ตามให้ได้ ไล่ให้ทัน

และสร้างจิตสำนึกให้กับเราในเรื่องของการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และเป็นแนวคิดที่เกิดขึ้นมานานพอสมควรแล้ว ทว่าในโลกของความเป็นจริงอาจจะเกิดขึ้นได้ยากสักหน่อย

คอนเซ็ปต์ car pool กลายเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของแคมเปญที่มีการรณรงค์อย่างเป็นรูปธรรมในหลายๆ ประเทศ ไม่ว่าจะเป็นในหน่วยงานราชการหรือภาคเอกชน ทำให้เราหันมาสนใจแนวคิดนี้กันมากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการจัดที่จอดรถพิเศษ การจัดเลนรถวิ่งพิเศษ สำหรับรถที่ pool ผู้โดยสารกันมา

นอกจากนี้ ในระยะ 3-4 ปีที่ผ่านมา ด้วยความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีทั้งในเรื่องของออนไลน์ mobile application ต่างๆ รวมถึงกระแสเศรษฐกิจโลกที่หยุดนิ่ง หรือถดถอยในบางประเทศ ทำให้เกิดเทรนด์หนึ่งซึ่งผมคิดว่าเป็นการต่อยอดจากแนวคิดคล้ายๆ car pool นั่นก็คือแนวคิดที่ว่า “เราจะต้องควักกระเป๋าเงินตัวเองเพื่อซื้อสินค้าและบริการอะไรบางอย่างทำไม ในขณะที่เราสามารถเช่าสินค้าและบริการเหล่านั้นได้ในราคาถูกจากคนที่นำเสนอของเหล่านั้นได้”

ไอเดียนี้เป็นที่นิยมในโลกตะวันตกโดยเฉพาะทางฝั่งอเมริกาด้วยเหตุผลข้างต้น ทำให้เกิดธุรกิจต่อยอดจากแนวคิดนี้มากมายไม่ว่าจะเป็นสินค้าและบริการ เช่น ห้องพัก ที่อยู่อาศัย รถยนต์ รถจักรยาน แม้กระทั่งของใช้เล็กๆ น้อยๆ ในบ้าน แต่สอง category หลักๆ ที่ได้รับความนิยมและมีการเจริญเติบโตด้วยตัวเลขที่สวยงามก็คือ "ที่พักอาศัย" และ "รถยนต์"

ยกตัวอย่างธุรกิจรายหนึ่งซึ่งเจริญเติบโตอย่างรวดเร็วจากแนวคิดนี้ เช่น เว็บไซต์ airbnb.com ทำหน้าที่เป็นช่องทางทำให้ผู้ที่มองหาที่อยู่อาศัย และผู้ที่ต้องการหารายได้จากห้องที่ว่างอยู่มาเจอกัน และเกิดเป็น transaction ขึ้น เวลาที่เราเดินทางไปต่างเมืองต้องนอนโรงแรมจะต้องหาห้องว่างจากเว็บไซต์ดังกล่าว แถมยังจ่ายน้อยกว่ามาตรฐานโรงแรมด้วยครับ โดยเขาบอกว่า ในปีที่แล้วมี transaction เกิดขึ้นกว่า 3 ล้านครั้งเลยทีเดียว โดยเว็บไซต์นี้จะเก็บค่าจัดการที่ประมาณ 9-15% ของ transaction ที่เกิดขึ้น

สำหรับ category รถยนต์ ก็มีธุรกิจแนวนี้ โดยเจ้าของรถสามารถปล่อยเช่าให้กับคนอื่นได้ง่ายๆ ผ่านเว็บไซต์ รวมถึงไอเดียการที่เจ้าของรถรับและส่งผู้โดยสารที่ต้องการเดินทางในเส้นทางเดียวกัน โดยเสียค่าบริการเหมือนค่าแท็กซี่ด้วยเช่นกัน เช่น Uber หรือ Buzzcar

นอกเหนือไปจากเทคโนโลยี อินเทอร์เน็ต และ mobile application ต่างๆ แล้ว อีกปัจจัยหนึ่งที่ช่วยให้ธุรกิจนี้เติบโต คือ social network ที่ทำหน้าที่เป็นเหมือนคนคอยสกรีนความเหมาะสมระหว่างผู้ให้บริการกับผู้รับบริการ เพราะการเช่าดังกล่าวจะเกิดระหว่างคนที่ไม่รู้จักกัน ความเชื่อใจและความเชื่อมั่นจึงเป็นสิ่งสำคัญในการสร้าง transaction ให้เกิดขึ้นจริง ซึ่งปัญหานี้ถูกบรรเทาลงด้วยฟังก์ชันการ rate และ review รวมถึงการแชร์ผ่าน social network ของผู้ให้และผู้ใช้บริการ

อย่างไรก็ตาม สิ่งที่กำลังเกิดขึ้นกับธุรกิจเหล่านี้ และอาจจะเป็นปัญหาที่ต้องหาทางแก้ คือ ความที่ธุรกิจดังกล่าวเป็นธุรกิจที่เกิดขึ้นใหม่ในระยะเวลาไม่กี่ปี ทำให้กฎหมายและข้อบังคับต่างๆ ที่มีกันอยู่ในปัจจุบันไม่ครอบคลุม และไล่ไม่ทันธุรกิจ ที่ปัจเจกบุคคลสามารถลุกขึ้นมาค้าขายสินค้าและบริการได้อย่างง่ายดาย ดังนั้นสิ่งที่ตามมาก็คือหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับสินค้าและบริการดังกล่าว ทั้งภาครัฐและเอกชน เริ่มที่จะหาแนวทางจัดระเบียบธุรกิจเหล่านี้มากขึ้น

เช่น องค์กรที่สูญเสียประโยชน์จากธุรกิจดังกล่าว ไม่ว่าจะเป็นการเสียโอกาสทางธุรกิจในการขายสินค้าและบริการ รวมถึงภาษีผู้ประกอบการและภาษีทางธุรกิจต่างๆ ที่ไม่สามารถเรียกเก็บได้จากผู้บริโภคและผู้ประกอบการรายย่อยดังกล่าว นอกจากนี้ยังมีความละเอียดอ่อนอีกหลายเรื่องที่ต้องการคำตอบ เช่น ประเด็นเรื่องของกรมธรรม์ประกันภัยที่หลายครั้งการปล่อยเช่าที่อยู่อาศัย และรถยนต์มิได้ถูกคุ้มครองทำให้บริษัทประกันหลายๆ รายต้องหันมาออกกฎเกณฑ์ใหม่ๆ

สิ่งเหล่านี้ ถือเป็นเรื่องที่น่าติดตามเพราะแนวโน้มของสังคม จะเริ่มมีธุรกิจบริการใหม่ๆ ที่เกิดขึ้นมาเพื่อตอบสนองเทรนด์ใหม่ๆ ในสังคมที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องและรวดเร็ว ตอนนี้ใครก็ตามที่มีความรวดเร็วในการจับแนวโน้มความต้องการผู้บริโภคได้ก่อน เริ่มธุรกิจนั้นๆก่อน ย่อมจะได้เปรียบในการชิงส่วนแบ่งการตลาด เพราะเผลอแป๊บเดียวคุณก็โดนคนอื่นเลียนแบบได้อย่างง่ายดาย

ดังนั้น ผมคิดว่ามีความจำเป็นสำหรับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ในการหาแนวทาง detect แนวโน้มทางสังคมและธุรกิจในโลกปัจจุบันให้ได้ อย่างน้อยต้องไม่ช้าไปกว่าคนที่มีหัวธุรกิจ เพราะไม่เช่นนั้น กฎเกณฑ์หรือหลักการใดๆ ที่ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อใช้บังคับ ก็จะไม่ได้ถูกนำมาใช้แต่แรก และไม่แน่ครับว่ากฎเกณฑ์ดังกล่าวอาจจะได้ถูกนำมาใช้ตอนที่ธุรกิจนั้นๆ เขาวิ่งหนีไปอีก step แล้ว ก็ได้ครับ