เราคงจะเห็นกันอยู่นะครับว่าการเป็นผู้นำนั้นอาจจะไม่ยาก แต่การจะเป็นผู้นำที่ดีได้นั้นไม่ง่าย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการที่จะเป็นผู้นำที่ดี
ในสภาวะที่การเปลี่ยนแปลงของปัจจัยแวดล้อมต่างๆ มีการเปลี่ยนแปลงอยู่ตลอดเวลา ผู้นำในทุกระดับและในองค์กรทุกประเภทต้องเผชิญกับความท้าทายต่างๆ ตลอดเวลา และผมเองได้มีโอกาสเห็นรายงานวิจัยชิ้นหนึ่งของ Center for Creative Leadership ซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระที่ศึกษาและเผยแพร่เกี่ยวกับการพัฒนาผู้นำ โดยทาง CCL เขาได้ศึกษาวิจัยถึงความท้าทายที่ผู้นำในระดับต่างๆ ต้องเผชิญ โดยสอบถามจากผู้นำกว่า 700 คนจาก 7 ภูมิภาคทั่วโลก ตั้งแต่จีน อินเดีย สิงคโปร์ ตะวันออกกลาง ถึง ยุโรป อเมริกา ซึ่งทาง CCL ได้พยายามหาความท้าทายร่วมที่ผู้นำเหล่านี้มองว่าเป็นความท้าทายที่ผู้นำเผชิญอยู่ และได้ออกมาเป็นหกประเด็นความท้าทายที่ผู้นำเห็นร่วมกัน ท่านผู้อ่านลองพิจารณาดูนะครับว่าท่านกำลังเผชิญความท้าทายเหล่านั้นอยู่หรือไม่
ความท้าทายประการแรกและพบบ่อยที่สุดคือการพัฒนาตนเองของตัวผู้นำครับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการพัฒนาความสามารถในการบริหารจัดการของตนเอง ทั้งในด้านของการบริหารเวลา การจัดลำดับความสำคัญ การคิดเชิงกลยุทธ์ การตัดสินใจ และการพัฒนาตนเองให้ทันต่อการเปลี่ยนแปลงของภายนอก จะสังเกตได้ว่าสิ่งที่ผู้นำกังวลในแง่ของการพัฒนาตนเองนั้น ไม่ใช่ประเด็นในเรื่องของทักษะหรือความรู้ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับงาน แต่จะเป็นทักษะที่เราอาจจะเรียกว่า Soft-Skilled ซึ่งในอดีตทักษะเหล่านี้ก็เป็นสิ่งสำคัญ แต่ดูเหมือนจากการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยต่างๆ ที่เพิ่มมากขึ้นและเร็วขึ้น ยิ่งทำให้ทักษะต่างๆ ข้างต้นเป็นสิ่งที่มีความสำคัญมากยิ่งขึ้น
ความท้าทายประการที่สองคือการจะจูงใจและกระตุ้นผู้อื่น ซึ่งไม่ใช่เรื่องของการจูงใจให้ทำงานแบบธรรมดา แต่ต้องการทางกระตุ้นและจูงใจให้พนักงานที่ดีมีความสามารถ มีความรักและพอใจในงานที่ทำ รวมถึงการทำให้พนักงานอยากจะทำงานได้ดียิ่งขึ้น ตำราว่าไว้ว่าหน้าที่สำคัญของผู้นำคือการบริหารคน แต่ผมอยากจะเสนอให้มองอีกมุมครับ นั้นคือแทนที่จะเป็นเรื่องของการ “บริหาร” คน แต่เป็นการสร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับคนรอบๆ ตัวผู้นำ และใช้ประโยชน์จากความสัมพันธ์ดังกล่าวในการจูงใจ กระตุ้น ขับเคลื่อนและผลักดันบุคลากรในองค์กร
ความท้าทายประการที่สามซึ่งสอดคล้องกับความท้าทายประการที่สองคือการพัฒนาบุคลากร โดยการพัฒนาบุคลากรในปัจจุบัน ไม่ใช่รูปแบบเดิมๆ ของการเข้าห้องเรียน นั่งฟังอาจารย์สอนหนังสือแล้วก็จบไป แต่จะเน้นเรื่องของการ Mentoring / Coaching มากขึ้น ทำให้บทบาทของผู้นำในการพัฒนาบุคลากรนั้น ไม่ใช่บทบาทเดิมๆ ของการยืนหน้าห้องแล้วสอนหนังสือแล้ว แต่เป็นการทำหน้าที่เป็น Mentor / Coach แทน
ความท้าทายประการที่สี่ก็เกี่ยวเนื่องกับประการที่สองและสามครับนั้นคือเรื่องการเป็นผู้นำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการนำทีม นับตั้งแต่การสร้างทีม การพัฒนาทีม การบริหารทีม การสร้างแรงจูงใจ แรงผลักดันให้กับทีม เนื่องจากรูปแบบการทำงานในปัจจุบันจะเน้นการทำงานในรูปแบบของทีมมากขึ้น ดังนั้น เรื่องการบริหารทีมจึงกลายเป็นความท้าทายที่สำคัญอีกประการหนึ่งของผู้นำ
ความท้าทายประการที่ห้าคือเรื่องของการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงครับ ซึ่งถือว่าไม่น่าแปลกใจเพราะภายใต้สภาวะแวดล้อมในการทำงานในปัจจุบันผู้นำในทุกระดับจะไม่สามารถหลีกเลี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงได้ ดังนั้นความท้าทายที่สำคัญที่ผู้นำทุกคนจะต้องเผชิญจะเป็นเรื่องของการทำความเข้าใจ ขับเคลื่อน และนำการเปลี่ยนแปลง รวมถึงการบริหารจัดการที่เหมาะสมเมื่อเผชิญกับการต่อต้านการเปลี่ยนแปลง
ความท้าทายประการสุดท้ายคือการบริหารความสัมพันธ์กับทุกภาคส่วนทั้งภายนอกและภายในองค์กร ทั้งนี้ เนื่องจากปัจจุบันความคาดหวังและความต้องการของทุกภาคส่วนที่มีต่อองค์กรต่างๆ เพิ่มขึ้นจากในอดีต ไม่ว่าจะเป็นผู้ถือหุ้น สังคม ชุมชน หรือ แม้กระทั่งพนักงานเอง ดังนั้น ผู้นำจะต้องมีความสามารถในการสร้างและบริหารความสัมพันธ์กับบุคคลและกลุ่มบุคคลต่างๆ ทั้งภายในและภายนอกองค์กร
จากความท้าทายต่างๆ ทั้งหกประการข้างต้นที่ผู้นำต้องเผชิญข้างต้น ทาง Center for Creative Leadership ได้สรุปออกมาเป็น Profile ของ Top Leader หรือ คุณลักษณะของผู้นำที่ประสบความสำเร็จไว้ 5 ประการ ได้แก่ 1) People Developers หรือการพัฒนาคน 2) Relationship Builder หรือผู้สร้างความสัมพันธ์ที่ดีกับบุคคลอื่น 3) Strategic Enabler หรือการคิดเชิงกลยุทธ์ 4) Nimber Adaptor หรือเป็นผู้ที่สามารถปรับตัวได้ตลอดเวลา อย่างรวดเร็ว และ 5) Constant Learner หรือผู้ที่สามารถเรียนรู้ได้อย่างต่อเนื่อง ตลอดเวลา