การเมืองเขมรก่อนเลือกตั้ง : ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่

พร้อมประกาศคำขวัญ “Change” ตามแบบบารัก โอบามา ของอเมริกา กันเลยทีเดียว

เลือกตั้งทั่วไปวันที่ 28 กรกฎาคมนี้ นายสม รังสี มีสิทธิจะสมัครรับเลือกตั้งเป็น ส.ส. หรือไม่ยังน่าสงสัยเพราะคณะกรรมการเลือกตั้งบอกว่า “ปิดบัญชีผู้สมัคร” ไปแล้วก่อนที่เขาจะได้รับพระราชทานอภัยโทษไม่กี่วัน

และเพราะเขาไม่อยู่ในประเทศระหว่างช่วงที่เปิดให้ผู้สมัครและผู้มีสิทธิเลือกตั้งลงทะเบียนสิทธิของตนเอง, สม รังสี จึงไม่มีสิทธิจะสมัครเป็น ส.ส. และหย่อนบัตรด้วยซ้ำ

แต่ทนายของเขาบอกว่ากำลังหาช่องว่างของกฎหมายที่จะพลิกกฎกติกาเพื่อให้ผู้นำฝ่ายค้านคนนี้ได้สิทธิทางการเมืองนี้กลับคืนมาก่อนวันเลือกตั้งให้จงได้

ศาลกัมพูชา ตัดสินจำคุกเขา 11 ปีหลังจากถูกดำเนินคดีหลายข้อหา รวมถึงประเด็นปลุกปั่นให้เกิดการแบ่งแยกเชื้อชาติและเผยแพร่ข้อมูลอันเป็นเท็จ หลังจากนั้นเขาก็หลบหนีไปอยู่ฝรั่งเศส

ที่น่าขบขันก็คือว่าเมื่อเดือนสองเดือนที่ผ่านมานี้เอง กระทรวงต่างประเทศไทยห้าม สม รังสี ผ่านด่านตรวจคนเข้าเมืองที่สนามบินสุวรรณภูมิ โดยอ้างว่าเขาจะมาใช้ประเทศไทยเพื่อทำกิจกรรมการเมืองที่อาจกระทบต่อกัมพูชา ซึ่งเป็นสมาชิกของอาเซียนด้วยกันเอง

ผ่านมาได้ไม่เท่าไหร่ เขากลับเข้ากัมพูชาหน้าตาเฉย ไม่มีความกลัวว่ากิจกรรมการเมืองเขาจะกระทบต่อบ้านเกิดเขาแต่อย่างไร
อาจเป็นเพราะเรารู้ไม่ทันความพลิกแพลงทางการเมืองของนายกฯฮุนเซน

เพราะเมื่อผู้นำเขมรคนนี้เล่นเกมการเมืองทุกรูปแบบได้อย่างคล่องแคล่ว อะไร ๆ ก็เกิดขึ้นได้

สม รังสี สร้าง “ดราม่า” วันศุกร์ที่ผ่านมา เมื่อก้าวลงจากเครื่องบินที่สนามบินพนมเปญ, นักการเมืองช่ำชองวัย 64 อดีตรัฐมนตรีคลังคนนี้ก็คุกเข่าลงจูบดินเพื่อประกาศว่าคืนสู่มาตุภูมิเพื่อจะ “สร้างความเปลี่ยนแปลง” ให้กับสังคมกัมพูชา โดยไม่ได้บอกชัดเจนว่าอะไรคือความเปลี่ยนแปลงที่ว่านี้

เขาประกาศท่ามกลางผู้คนที่ไปต้อนรับอย่างเนืองแน่นว่า “ผมกลับมากู้ชาติ” ซึ่งสอดคล้องกับชื่อพรรคของเขาที่ชื่อ “พรรคกู้ชาติ”

สม รังสี บอกว่า นายกฯฮุนเซน ปกครองประเทศมาแล้ว 28 ปี ถึงเวลาที่จะเปลี่ยนแล้ว แต่คงไม่ใช่เรื่องง่ายเพราะพรรค “ซีพีพี” ของเขามี ส.ส. ในรัฐสภาถึง 90 จากทั้งหมด 123 ที่นั่ง ดังนั้นไม่ว่าจะลงมติกฎหมายเรื่องอะไร, ฮุนเซน ก็ชนะวันยังค่ำ

เขาเคยประกาศว่าจะเป็นนายกฯถึงอายุ 90 แต่เพิ่งจะมาเปลี่ยนใจลดลงมาถึงแค่อายุ 74 เท่านั้น
ฮุนเซน เกิดวันที่ 5 สิงหาคม 1952 ปีนี้จึงมีอายุเพียง 60 เท่านั้น อายุน้อยกว่าคู่รักคู่แค้นทางการเมืองคนนี้ถึง 4 ปี

ทำไมฮุนเซน จึงขอพระราชทานอภัยโทษให้สม รังสี?

คำตอบง่าย ๆ ก็คือว่าเขาถูกสหรัฐฯและอีกหลายประเทศในตะวันตก ขู่ว่าหากไม่ให้ผู้นำฝ่ายค้านได้มีโอกาสร่วมในกิจกรรมหาเสียงในการเลือกตั้ง อาจจะถูกคว่ำบาตร และ ส.ส. มะกันหลายคนก็เตรียมเสนอกฎหมายที่จะตัดความช่วยเหลือกัมพูชา หากฮุนเซนยังสะกัดกั้น สม รังสี ไม่ให้กลับบ้านจนถึงนาทีสุดท้ายของการหาเสียง

ฮุนเซน ช่ำชองการเมืองพอที่จะรู้ว่าเขาต้องสร้างภาพของความเป็น “ประชาธิปไตย” โดยไม่เสี่ยงกับการให้ฝ่ายค้านได้ที่นั่งในการเลือกตั้งมากนัก

จึงรอถึงนาทีสุดท้าย เพื่อให้แน่ใจว่าแม้สม รังสี จะกลับมาช่วยพรรคฝ่ายค้านหาเสียงได้ ก็คงมีเวลาเพียงไม่ถึงสองสัปดาห์ ไม่มีผลต่อการหย่อนบัตรของคนเขมรส่วนใหญ่

ทำอย่างนี้ ฮุนเซน ได้ทั้งคะแนนและภาพลักษณ์ ประเทศที่เตรียมจะเล่นงานเขาก็หาข้ออ้างลงโทษเขาไม่ได้

ความที่ทั้งฮุนเซน และสม รังสี เป็นนักการเมืองคร่ำหวอดทั้งคู่ ผมจึงไม่สงสัยถ้าหากละครการเมืองฉากใหม่ที่กัมพูชา นี้เป็นกรณีของ “ไก่เห็นตีนงู งูเห็นนมไก่”