เมื่อเศรษฐกิจ อ่อนฤทธิ์ยาชูกำลัง

ใครที่ลงทุนในตลาดหุ้นคงรู้สึกเหมือนกับเล่นรถไฟเหาะตีลังกา ใครที่ลงทุนในทองคำคงรู้สึกเหมือนกับเล่นสไลเดอร์ที่มองไม่เห็นพื้นดิน ประมาณการเศรษฐกิจไทยที่ออกมาใหม่ๆ ทำให้รู้สึกว่าเรากำลังรำวงสาละวันเตี้ยลงๆ ส่วนสถานการณ์การเมืองคล้ายกับติดอยู่ในเขาวงกตที่มีกับระเบิดซ่อนไว้หลายจุด
คงเห็นคล้ายกันว่าเศรษฐกิจไทยช่วงครึ่งหลังปีนี้ดูจะไม่สดใสนัก สาเหตุสำคัญคงเป็นเพราะในช่วงสองปีที่ผ่านมาได้ใช้ยาชูกำลังหลายขนาน ยาชูกำลังเหล่านี้ทำให้คนไทยลัลล้ามาได้ต่อเนื่อง ไม่ว่าเศรษฐกิจโลกจะเละแค่ไหนก็ตาม
มาถึงวันนี้ยาชูกำลังของเศรษฐกิจไทยอ่อนฤทธิ์ลงเรื่อยๆ ทั้งยาชูกำลังสัญชาติฝรั่งและยาชูกำลังแบบไทยๆ สำหรับยาชูกำลังสัญชาติฝรั่งนั้น เราได้รับอานิสงส์จากยา QE ที่ส่งผลให้ราคาหุ้น ทองคำ และอสังหาริมทรัพย์ ปรับเพิ่มขึ้นตลอดสองปีที่ผ่านมา อัตราดอกเบี้ยทั่วโลกลดลงต่ำมาก จนบางคนชะล่าใจว่าอัตราดอกเบี้ยจะต่ำอย่างนี้ตลอดไป
ในวันนี้ยาชูกำลัง QE ที่ไหลเข้าปากคนไทย กำลังจะแปลงสภาพเป็นกรดไหลย้อน สภาวะอัตราดอกเบี้ยต่ำในระบบการเงินโลกเริ่มจะกลับทิศแล้ว แม้ว่าธนาคารกลางของยุโรปและญี่ปุ่นยังจะคงผลิตยาชูกำลัง QE ต่อเนื่อง แต่ไม่ถูกปากถูกใจคนไทย และไม่แรงเท่ากับยา QE ของสหรัฐ
ยาชูกำลังต่างชาติตัวที่สองที่เราได้รับอานิสงส์มาต่อเนื่องก็คือยาสัญชาติจีน ในขณะที่เศรษฐกิจตะวันตกอ่อนแอ เศรษฐกิจจีนได้ทำหน้าที่พยุงเศรษฐกิจเอเชีย เมื่อจีนเปลี่ยนผู้นำในเดือนมี.ค.ที่ผ่านมา นักวิเคราะห์ทั่วโลกหวังว่าผู้นำจีนชุดใหม่จะออกนโยบายกระตุ้นให้เศรษฐกิจจีนกลับมาขยายตัวดีอีกครั้งหนึ่ง
ในทางตรงกันข้ามผู้นำจีนชุดใหม่กลับให้ความสำคัญกับการสร้างความเข้มแข็งและสร้างวินัยให้ระบบเศรษฐกิจ ยาชูกำลังสัญชาติจีนกำลังกลายเป็นยาขม ตัวเลขการส่งออกจากไทยไปจีนในเดือนพ.ค.ที่ผ่านมาก็เริ่มส่งสัญญาณอันตรายแล้ว เพราะติดลบไปถึง 16% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน
เมื่อหันกลับมาดูสถานการณ์ในประเทศ รัฐบาลไทยได้ใช้ยาชูกำลังและยาม้าหลายประเภท ทั้งยาที่ส่งเสริมให้คนไทยบริโภคเกินจริง แล้วยาประเภทที่กินแล้วฝันดีว่าอนาคตจะสดใส แต่วันนี้ยาชูกำลังขนานหลักๆ เริ่มอ่อนกำลังลง ยาม้าหลายตัวเริ่มส่งผลข้างเคียง ปล่อยสารตกค้างไว้ในร่างกาย ทำให้เศรษฐกิจไทยไหลลงเร็วโดยไม่ได้ตั้งใจ
ยาชูกำลังที่ทำให้คนไทยบริโภคเกินจริงมีหลายขนาน ชุดใหญ่ๆ คงหนีไม่พ้นโครงการรับจำนำข้าวทุกเม็ดในราคาที่สูงกว่าตลาดโลก ส่งผลให้เศรษฐกิจชนบทกระชุ่มกระชวยเป็นพิเศษ นอกจากนี้ยังมีการปรับขึ้นค่าแรงขั้นต่ำ 300 บาท เงินเดือนข้าราชการระดับปริญญาตรี 15,000 บาทต่อเดือน การเร่งเบิกจ่ายงบประมาณในหลายโครงการ โดยเฉพาะรายจ่ายที่ไม่เกิดประโยชน์ในระยะยาว เช่น การจัดกิจกรรมเปิดงานประชาสัมพันธ์เรื่องต่างๆ การซื้อพื้นที่โฆษณา ไปจนถึงการเช่าป้ายโฆษณาขนาดใหญ่ติดชื่อและรูปของรัฐมนตรี ใครที่ใช้ดอนเมืองโทลเวย์เป็นประจำ คงเห็นด้วยกับผมว่าสินค้าที่มีป้ายโฆษณามากที่สุดคือรัฐบาลไทย
นอกจากมาตรการยาชูกำลังแล้ว รัฐบาลได้ออกมาตรการแบบยาม้าอีกหลายขนาน เพื่อกระตุ้นเศรษฐกิจแบบแรงๆ ได้ใจในช่วงสั้นๆ พฤติกรรมรัฐบาลก็เหมือนกับเด็กติดยาม้าทั่วไป นึกแต่ความสนุกไม่ได้นึกถึงผลร้ายที่ตกค้างอยู่ในร่างกาย โครงการรถคันแรกเป็นตัวอย่างที่เห็นชัดเจนที่สุด
อุปสงค์ของรถยนต์ใหม่คงจะชะลอไปอีกหลายปี เพราะโครงการรถคันแรกได้เร่งให้คนที่ตั้งใจจะซื้อรถในอีก 2-3 ปีข้างหน้ามาซื้อในปีที่แล้ว ส่วนประชาชนเริ่มมีปัญหาผ่อนรถ และค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่ตามมาและหมดโอกาสที่จะขอกู้เงินซื้อบ้าน?ไปอีกหลายปี ในระดับประเทศ ความต้องการพลังงานเพิ่มขึ้นเร็วมาก รถติดมากขึ้น และมีอุบัติเหตุที่เกิดจากนักขับรถมือใหม่เพิ่มขึ้น จนบริษัทประกันวินาศภัยตั้งท่าจะขอขึ้นค่าประกันภัยรถยนต์ในปีหน้า
ปฏิเสธไม่ได้ว่ามาตรการเศรษฐกิจแบบยาม้า ได้ทิ้งสารตกค้างไว้ในร่างกายจำนวนมาก นักเศรษฐศาสตร์เกือบทุกสำนักเห็นตรงกันว่าหนี้ครัวเรือนไทยเพิ่มขึ้นเร็วมาก จนเกือบถึงระดับที่จะกระทบต่อการเจริญเติบโตในระยะยาว วันนี้คนไทยเริ่มกังวลเรื่องรายจ่ายมากขึ้น ซึ่งอาจเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้การบริโภคชะลอตัวลงเร็วกว่าที่นักเศรษฐศาสตร์ส่วนใหญ่คาดไว้ก็ได้
นอกจากนี้ รัฐบาลยังบริหารเศรษฐกิจแบบใช้ยาม้าอีกหลายเรื่อง ไม่ว่าจะเป็นการเร่งให้ธนาคารเฉพาะกิจของรัฐปล่อยสินเชื่อ จนมีปัญหาหนี้เสียเพิ่มขึ้นเร็วและรัฐบาลต้องช่วยเพิ่มทุน โครงการพักหนี้ดี เพื่อให้คนไทยเอาเงินที่ต้องชำระหนี้มาจับจ่ายใช้สอยก่อน ไปจนถึงกดดันให้ธนาคารแห่งประเทศไทยลดอัตราดอกเบี้ยนโยบายลงแรงๆ เพื่อทำให้ค่าเงินบาทอ่อน โดยไม่ได้คำนึงถึงผลข้างเคียงในระยะยาวๆ โชคดีที่ธนาคารแห่งประเทศไทย และคณะกรรมการนโยบายการเงินไม่นิยมการเสพยาม้าหาความสุขช่วงสั้นๆ ด้วย
สำหรับยาชูกำลังประเภทที่ยังไม่ได้ออกฤทธิ์ชูกำลังจริง แต่ทำให้คนไทยนอนหลับฝันหวานได้ก็มีหลายรายการ ไม่ว่าจะเป็นโครงการบริหารจัดการน้ำ 3.5 แสนล้านบาท ที่วันนี้กลายเป็นฝันค้างของประชาชน และฝันร้ายของรัฐบาลไปแล้ว เพราะศาลปกครองเห็นว่าวิธีใช้ทางลัดของรัฐบาลไม่ชอบด้วยบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ
อีกโครงการที่ไม่พูดถึงไม่ได้ก็คือโครงการยกระดับโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ 2 ล้านล้านบาท ซึ่งมีขนาดใหญ่มีความซับซ้อนมาก และนักวิชาการยังมีข้อกังขาหลายเรื่อง หวังว่ารัฐบาลจะไม่ทำทุกโครงการที่อยู่ในแผนแต่จะเร่งทำเฉพาะโครงการที่จะเกิดประโยชน์ต่อประเทศจริง แสดงได้ชัดเจนว่าคุ้มค่าการลงทุน เพราะถ้ารัฐบาลยืนยันที่จะทำหมดทุกโครงการแล้ว ยาชูกำลัง 2 ล้านล้านบาทนี้ อาจจะทำให้คนไทยฝันร้ายจนหาทางลงจากรถไฟความเร็วสูงไม่ถูกก็ได้
ยาชูกำลังเหล่านี้กำลังอ่อนฤทธิ์ลง รัฐบาลเริ่มติดข้อจำกัดด้านงบประมาณ หนี้สาธารณะ ขาดความสามารถในการนำมาตรการต่างๆ ไปปฏิบัติให้เกิดผลจริงได้อย่างมีประสิทธิภาพและไม่รั่วไหล รวมทั้งขาดการวางแผนบริหารเศรษฐกิจอย่างเป็นระบบ และคิดยุทธศาสตร์สำหรับระยะยาว ผมเกรงว่าวิธีบริหารเศรษฐกิจของรัฐบาล ได้ส่งผลให้คนไทยเริ่มเสพติดยาชูกำลังเช่นกัน เมื่อมีสัญญาณว่าคนบางกลุ่มได้เริ่มออกมาเรียกร้องให้รัฐบาลกระตุ้นเศรษฐกิจรอบใหม่ ด้วยยาชูกำลังขนานใหม่ๆ และยาม้าแบบแรงได้ใจ
ในทางตรงกันข้าม ผมเห็นว่ารัฐบาลไม่ควรกระตุ้นเศรษฐกิจรอบใหม่ ด้วยมาตรการประเภทยาม้าหรือยาชูกำลัง โดยเฉพาะในช่วงที่รัฐบาลยังเป็นแม่ปูขี่งูแก้แห ไม่สามารถจัดการสารตกค้างจากยาม้าและยาชูกำลังหลายประเภทที่ผ่านมาได้ เศรษฐกิจไทยวันนี้ยังขยายตัวได้แม้ว่าจะไม่ได้ขยายตัวในอัตราสูงเหมือนกับที่คนไทยบางกลุ่มอยากเห็น แต่เราควรใช้โอกาสนี้สร้างความเข้มแข็งให้เศรษฐกิจไทยขยายตัวได้อย่างต่อเนื่องในระยะยาว
หนทางเดียวที่จะสร้างความเข้มแข่งในระยะยาวให้แก่เศรษฐกิจไทยได้ คือต้องปล่อยให้สารตกค้างจากยาม้ายาชูกำลังในร่างกายหมดลง หยุดใช้ยาม้ายาชูกำลังรอบใหม่ และหันมายอมเหนื่อยออกกำลังกายกันอย่างจริงจังครับ