ปัญหาความใหญ่ของธุรกิจ

ในการดูแลสถาบันการเงินยักษ์ใหญ่ของประเทศหลายแห่ง เนื่องจากสถาบันการเงินเหล่านี้เข้าไปลงทุนในกิจการอื่นเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะสถาบันการเงินใหญ่ที่รอดพ้นวิกฤติและยังคงเข้มแข็งในปัจจุบัน ซึ่งอาศัยการได้เปรียบด้านเงินทุนขยายการลงทุนนอกเหนือจากธุรกิจหลักของตัวเอง นั่นคือ เข้าไปลงทุนสินค้าโภคภัณฑ์ต่างๆ มากขึ้น

เฟดได้รับการร้องเรียนว่าสถาบันการเงินเหล่านี้เข้าไปซื้อกิจการหรือถือหุ้นในบริษัทโภคภัณฑ์ และมีผลทำให้เกิดการบิดเบือนในกลไกตลาดในสินค้าเหล่านี้ให้ราคาแพงเกินจริง เพราะทางหนึ่งสถาบันการเงินเหล่านี้เข้าไปลงทุนในตลาดโภคภัณฑ์หรือการซื้อขายล่วงหน้า ในอีกทางหนึ่งก็ถือหุ้นอยู่ในบริษัทโภคภัณฑ์ ทำให้เกิดข้อสงสัยว่ามีการปั่นราคาสินค้าโภคภัณฑ์ในตลาดให้สูงขึ้นและบริษัทที่ตัวเองเข้าไปลงทุนก็ได้ประโยชน์อีกทาง ซึ่งเป็นเรื่องของผลประโยชน์ทับซ้อน

ผลสอบของเฟดจะออกมาอย่างไรและจะมาตรการแก้ปัญหาตามที่ร้องเรียนมาหรือไม่นั้นยังต้องรอดูกันต่อไป แต่ประเด็นสำคัญอยู่ที่สถาบันการเงินยักษ์ใหญ่เหล่านี้เมื่อเผชิญกับปัญหาการเงินในช่วงวิกฤติ ก็ขอความช่วยเหลือจากรัฐบาล ทั้งทางตรงทางอ้อม ซึ่งก็เป็นเงินจากภาษีของประชาชน แต่เมื่อกลับมาเข้มแข็งก็หันมาขยายอาณาจักรธุรกิจของตัวเอง จนทำให้ราคาสินค้าและบริการสูงขึ้นเกินจริง และคนเดือดร้อนก็คือประชาชนในฐานะผู้บริโภคสินค้าในชีวิตประจำวัน

กรณีของเฟดทำให้ต้องกลับมาคิดเกี่ยวกับสิ่งที่เกิดขึ้นประเทศไทย แม้ว่าขณะนี้คนไทยจำนวนมากแบบภาคภูมิใจกับธุรกิจไทยที่แข็งแกร่งขึ้นในบางธุรกิจ ดังที่มีข่าวการเข้าซื้อกิจการในต่างประเทศอยู่เป็นระยะในช่วงที่ผ่านมา แต่เมื่อมาดูธุรกิจเหล่านี้ในประเทศพบว่าธุรกิจเหล่านี้มีความแข็งแกร่งจริงๆ และล้วนแต่มีขนาดใหญ่ทั้งสิ้น บางธุรกิจมีบทบาทสำคัญในการกำหนดราคาตั้งแต่ต้นน้ำไปถึงปลายน้ำ แม้ว่าสินค้าบางประเภทจะอยู่ภายใต้การควบคุมของกระทรวงพาณิชย์

หากเราเชื่อว่าการแข่งขันทางธุรกิจอย่างเป็นธรรมและเป็นไปตามกลไกตลาดที่แท้จริง จะทำให้ระบบเศรษฐกิจมีประสิทธิภาพมากที่สุด เราควรจะไปสอดส่องว่าในขณะนี้มีปัญหาดังที่เกิดในสหรัฐตามที่มีการร้องเรียนหรือไม่ เพราะล่าสุดรัฐบาลก็มีความเป็นห่วงเรื่องราคาสินค้าราคาสูงขึ้น ทั้งๆ ที่คนไม่รู้สึกว่าเศรษฐกิจของไทยดีขึ้นไปกว่าเดิม แต่นั่นเป็นเรื่องปลายเหตุที่รัฐบาลทุกยุคทุกสมัยมักจะทำกัน อย่างดีก็แค่จัดสินค้าธงฟ้าของกระทรวงพาณิชย์ที่ไม่สามารถแก้อะไรได้เลย

เราเห็นว่ากรณีของเฟดกำลังเข้าไปตรวจสอบสถาบันการเงินยักษ์ใหญ่ของโลกนั้น อาจสะท้อนให้เห็นว่าการขยายขนาดของธุรกิจบางอย่างจนมีอำนาจเหนือตลาดนั้นกำลังสร้างปัญหาใหม่ขึ้นมา แต่สำหรับกรณีประเทศไทยนั้น เมื่อมีข่าวในทำนองเกิดขึ้น หน่วยงานที่รับผิดชอบคือกระทรวงพาณิชย์ก็ต้องออกมาชี้แจงที แต่คนก็ยังสงสัยอยู่นั่นเองเพราะบางธุรกิจนั้นมันต่างจากที่เห็นในชีวิตประจำวัน ดังนั้นหากรัฐบาลต้องการแก้ปัญหาสินค้าราคาแพง อาจต้องเข้าไปดูอย่างจริงจังว่ากฎหมายมีบังคับใช้เพียงพอหรือไม่ หรือมีกฎหมาย แต่มีปัญหาอย่างไรในทางปฏิบัติจริง คำถามคือ เราจุดูธุรกิจให้มีขนาดที่เหมาะสมและเอื้อให้เกิดการแข่งขันได้อย่างไร