบ่งประเภทของคนในองค์กรออกเป็นประเภทต่างๆ อยู่เป็นประจำ สัปดาห์นี้ผมก็ขอแบ่งบ้างครับ
โดยแบ่งคนในองค์กรออกเป็น 6 ประเภท ซึ่งเกณฑ์ที่ผมใช้ในการแบ่งนั้น ก็ดูจากว่าคนแต่ละคนนั้นเวลาคิดหรือทำอะไรต่างๆ นั้นคิดเพื่อองค์กรหรือเพื่อตนเองเป็นหลัก ทั้งนี้ เนื่องจากในช่วงหลัง เราให้ความสำคัญกับการคิดเพื่อส่วนรวม เพื่อผู้อื่น เพื่อองค์กร เพื่อประเทศชาติ เพื่อกลุ่ม ฯลฯ กันมากขึ้น แต่ขณะเดียวกันพวกที่ยังคิดเพื่อประโยชน์ส่วนตัวเองก็ยังมีอยู่ แถมยังมีพวกที่ทำเป็นคิดเพื่อองค์กรแต่แท้จริงแล้ว มีเพื่อประโยชน์ส่วนตนแอบแฝงอยู่ก็เยอะครับ
ลองมาดูกันนะครับว่าผมจะแบ่งคนในองค์กรออกเป็น 6 ประเภทอย่างไร และท่านเองหรือบุคคลรอบข้างท่านตกอยู่ในประเภทไหน
ประเภทแรก เป็นพวก 0:100 หรือคิดและทำเพื่อองค์กร 0% แล้วคิดและทำเพื่อตนเอง 100% คนพวกนี้ เราพบเจอบ่อยครับ ในแต่ละองค์กรก็จะมีอยู่บ้างพอให้สนุกสนานและปวดหัวเล่น คนประเภทนี้มาทำงานเพื่อเรียกร้องสิทธิของตนเองเป็นหลัก ไม่เคยคิดถึงองค์กรเลย แต่จะดูว่าตนเองได้อะไรบ้าง หรือ ไม่ได้อะไรบ้าง ถ้าสิ่งที่ตนเองได้รับก็จะเงียบ แต่ถ้าไม่ได้รับก็จะโวยวาย (ถึงขั้นขู่ฟ้องร้องก็เยอะ) คนพวกนี้จะชอบทำงานแบบตามขั้นต่ำที่เขากำหนดให้ แต่เมื่อถึงคราวเรียกร้องสิทธิกลับเรียกร้องอย่างเต็มที่ เรียกว่าเป็นพวกรักษาสิทธิของตนเต็มที่ เราอาจจะถือว่าคนกลุ่มนี้เป็นเหลือบไรภายในองค์กรก็ได้ครับ
ประเภทที่สอง เป็นพวก 20:80 คือคิดและทำเพื่อองค์กร 20% ส่วนเพื่อตนเองนั้น 80% พวกนี้จะดีกว่าพวกแรกนิดหนึ่ง ตรงที่ว่าถ้าตนเองได้รับเต็มที่ ไม่ขาดแคลนแล้ว ก็จะค่อยคิดว่าองค์กรจะได้อะไร เรียกว่าตนเองมาก่อนส่วนรวม
ประเภทที่สาม เป็นพวก 40:60 คือองค์กร 40% ตนเอง 60% คนกลุ่มนี้ถ้าไม่ดูดีๆ จะดูไม่ออกว่าเน้นตนเองมากกว่าองค์กรครับ เนื่องจากดูแล้วเหมือนจะทุ่มเท มุ่งมั่น และทำเพื่อองค์กร แถมเวลาพูดจาก็ดูเหมือนจะดี และเป็นคนที่คิดเพื่อส่วนรวมเป็นหลักครับ แต่บททดสอบง่ายๆ สำหรับการหาคนกลุ่มนี้ให้เจอคือเมื่อจะต้องเลือกที่จะเสียสละระหว่าง ส่วนตัวและองค์กรแล้วคนกลุ่มนี้จะเลือกเสียสละองค์กรเพื่อส่วนตัวเป็นหลัก คนกลุ่มนี้ไม่ได้ถือว่าแย่เหมือนสองกลุ่มแรกนะครับ เพียงแต่พวกเขาเลือกตนเองหรือส่วนตัวมากกว่าองค์กร
ประเภทที่สี่ เป็นพวก 60:40 คือองค์กร 60% ตนเอง 40% พวกนี้จะคล้ายๆ กับประเภทที่สามครับ เพียงแต่สลับกันเท่านั้นเองว่าเมื่อถึงคราวสำคัญหรือจำเป็นแล้วก็พร้อมที่จะเสียสละเรื่องของตนเองเพื่อองค์กรได้ งานบางอย่างในองค์กรต้องการผู้ที่เสียสละเข้ามาทำ ก็จะได้คนกลุ่มนี้เข้ามาช่วยครับ เพียงแต่ว่าคนกลุ่มนี้ใจหนึ่งนึกถึงประโยชน์ขององค์กร แต่ในขณะเดียวกันก็จะนึกไปพร้อมๆ กันว่าแล้วตนเองจะได้อะไรด้วย เช่น การเสียสละเข้ามาทำงานให้เสร็จนั้น อาจจะไม่ใช่เพื่องานขององค์กร แต่เป็นค่าล่วงเวลา หรือ เพื่อให้เจ้านายเห็นถึงความขยันก็ได้
ประเภทที่ห้า เป็นพวก 80:20 คือคิดและทำเพื่อองค์กร 80% และ คิดและทำเพื่อส่วนตัว 20% คนกลุ่มนี้เวลาคิดหรือทำงานอะไรก็ตาม จะคิดถึงองค์กรเป็นหลัก ความสำเร็จขององค์กรจะเป็นอันดับหนึ่งในใจของคนกลุ่มนี้ตลอด ดังนั้น คนกลุ่มนี้เวลาจะคิดหรือทำอะไรก็แล้วแต่ จะคิดเพื่อองค์กรเป็นหลัก เพียงแต่เมื่อเวลาผ่านพ้นไป อาจจะแวบเข้ามาในหัวบ้างว่า “แล้วฉันทำไปเพื่ออะไร?” คนกลุ่มนี้จะมีความมุ่งมั่นเพื่อองค์กรเป็นสำคัญ ยกเว้นเมื่อท้อหรือเหนื่อยหรือหมดกำลังใจ ค่อยหันกลับมาคิดว่าที่ทำไปทั้งหมดนั้น ทำไปเพื่ออะไร? ตัวเองได้หรือสูญเสียอะไรไปบ้างหรือเปล่า? แต่เมื่อหายเหนื่อย หายท้อ หายหมดกำลังใจ คนกลุ่มนี้ก็จะลุกขึ้นมาทำเพื่อองค์กรใหม่ครับ
ประเภทที่หก เป็นพวก 100:0 คือทุกอย่างในชีวิตนี้อุทิศเพื่อองค์กรเพียงอย่างเดียวครับ ไม่เคยจะมีเวลาที่จะมาคิดถึงตนเอง แม้กระทั่งเมื่อเหนื่อย ท้อ หรือ หมดกำลังใจ ก็จะไม่มาคร่ำครวญคิดถึงตัวเองเหมือนพวกที่ห้า แต่จะคิดว่า ตัวเองต้องลุกขึ้นมาสู้ต่อไปเพื่อองค์กร เรียกได้ว่าคนประเภทนี้ถ้ากรีดเลือดออกมา คงออกมาเป็นสีขององค์กรนั้นเลยครับ
เป็นอย่างไรบ้างครับคนทั้งหกประเภทในองค์กร จริงๆ แล้วก็ถือเป็นการแบ่งแบบคร่าวๆ นะครับ และการใช้ตัวเลขก็เพื่ออ้างอิงให้เห็นภาพ จริงๆ อาจจะมีพวก 70:30 หรือ ตัวเลขอื่นก็ได้ครับ และผมคิดว่าทุกคนไม่ได้อยู่ที่ประเภทใดประเภทหนึ่งตลอดเวลา เมื่อเวลาเปลี่ยน หน้าที่การงานเปลี่ยน วิธีการคิดของเราก็เปลี่ยน แต่ก็ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ชวนให้คิดนะครับว่าผู้บริหารในทุกระดับ ทั้งองค์กร หรือแม้กระทั่งประเทศชาติ ว่าระหว่างองค์กรกับตนเองนั้น เราตกอยู่ในคนประเภทไหนครับ?