ความเปลี่ยนไปของเมืองในฝัน

ด้วยเหตุนี้จึงมีชาวโลกจำนวนมากต้องการไปลี้ภัย หรือตั้งต้นชีวิตใหม่ในอเมริกา แต่มีอีกกลุ่มหนึ่งซึ่งต้องการทำลายให้หายไปจากผิวโลก เรื่องราวที่เป็นข่าวจากการวางระเบิดที่บอสตันในวันวิ่งมาราธอนเมื่อเดือนที่ผ่านมามีข้อน่าสังเกตบางอย่างซึ่งดูจะขัดกัน นั่นคือ ผู้ถูกกล่าวหาเป็นสมาชิกในครอบครัวของผู้ลี้ภัยจากความโหดร้ายในบ้านเกิดของตนไปอยู่ในอเมริกา ทั้งนี้เพราะพวกเขามองว่าอเมริกาจะเปิดโอกาสให้สร้างชีวิตใหม่ได้ดีที่สุด แต่หลังจากเวลาผ่านไปไม่กี่ปี การมองของพวกเขาเปลี่ยนไปเป็นตรงข้าม

อาจเป็นที่ทราบกันดีแล้วว่า ในขณะที่ผู้ถูกกล่าวหายังอยู่ในอเมริกาต่อไป พ่อและแม่ของพวกเขาได้กลับไปอยู่บ้านเกิดในทางตอนใต้ของรัสเซียแล้ว หลังจากทำงานเป็นช่างซ่อมรถยนต์อยู่หลายปี ผู้พ่อสุขภาพไม่ค่อยดีนักจึงกลับไปรักษาตัวที่นั่น ทางฝ่ายแม่ถูกกล่าวหาว่าขโมยของจากร้านค้าจึงตัดปัญหาโดยการออกจากอเมริกาไปกับผู้พ่อ การถูกกล่าวหานั้นจะมีผลอย่างไรมิใช่ประเด็นของเรื่องนี้ ส่วนทางฝ่ายผู้พ่อ พออนุมานได้ว่าเขากลับไปรักษาตัวที่บ้านเกิดเพราะค่ารักษาพยาบาลที่อเมริกาสูงกว่าในรัสเซียมากและกิจการซ่อมรถยนต์ของเขาไม่มีประกันสุขภาพ ส่วนลูกชายสองคนที่อยู่ในอเมริกาต่อไป คนหนึ่งได้เปลี่ยนสัญชาติเป็นอเมริกันแล้วเพราะคงมองว่าโอกาสสร้างความก้าวหน้ายังมีมากกว่าเช่นเดิม

การที่พวกเขาเปลี่ยนไปอาจมีปัจจัยหลายอย่าง ประสบการณ์ของผมจากการได้สัมผัสอเมริกามาเป็นเวลาเกือบ 50 ปีบ่งชี้ว่า อเมริกาได้เปลี่ยนไปมากทำให้ยากแก่การก่อร่างสร้างตัวสำหรับผู้อพยพเข้าไปใหม่ๆ ข้อสังเกตนี้มีข้อมูลสนับสนุนส่วนหนึ่งจากบทความของศาสตราจารย์ทางด้านสังคมวิทยาชื่อ เลน เคนเวอร์ธี เรื่อง “การสร้างตัวในอเมริกายากมาก : สหรัฐอเมริกาหมดสภาพของการเป็นดินแดนแห่งโอกาสได้อย่างไร” (It’s Hard to Make It in America: How the United States Stopped Being the Land of Opportunity) ซึ่งลงพิมพ์ในวารสาร Foreign Affairs ประจำเดือนพฤศจิกายน/ธันวาคม ของปีที่ผ่านมา

จริงอยู่ย้อนไปในอดีต อเมริกาเปิดโอกาสให้ผู้อพยพเข้าไปใหม่ๆ มาก ทั้งนี้เพราะประชาชนของเขามีความเท่าเทียมกันทางด้านโอกาสก่อร่างสร้างตัวสูงกว่าในสังคมอื่น แต่ข้อมูลบ่งว่า ณ วันนี้ อเมริกามีความเท่าเทียมกันทางโอกาสน้อยกว่าหลายประเทศรวมทั้งออสเตรเลีย แคนาดา เดนมาร์ก ฟินแลนด์ เยอรมนี นอร์เวย์ สวีเดนและสหราชอาณาจักร และไม่ต่างกับฝรั่งเศสและอิตาลี

ปัจจัยที่ทำให้เกิดขึ้นมีหลายอย่างด้วยกันรวมทั้งในด้านความเปลี่ยนแปลงทางสังคมด้วย อาทิเช่น ครอบครัวที่มีรายได้น้อยมีความแตกแยกสูงมากขึ้นกว่าครอบครัวมีรายได้สูงส่งผลให้เด็กในกลุ่มแรกเรียนหนังสือได้ไม่ดีเท่ากับกลุ่มหลังและมีปัญหาทางสังคมมากกว่ามาตั้งแต่เริ่มต้น นอกจากนั้น วิธีเลี้ยงและให้การศึกษาเด็กได้เปลี่ยนไปอย่างมีนัยสำคัญโดยมีการเน้นการป้อนความรู้อย่างจริงจังตั้งแต่เด็กยังเล็ก เด็กจากครอบครัวฐานะดีมีโอกาสเข้าถึงอุปกรณ์ในการเรียนรู้และครู หรือผู้เลี้ยงที่เอาใจใส่ตั้งแต่วัยก่อนเข้าเรียนชั้นอนุบาล เมื่อถึงเวลาเข้าโรงเรียน เด็กจากครอบครัวที่มีรายได้สูงมีโอกาสเข้าเรียนในโรงเรียนที่มีคุณภาพสูงกว่า เช่นเดียวกับการเข้าเรียนชั้นมหาวิทยาลัย หลังจากนั้น แม้จะจบมหาวิทยาลัยคล้ายกัน หนุ่มสาวจากครอบครัวฐานะดีมีโอกาสสูงกว่าจากเครือข่ายในสังคมของพวกเขาและยังมักเลือกแต่งงานกับชนชั้นเดียวกันอีกด้วย

นอกจากนั้น ยังมีปัจจัยสำคัญที่ผู้เขียนไม่ได้ให้ความสำคัญมากนัก อาทิเช่น การกระจายรายได้ แต่ประเด็นนี้มีความสำคัญมากหากมองต่อไปถึงค่าครองชีพและค่าใช้จ่ายในการดำเนินชีวิต ย้อนไปในสมัยก่อน ครอบครัวที่มีผู้ทำงานในโรงงานเพียงคนเดียวโดยทั่วไปมีรายได้สูงพอที่จะซื้อบ้านเป็นของตนเองได้ แต่ในสมัยนี้ ราคาบ้านสูงมากหลังจากได้ขึ้นไปอย่างรวดเร็วจนครอบครัวที่มีผู้ทำงานถึงสองคนยังอาจซื้อบ้านไม่ได้ดังในสมัยก่อน ทั้งนี้เพราะไม่สามารถออมเงินได้ก้อนใหญ่พอสำหรับเป็นเงินดาวน์

เรื่องการออมเงินก้อนใหญ่ได้ยากนี้มักเป็นที่รับรู้กันโดยทั่วๆ ไปว่าชาวอเมริกันใช้จ่ายมากจนไม่มีเงินออม แต่มักไม่มีคำอธิบายต่อไปว่าเพราะอะไร ปัจจัยหนึ่งซึ่งทำให้ชาวอเมริกันออมเงินกันน้อยเกิดจากแนวการดำเนินชีวิตได้เปลี่ยนไปเพราะเทคโนโลยีใหม่ที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ตัวอย่างง่ายๆ ได้แก่สินค้าที่มาจากเทคโนโลยีดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็นเครื่องมือสื่อสารแบบพกพา หรือเครื่องมือเครื่องใช้ภายในบ้าน สิ่งเหล่านี้ไม่เคยมีมาก่อน แต่ในสมัยนี้มีความจำเป็นในการดำเนินชีวิตประจำวัน และเนื่องจากสินค้าผลิตขึ้นมาแทนที่กันอย่างรวดเร็ว ผู้ใช้มักต้องเปลี่ยนตามไปด้วย

ปัจจัยดังกล่าวทำให้ผู้ที่อพยพเข้าไปในอเมริกาใหม่ๆ ไม่สามารถตั้งตัวได้ดังที่คิดไว้นอกจากพวกเขาจะมีการศึกษาสูงเป็นพิเศษซึ่งบริษัทห้างร้านต้องการโดยเฉพาะทางด้านเทคโนโลยีร่วมสมัยจำพวกคอมพิวเตอร์ การที่จะเข้าไปทำงานจำพวกใช้แรงงาน หรือการล้างถ้วยชามในร้านอาหารนั้นมีโอกาสนำไปสู่ทางตันสูงมากเมื่อเทียบกับในสมัยก่อน ฉะนั้น หนุ่มสาวไทยที่คิดว่าอเมริกายังเป็นเมืองในฝันต้องคิดดูให้ดีก่อนที่จะตัดสินใจไปเรียนและอยู่ต่อเมื่อหมดวีซ่าตามที่เรียกกันว่าไปอยู่อเมริกาแบบโรบินฮู้ด