สื่อแม้จะเป็นธุรกิจที่มีการลงทุนและการลงทุนย่อมเพื่อแสวงหากำไร แต่ก็มีสถานะพิเศษที่ไม่เหมือนธุรกิจอื่น
นั่นคือ สื่อทำหน้าที่เพื่อสาธารณชนจึงมีความสำคัญมาก ความสำคัญของสื่อมีมากถึงขนาดได้รับการเรียกขานว่าฐานันดรที่สี่ โดย เอ็ดมันด์ เบิร์ก (Edmund Burke) นักการเมืองอังกฤษได้อภิปรายในสภาว่า ในขณะที่ บรรดาสมาชิกสภา ประกอบด้วย ฐานันดรที่ 1 คือ สมาชิกสภาขุนนาง ฐานันดรที่ 2 คือ พวกบรรพชิต พระราชาคณะ ฐานันดรที่ 3 คือ สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ซึ่งคนธรรมดาได้เลือกตั้งให้เป็นตัวแทนเข้าไปทำหน้าที่ในสภา กำลังประชุมกันอยู่นั้น มีฐานันดรที่สี่เกิดขึ้นซึ่งอยู่ในที่ประชุมนั้นด้วย ได้แก่ หนังสือพิมพ์ ซึ่งเป็นสื่อมวลชนเพียงประเภทเดียวในสมัยนั้นซึ่งเข้าไปนั่งฟังการประชุมสภาด้วย นับแต่นั้นมาหนังสือพิมพ์จึงได้รับการเรียกขานว่าฐานันดรที่สี่ อันเป็นการแสดงถึงการให้การยอมรับว่าหนังสือพิมพ์มีความสำคัญ มีเกียรติ มีสถานะพิเศษทางสังคม นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้นในศตวรรษที่ 18 หรือเมื่อประมาณ 200 ร้อยปีก่อน ต่อมาเมื่อเกิดสื่อใหม่อันได้แก่ วิทยุและโทรทัศน์ ก็จัดเข้าอยู่ในฐานันดรสี่ด้วย ปัจจุบันก็ต้องนับรวมเอาสื่อใหม่คือสื่อออนไลน์เข้าไปด้วยเช่นกัน
แม้ปัจจุบันไม่มีใครเรียกขานสื่อว่าเป็นฐานันดรที่สี่กันแล้ว แต่ไม่ได้หมายความว่าบทบาทและสถานะของสื่อจะลดความสำคัญลง ในทางตรงกันข้ามสื่อกลับมีความสำคัญมากยิ่งขึ้น ในยุคข่าวสารเช่นปัจจุบัน สื่อมีบทบาทในการส่งผ่านข้อมูลข่าวสารที่มีอยู่มากมายมหาศาลไปสู่สาธารณชน ความรับผิดชอบของสื่อต่อสาธารณชนจึงยิ่งมีความสำคัญมากขึ้นเช่นกัน ดังนั้น จึงจะเห็นได้ว่า นอกจากสื่อจะเป็นธุรกิจที่มีการลงทุนและแสวงหากำไรเช่นเดียวกับธุรกิจอื่นแล้ว สื่อยังต้องมีหน้าที่และความรับผิดชอบต่อสาธารณชนด้วย ดังนั้น กฎเกณฑ์ ระเบียบ จริยธรรม จรรยาบรรณในการประกอบธุรกิจขององค์กรสื่อและผู้ประกอบวิชาชีพสื่อจึงมีมากกว่าองค์กรธุรกิจอื่นและผู้ประกอบวิชาชีพอื่น
ธรรมชาติของธุรกิจเมื่อลงทุนไปแล้วย่อมมีกำไรเป็นเป้าหมาย ดังนั้น ธุรกิจจึงต้องทำทุกวิถีทางที่จะให้ทุนที่ลงไปนั้นเกิดดอกออกผลงอกเงยเป็นรายได้และกำไรให้มากที่สุด ความรับผิดชอบของธุรกิจทั่วไปก็เพียงแต่เรื่องคุณภาพของสินค้าและบริการของตนเท่านั้น แต่ธุรกิจสื่อมีความรับผิดชอบมากกว่า เพราะต้องรับผิดชอบต่อสาธารณชนด้วย นั่นคือ การแสวงหารายได้และกำไรของสื่อ ต้องควบคู่ไปกับผลประโยชน์ของสาธารณชน ไม่ใช่ผลประโยชน์ของปัจเจกบุคคลผู้ซื้อสินค้าและบริการเช่นธุรกิจอื่น ข้อมูลข่าวสารอันเป็นสินค้าของสื่อนั้นเป็นสินค้าที่แตกต่างจากสินค้าของธุรกิจอื่น เพราะมีผลต่อการรับรู้ พัฒนาสติปัญญา และคุณภาพชีวิตของคนในสังคม ดังที่มีนักวิชาการได้ศึกษาวิเคราะห์วิจัยจนได้ข้อสรุปเป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไปว่า สื่อมีหน้าที่ให้ข้อมูลข่าวสาร ให้ความรู้ ให้ข้อคิดเห็นในเรื่องต่างๆ ให้ความบันเทิง รวมถึงการโฆษณาประชาสัมพันธ์เรื่องราวต่างๆ ทั้งของปัจเจกบุคคลและองค์กรทั้งหลาย ดังนั้น จะเห็นได้ว่า บทบาทหน้าที่ของสื่อครอบคลุมการดำเนินชีวิตของคนทุกด้าน
การทำหน้าที่ของสื่อจึงต้องมีกฎเกณฑ์กำกับควบคุมมิให้สื่อแสวงหาประโยชน์โดยมิชอบ เช่น ให้ข้อมูลข่าวสารที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง ให้ความรู้ที่ผิดๆ ให้ความคิดเห็นที่เป็นภัยต่อบุคคลหรือองค์กรใดๆ ให้ความบันเทิงโดยปราศจากความรับผิดชอบ รวมถึงการโฆษณาประชาสัมพันธ์ที่ไม่เกินเลยความจริง เป็นต้น จะเห็นได้ว่า การธุรกิจที่มีข้อมูลข่าวสารเป็นสินค้าของสื่อนั้น มีผลต่อคนและสังคมเป็นอันมาก จึงต้องมีกฎเกณฑ์กำกับควบคุมมากกว่าธุรกิจอื่นดังที่กล่าวมาแล้ว
เนื่องมาจากสื่อมีสถานะที่พิเศษแตกต่างจากธุรกิจอื่น กฎเกณฑ์ที่มีเพื่อกำกับการทำงานของสื่อก็แตกต่างจากธุรกิจอื่นด้วย นั่นคือ นอกจากจะอยู่ภายใต้กฎเกณฑ์ทางกฎหมายของแต่ละสังคมที่สื่อสังกัดอยู่แล้ว ยังต้องมีกฎเกณฑ์เฉพาะของสื่อที่เรียกว่าจรรยาบรรณของสื่อด้วย ซึ่งสื่อแต่ละประเภท ได้แก่ หนังสือพิมพ์ วิทยุ โทรทัศน์ จะออกกฎเกณฑ์กำกับควบคุมกันเองแล้ว แต่ละองค์กรสื่อยังมีกฎเกณฑ์เฉพาะของตนเองออกมากำกับควบคุมการทำงานของผู้ปฏิบัติงานในองค์กรของตนด้วย เพื่อให้สามารถทำหน้าที่ของสื่อได้ครบถ้วนสมบูรณ์นั่นเอง
ในสมัยก่อนที่สังคมยังไม่ซับซ้อน การทำหน้าที่ของสื่อจึงไม่ค่อยมีปัญหามากมายนัก กฎเกณฑ์ กติกา จรรยาบรรณ ที่มีอยู่สามารถกำกับควบคุมการทำงานของสื่อได้ แต่ปัจจุบันสังคมซับซ้อนขึ้น ปัญหาต่างๆ เกิดขึ้นเป็นอันมาก การแข่งขันกันมีมากขึ้น การลงทุนธุรกิจสื่อก็ต้องใช้เงินลงทุนจำนวนมหาศาลไม่ต่างจากการลงทุนในธุรกิจอื่น ความจำเป็นในการแสวงหารายได้และกำไรย่อมมีมากขึ้น ธุรกิจสื่อกลายเป็นธุรกิจที่มีการซื้อขายหุ้นในตลาดหลักทรัพย์ กลายเป็นการลงทุนเพื่อแสวงหากำไรโดยสมบูรณ์ ดังนั้น จึงมีข้อสงสัยว่า สื่อสามารถรักษาจริยธรรมของวิชาชีพได้ดังเดิมหรือไม่ กฎเกณฑ์ด้านคุณธรรมจริยธรรมของสื่อที่มีอยู่เหมาะสมกับสภาพปัจจุบันของสื่อหรือไม่ สื่อจะปรับตัวอย่างไรจึงจะสามารถรักษาบทบาทหน้าที่อันสำคัญต่อสังคมของตนเอาไว้ในขณะที่ต้องแสวงหารายได้และกำไรตามธรรมชาติของธุรกิจ หรือสื่อละทิ้งจริยธรรมในการทำหน้าที่ที่เคยมีไปแล้ว เพื่อเข้าสู่การแข่งขันแสวงหารายได้และกำไรอย่างเต็มตัว
คำถามเหล่านี้สำคัญมากและท้าทายสื่อทั้งหลายโดยตรง!