ปัญหาไม่มีไว้แค่ตรวจเยี่ยม

และแก้ปัญหาการลักลอบทิ้งขยะ รวมถึงกำจัดขยะแบบไม่ถูกวิธี จนเกิดไฟไหม้ และส่งผลให้เกิดผลกระทบต่อประชาชนในวงกว้าง รวมถึงพื้นที่กรุงเทพมหานคร การตรวจเยี่ยมของนายกรัฐมนตรีในครั้งนี้ ก็เช่นเดียวกับนายกรัฐมนตรีหลายยุคหลายสมัยที่ดำเนินการมาก่อนหน้านี้กรณีที่เกิดภัยพิบัติขนาดใหญ่ นั่นคือ สั่งให้หน่วยงานบูรณาการแก้ปัญหาอย่างเป็นระบบและระยะยาว

การลักลอบทิ้งขยะมูลฝอยหรือขยะอุตสาหกรรม ถือเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทั่วไปในสังคมไทย แต่กรณีบ่อขยะแพรกษาได้รับความสนใจเป็นกรณีพิเศษ เนื่องจากสร้างผลกระทบต่อประชาชน โดยเฉพาะคนกรุงเทพฯ ดังนั้น เราจึงเห็นความเอาจริงเอาจังของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแทบทุกภาคส่วนเข้าไปในพื้นที่ ทั้งเจ้าหน้าที่ฝ่ายควบคุมดูแลโรงงานและเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ตั้งแต่ระดับท้องถิ่นจนถึงระดับชาติ เข้าไปแก้ปัญหาที่เกิดขึ้น รวมทั้งการดำเนินคดีต่างๆ จากผู้ที่เกี่ยวข้องในเหตุการณ์ครั้งนี้

อันที่จริง ปัญหาเรื่องขยะไม่ใช่ประเด็นใหม่ที่เพิ่งเกิดขึ้นในสังคมไทย แต่เป็นเรื่องที่มีมานานตามการขยายตัวทางเศรษฐกิจและการขยายตัวของชุมนุมเมือง และเป็นปัญหาที่ไม่อาจแก้ปัญหาได้โดยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเท่านั้น เพราะปัญหาการทิ้งขยะเป็นเรื่องที่เกี่ยวกับประชาชนทั้งหมดที่ต้องให้ความร่วมมือ หรือเรียกกันว่ามีสำนึกในการดูแลสภาพแวดล้อม ซึ่งหากปราศจากเสียความร่วมมือของประชาชน ก็จะทำให้ปัญหาแก้ไขได้ยาก ทั้งเรื่องการทิ้งขยะไม่เป็นที่เป็นทาง และสอดส่องดูแลการลักลอบทิ้งจากคนภายนอก

สิ่งที่น่าสนใจอย่างยิ่งต่อกรณีนี้ เนื่องจากเป็นบ่อขนาดใหญ่ และถือว่าอยู่ใกล้เขตชุมชนที่อยู่อาศัยเป็นอย่างมาก หน่วยงานรัฐจะแก้ปัญหาอย่างไร และจะมีมาตรการเพื่อป้องกันไม่ให้เหตุการณ์ในลักษณะเดียวกันเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างไร เราไม่อยากเห็นกรณีเมื่อเกิดปัญหาขึ้นมาและส่งผลกระทบมาก จากนั้นจะมีผู้ที่เสนอว่าให้ปัญหาดังกล่าวเป็นวาระแห่งชาติ ซึ่งมักเป็นแนวคิดที่หน่วยราชการมักจะเสนอเพื่อแก้ปัญหาใหญ่ อย่างไรก็ตาม สิ่งที่เกิดขึ้นในอดีต เราจะเห็นได้ว่าการแก้ปัญหาเช่นนั้นไม่เกิดขึ้นจริง

เราไม่อยากเห็นการแก้ปัญหากรณีนี้ เหมือนกับที่เกิดขึ้นจากปัญหาหมอกควันในภาคเหนือ ซึ่งได้เผชิญปัญหาในทุกฤดูแล้ง โดยในช่วงที่เกิดขึ้นครั้งแรกนั้น เราก็เห็นทุกหน่วยงานแตกตื่นและตระหนกต่อปัญหากันอย่างมาก จนมีการวางแผนเพื่อแก้ปัญหาที่เรียกกันว่าอย่างบูรณาการ แต่จนบัดนี้ผ่านมาเกือบ 10 ปี ดูเหมือนว่าปัญหาหมอกควันในภาคเหนือก็ยังไม่เบาบางลง แต่ในทางตรงกันข้ามมีบางพื้นที่มีปัญหามากขึ้น นั่นแสดงให้เห็นว่าการวางแผนแก้ปัญหาอย่างบูรณาการนั้นไม่เกิดขึ้นจริง

เราเห็นว่าปัญหาสิ่งแวดล้อมหลายด้านเป็นปัญหาใหญ่ในระดับสังคม และหากคิดต้นทุนที่ต้องใช้ในการแก้ปัญหาแต่ละปีนั้นถือว่ามหาศาลมาก ดังนั้นหากเรายังไม่สามารถแก้ให้เบาบางลงได้ เราก็เชื่อว่าปัญหาดังกล่าวจะรุนแรงขึ้นในอนาคต เราอยากเห็นนโยบายด้านสิ่งแวดล้อมของรัฐบาลหรือนักการเมือง เหมือนกับการคิดโครงการขนาดใหญ่ เช่นรถไฟความเร็วสูง หรือแก้ปัญหาน้ำทั้งระบบ เราเชื่อว่าเรื่องสิ่งแวดล้อมกำลังกลายเป็นเรื่องใหญ่ไม่ต่างจากโครงการขนาดใหญ่ประเภทอื่น เราอยากเห็นปัญหาเหล่านี้ได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง ไม่ใช่เป็นที่ตรวจเยี่ยมของนักการเมืองเป็นครั้งคราว