รัฐบาลต้องยอมรับเสียที โครงการรับจำนำข้าวล้มเหลว

ว่าจะกระทบต่ออันดับความน่าเชื่อถือของประเทศ รัฐบาลโดยกระทรวงพาณิชย์ในฐานะเป็นเจ้าภาพใหญ่ ของโครงการรับจำนำข้าวคงไม่ใส่ใจต่อข้อสังเกตที่ว่าจะขาดทุนถึง 2 แสนล้านบาท แม้ว่าก่อนหน้านั้นจะเป็นตัวเลขเดียวกันกับที่หลายฝ่ายประเมินว่ารัฐบาลจะขาดทุนมหาศาลจากโครงการดังกล่าว แต่รัฐบาลกลับเห็นว่าเป็นประเด็นการโจมตีทางการเมืองมากกว่าผลที่เกิดขึ้นจริง เพราะหากโยงว่าเป็นประเด็นการเมืองเสียแล้ว รัฐบาลก็ไม่ให้ความสำคัญอย่างจริงจังถึงข้อเท็จจริง

โครงการรับจำนำข้าวของรัฐบาล ต้องบอกว่าเป็นโครงการขนาดใหญ่อย่างแท้จริง เพราะมูลค่าโครงการที่มีการใช้เงินในขณะนี้ราว 6 แสนล้านบาท มากกว่าโครงการบริหารจัดการน้ำที่มีมูลค่า 3.5 แสนล้านบาท และคิดเป็น 1 ใน 4 ของเงินที่ใช้ในโครงการพื้นฐานของประเทศ 2 ล้านล้านบาท แม้ว่ารัฐบาลจะอ้างว่าในขณะนี้ยังไม่เกิดผลเสียหายว่าเป็นวงเงินเท่าไร เนื่องจากปริมาณข้าวส่วนใหญ่ยังอยู่ในสต็อกของรัฐบาลที่ยังเป็นสต็อกข้าวที่ลี้ลับที่สุดเท่าที่ประเทศไทยเคยมีมา แต่ขณะนี้เริ่มเห็นตัวเลขขาดทุนบางส่วนหลังจากที่รัฐบาลเริ่มระบายข้าวออกไปบางส่วนแล้ว

ประเด็นที่แปลกมากในโครงการนี้ คือ ตัวเลขการใช้เงินและการขาดทุนข้าวของรัฐบาล เนื่องจากตัวเลขของหน่วยงานกระทรวงการคลัง ในฐานะที่ดูแลงบประมาณที่ใช้ในโครงการนี้ รายงานว่าอาจมีผลขาดทุนกว่า 2 แสนล้านบาท และใช้เงินในโครงการไปแล้วกว่า 6 แสนล้าน ในขณะที่กระทรวงพาณิชย์ยืนยันว่าตัวเลขดังกล่าวสูงเกินไป ดังนั้นขอพิจารณารายละเอียดตัวเลขทั้งหมด แต่ไม่ว่าผลการขาดทุนและวงเงินที่ใช้ไปเท่าไร สิ่งที่แสดงให้เห็นก็คือปัญหาในการบริหารโครงการนี้ เพราะเป็นเรื่องประหลาดมากที่คนใช้ไม่รู้ว่าใช้ไปเท่าไร ขณะที่คนถือเงินก็ไม่รู้ว่าข้าวอยู่ที่ไหน

แต่ที่น่าแปลกยิ่งกว่านั้น ก็คือ โครงการขนาดใหญ่เช่นนี้ นายกรัฐมนตรีของไทยแทบไม่รู้รายละเอียดใดๆ เลย โดยพูดอย่างเดียวว่าเกษตรกรที่เป็นคนส่วนใหญ่ของประเทศได้ประโยชน์ และมักจะโยนให้กระทรวงที่เกี่ยวข้องเป็นคนอธิบายรายละเอียด ซึ่งแน่นอนว่านายกรัฐมนตรีอาจจะบอกว่าเป็นผู้บริหารไม่จำเป็น แต่เท่าที่ผ่านมาในทุกเรื่องและเป็นเรื่องใหญ่ทั้งสิ้น นายกรัฐมนตรีก็แทบไม่รู้อะไรเลยในรายละเอียด ซึ่งประวัติศาสตร์การเมืองสมัยใหม่ของไทยต้องบันทึกไว้ว่านางสาวยิ่งลักษณ์ ชินวัตร เป็นนายกรัฐมนตรีที่ไม่รู้รายละเอียดโครงการขนาดใหญ่ของประเทศเลย

เมื่อนายกรัฐมนตรีมอบหมายให้คนอื่นทำและไม่รู้รายละเอียด อีกทั้งคนที่ได้รับการมอบหมายก็ดำเนินการอย่างอึมครึมและแสดงให้คนสงสัยว่าไม่มีความโปร่งใสในการดำเนินการ ทำให้โครงการนี้ไม่น่าไว้วางใจมากที่สุดโครงการหนึ่งของรัฐบาล ดังนั้นหากรัฐบาลหรือกระทรวงพาณิชย์ต้องการทำให้คนเชื่อว่าดำเนินการอย่างโปร่งใสนั้น มีทางเดียวคือต้องแจงรายละเอียดทั้งหมด โดยไม่ต้องกลัวว่าคู่ค้าหรือคู่แข่งของไทยจะรู้ข้อมูล เพราะขณะนี้เขาก็ประเมินได้ว่ารัฐบาลไทยไม่มีปัญญาระบายข้าว นอกจากการเซ็นเอ็มโอยูที่ไม่มีผลต่อการค้าขายข้าวอย่างแท้จริง

เราเห็นว่าหากรัฐบาลต้องการดำเนินโครงการนี้อย่างโปร่งใส และชาวนาได้ประโยชน์จริง นอกจากจะชี้แจงรายละเอียดที่เป็นจริง ไม่ใช่เป็นข้อมูลที่ต้องการตอบโต้หรือแก้ต่างทางการเมือง รัฐบาลต้องมีการลงบัญชีอย่างมีมาตรฐานเพื่อสามารถตรวจสอบได้ การบอกว่าเป็นนโยบายที่มีเจตนาดีเพียงอย่างเดียวนั้นไม่พอ เพราะสิ่งสำคัญอยู่ที่การกระทำ ขณะนี้เรายังไม่เห็นว่านโยบายนี้บรรลุเป้าหมายตามเจตนาเดิมของรัฐบาล ที่เกษตรกรได้ประโยชน์และราคาโลกสูงขึ้นจากสต็อกรัฐบาล นั่นแสดงให้เห็นว่านโยบายนี้ล้มเหลวโดยสิ้นเชิง