ลดขยะ RDF ให้เหลือศูนย์ ทางเลือกที่ยั่งยืนกว่า

     อย่างไรก็ตาม เป็นเรื่องที่น่ายินดีที่เราได้เห็นบรรดาครัวเรือน ธุรกิจขนาดเล็ก และองค์กรขนาดใหญ่ทั่วโลกต่างหันมาให้ความสำคัญของการคัดแยกและรีไซเคิลขยะ สะท้อนจากกิจกรรมที่จัดขึ้นจากทั้งภาครัฐและเอกชน

     การจัดการขยะเพื่อผลิตไฟฟ้า (Waste-to-Energy) ตลอดจนการส่งเสริมการผลิตพลังงานทดแทน ถือเป็นความพยายามที่ดีในการสร้างเสถียรภาพของระบบพลังงานของประเทศผ่านการสร้างมูลค่าจากขยะ 

และเป็นอีกหนึ่งแนวทางในการขับเคลื่อนนโยบายการพัฒนาสอดคล้องกับโมเดลหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) ของประเทศไทยที่เน้นการพัฒนา 3 ด้าน ได้แก่ เศรษฐกิจชีวภาพ - เศรษฐกิจหมุนเวียน - เศรษฐกิจสีเขียว (Bio-Circular-Green Economy) หรือโมเดลเศรษฐกิจ BCG ที่เน้นการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าที่สุดในทุกขั้นตอนการดำเนิน

ในปี 2562 คณะรัฐมนตรีได้อนุมัติแผนปฏิบัติการด้านการจัดการขยะพลาสติก ระยะที่ 1 (พ.ศ. 2563 - 2565) ซึ่งรวมถึงการห้ามใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง 4 ประเภท ได้แก่ (1) ถุงพลาสติกหูหิ้ว (2) กล่องโฟมบรรจุอาหาร (3) แก้วพลาสติก และ (4) หลอดพลาสติก

รวมทั้งนำพลาสติก 7 ประเภท ได้แก่ 1) ถุงพลาสติกหูหิ้ว (HDPE LLDPE LDPE และ PP) (2) บรรจุภัณฑ์ฟิล์มพลาสติกชั้นเดียว (HDPE และ LL/LDPE) (3) ขวดพลาสติก (ทุกชนิด) (4) ฝาขวด (5) แก้วพลาสติก (6) ถาด/กล่องอาหาร และ (7) ช้อน/ส้อม/มีด กลับมาใช้ในระบบเศรษฐกิจหมุนเวียนในอัตราร้อยละ 50 ภายในปี พ.ศ. 2565 นี้

หลายท่านอาจเริ่มคุ้นเคยกับคำว่า เชื้อเพลิงขยะ หรือ ขยะเชื้อเพลิง (Refuse-Derived Fuel : RDF) ขยะกลุ่มนี้ได้มาจากส่วนประกอบที่ติดไฟได้ในอุตสาหกรรมทั่วไป หรือ เรียกสั้นๆ ว่าขยะมูลฝอยชุมชน (Municipal Solid Waste : MSW) ซึ่งมักจะนำมาจากโรงงานอุตสาหกรรมหรือห้างร้านเชิงพาณิชย์

โดยจะต้องนำขยะมูลฝอยชุมชนมาฉีกให้เป็นชิ้น ตากให้แห้ง และนำมามัดรวมเข้าด้วยกัน ก่อนที่จะนำไปเผาเพื่อผลิตไฟฟ้าในที่สุด เชื้อเพลิงที่ได้รับจากขยะมูลฝอยนี้ถือเป็นแหล่งพลังงานหมุนเวียนที่ช่วยให้เรามั่นใจได้ว่า ของเสียจะไม่ถูกทิ้งในหลุมฝังกลบและสามารถนำไปใช้ให้เกิดประโยชน์ได้

ขยะเชื้อเพลิง มีหลายประเภท อาทิ ขยะเชื้อเพลิงจากยางรถยนต์ ขยะเชื้อเพลิงคุณภาพสูงที่ผ่านกระบวนการปรับปรุงคุณภาพ อาทิ กระดาษ ไม้ ผ้า พลาสติก

รวมถึง ขยะเชื้อเพลิงจากวัสดุทางการเกษตร อาทิ ซังข้าวโพด เศษฟาง ชานอ้อย แกลบ การเปลี่ยนเศษขยะกลุ่มดังกล่าวให้เป็นเชื้อเพลิงนั้นจะสามารถก่อประโยชน์ให้กับสภาพแวดล้อมได้ เนื่องจากความต้องการในการผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลในโรงไฟฟ้าถ่านหินจะลดลง อีกทั้งยังสามารถเป็นเชื้อเพลิงทางเลือกเพื่อทดแทนเชื้อเพลิงหลักในกระบวนการเผาร่วมในเตาเผาปูนซีเมนต์ (Co-Processing) ได้ด้วย

อย่างไรก็ตาม แม้ขยะเชื้อพลิงจะเป็นนวัตกรรมทางเลือกที่น่าสนใจ และรัฐบาลทั่วโลกต่างลงทุนมหาศาลเพื่อเปลี่ยนขยะเชื้อเพลิงเหล่านี้เป็นพลังงาน แต่ด้วยเทคโนโลยีที่ยังไม่เป็นที่แพร่หลายและต้องใช้เงินทุนสูงเมื่อเปรียบเทียบกับการกำจัดขยะด้วยการเผาทำลายธรรมดา ทำให้การใช้ขยะเชื้อเพลิงมาเป็นแหล่งพลังงานหลักยังคงห่างไกลจากความเป็นจริงพอสมควร 

นอกจากนี้ แม้เราจะมองว่าการเปลี่ยนช้อนส้อมพลาสติก ซองขนม หลอดที่ไม่สามารถรีไซเคิลได้ไปเป็นขยะเชื้อเพลิง ย่อมดีกว่าการนำไปฝังกลบโดยไม่เกิดประโยชน์ แต่หากมองอีกมุม ยังคงมีคำถามว่าจะเป็นการดีกว่าหรือไม่ที่เราทุกคนร่วมมือกันลดขยะต้นทางตั้งแต่วันนี้ เพื่อไม่ให้เกิดปัญหาในอนาคต 

เนื่องจากการเปลี่ยนขยะเป็นเชื้อเพลิงดังกล่าวถือว่าเป็นอีกหนึ่งวิธีในการแก้ปัญหาขยะล้นโลกที่ปลายเหตุเท่านั้น ในปัจจุบัน ขยะกองพะเนินกำลังรอคอยการจัดการ และเมื่อเวลาผ่านไปสารพิษที่เกิดจากขยะเหล่านี้ จะถูกชะล้างและไหลลงสู่แม่น้ำ ลำคลอง และมหาสมุทร ส่งผลกระทบต่อทุกสิ่งมีชีวิตเป็นวงกว้าง 

ธนาคารกรุงศรีอยุธยา จำกัด (มหาชน) จึงได้ริเริ่มโครงการลดขยะ RDF ภายในองค์กรให้เหลือศูนย์ในสิ้นปี 2565 นี้ และเตรียมผสานพลังกับองค์กรธุรกิจต่างๆ เพื่อร่วมลดขยะ RDF ให้เหลือศูนย์ตั้งแต่ต้นทาง เพื่อการจัดการปัญหาขยะอย่างยั่งยืน

หากเราพิจารณาอย่างถ่องแท้ ที่จริงแล้ว ขยะไม่ได้เป็นขุมทรัพย์ แต่คือความท้าทายที่เราทุกคนต้องเห็นความสำคัญ การทำให้สาธารณะตระหนักถึงความสำคัญในการจัดการขยะ เริ่มตั้งแต่ขั้นตอนคิดก่อนเลือกซื้อบรรจุภัณฑ์การคัดแยกขยะในครัวเรือน

รวมถึงเร่งสร้างความเข้าใจในระบบรวบรวมขยะเพื่อแยกขยะพลาสติกที่รีไซเคิลได้ออกจากขยะที่ไม่สามารถรีไซเคิลได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น หากปราศจากระบบคัดแยกและรวบรวมขยะที่เหมาะสม การกำจัดมลภาวะพลาสติกและเศรษฐกิจหมุนเวียนก็ไม่อาจจะประสบความสำเร็จ

ดังนั้น ยิ่งเริ่มเร็วเท่าไหร่ ยิ่งดีกับโลกของเราเร็วเท่านั้นครับ