เราต้องการผู้นำหรือผู้บริหาร?

เรามักจะใช้คำว่าภาวะผู้นำ (Leadership) กับ การบริหาร (Management) สลับกันไปมาอยู่เป็นประจำ โดยคิดว่ามีความหมายหรือนัยเหมือนกัน หรือแม้กระทั่งเวลาเราเรียกชื่อเราก็มักจะใช้สองคำนี้สลับกัน เช่น ผู้นำองค์กร หรือ ผู้บริหารองค์กร แต่จริงๆ แล้วในด้านวิชาการแล้ว ผู้นำ กับ ผู้บริหาร นั้นมีความแตกต่างกันนะครับ และ องค์กรที่ดีก็ต้องการทั้งตัวผู้นำและผู้บริหารในองค์กรทั้งคู่

ก่อนที่จะไปดูว่าผู้นำและผู้บริหารแตกต่างกันอย่างไร ทุกท่านลองคิดตามนะครับว่า ถ้าจะใช้คำว่า ผู้นำกับใครบ้างที่ท่านรู้จัก เจ้านายของท่านเป็นผู้นำหรือไม่? บรรดารัฐมนตรีและนายกรัฐมนตรีของประเทศเป็นผู้นำหรือไม่? ตัวท่านเองเป็นผู้นำหรือไม่? ผู้นำนั้นไม่ใช่ชื่อที่ได้มาเมื่อท่านดำรงตำแหน่งสูงสุดขององค์กรนะครับ เบอร์หนึ่งของหลายๆ องค์กรอาจจะเป็นผู้บริหารที่ดี แต่ไม่ใช่ผู้นำ ในขณะเดียวกันผู้นำที่ดีก็ไม่จำเป็นที่จะต้องอยู่ในตำแหน่งสูงสุดขององค์กรเท่านั้น ผู้ที่ดำรงตำแหน่งในระดับรองๆ ลงมาหรือไม่ได้มีตำแหน่งที่สูง ก็อาจจะเป็นผู้นำได้ และที่สำคัญคือ การจะเป็นผู้นำนั้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับคุณลักษณะส่วนบุคคล เช่น ดูน่าเชื่อถือ บุคลิกภาพดูดี หรือที่ภาษาอังกฤษเรียกว่ามี Charisma

จะเรียกใครเป็นผู้นำได้นั้น เขาผู้นั้นจะต้องเป็นคนที่สามารถนำพาองค์กรหรือประเทศก้าวสู่อนาคตได้ เป็นผู้ที่สามารถมองเห็นโอกาสจากการเปลี่ยนแปลงต่างๆ ที่เกิดขึ้น และสามารถเกาะกุมหรือตอบสนองต่อโอกาสดังกล่าวได้เร็วกว่าผู้อื่น ผู้นำจะต้องเป็นผู้ที่มีวิสัยทัศน์ สามารถกำหนดหรือมองเห็นภาพในสิ่งที่อยากจะเห็นองค์กรเป็นได้ ในขณะเดียวกันจะต้องสามารถทำให้บุคลากร ผู้ใต้บังคับบัญชา เกิดความเชื่อใจ พร้อมที่จะทุ่มเทพลังกาย พลังใจให้ และสำคัญที่สุดคือ ผู้นำจะต้องนำไปสู่การเปลี่ยนแปลง และเป็นการเปลี่ยนแปลงที่จะช่วยทำให้องค์กรหรือประเทศมีการขับเคลื่อนไปข้างหน้า

ทีนี้เรามาดูที่ตัวผู้บริหารกันบ้างครับ จริงๆ คำว่าผู้บริหารนั้นก็มาจากคำว่าการบริหาร หรือ Management นั้นเองครับ ซึ่งการบริหารนั้นเป็นกระบวนการที่มีความชัดเจนในตัวเองตั้งแต่การวางแผน การทำงบประมาณ การจัดโครงสร้างองค์กร การหาคนเข้าทำงาน การตัดสินใจ หรือ การประเมินผลการดำเนินงาน การบริหารที่ดีจะช่วยทำให้เราสามารถนำเสนอสินค้าและบริการได้ตามที่เราสัญญาไว้กับลูกค้า ดังนั้นตัวผู้บริหารเองก็คือผู้ที่คอยกำกับ ดูแล ให้การดำเนินงานขององค์กรต่างๆ เป็นไปด้วยดี ทำให้สามารถก่อให้เกิดคุณค่าหรือประโยชน์แก่ลูกค้าหรือผู้เกี่ยวข้องต่างๆ ได้ตามที่ควรจะเป็น

ท่านผู้อ่านจะเห็นเลยนะครับว่าการจะเป็นผู้บริหารที่บริหารองค์กรให้ได้ดีนั้นก็ไม่ใช่เรื่องยากครับ และบทบาทของผู้บริหารก็เป็นบทบาทที่มีความสำคัญอย่างยิ่งภายในองค์กร แต่ผู้บริหารนั้นไม่ใช่ผู้นำ

นึกง่ายๆ ผู้นำคือผู้ที่ผลักดัน ขับเคลื่อนองค์กรไปข้างหน้า ส่วนผู้บริหารคือผู้ที่คอยกำกับดูแลให้การดำเนินงานต่างๆ เป็นไปอย่างที่ควรจะเป็น และทั้งผู้นำและผู้บริหารต่างก็มีความสำคัญต่อความสำเร็จขององค์กร Steve Jobs เป็นผู้นำแต่ไม่ใช่ผู้บริหาร ในขณะที่ Tim Cooks ก็เป็นผู้บริหารที่ยังไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่าเป็นผู้นำ

องค์กรที่ดีต้องการทั้งสองบทบาทครับ ไม่ใช่ว่าเราจะพยายามเปลี่ยนผู้บริหารเป็นผู้นำเสียหมด เพราะถ้าองค์กรที่มีแต่ผู้นำแต่ขาดผู้บริหารก็จะเป็นเหมือนองค์กรที่เคลื่อนไปข้างหน้าอย่างเดียว แต่ขาดการกำกับดูแล การบริหารจัดการภายในที่ดี

คราวนี้ท่านผู้อ่านลองกลับไปสำรวจเบอร์หนึ่งขององค์กรท่าน ของประเทศ หรือ ตัวท่านเองดูอีกครั้งครับว่าจริงๆ แล้วท่านเป็นผู้นำหรือผู้บริหารกันแน่ ความท้าทายที่พบเจอในองค์กรจำนวนมากคือเรามีผู้บริหารอยู่เยอะ และเป็นผู้บริหารที่ดีด้วย แต่สิ่งที่เราขาดคือผู้นำที่ดี ดังนั้นท่านควรจะต้องมีการสำรวจภายในองค์กรหรือหน่วยงานของท่านนะครับ แล้วลองดูซิว่าปัจจุบันมีผู้นำบ้างไหม หรือ มีผู้บริหารมากน้อยเพียงใด ตัวผู้นำนั้นไม่จำเป็นต้องอยู่ในระดับสูงสุดขององค์กรเสมอไป องค์กรที่ดีจะต้องมีผู้นำกระจายอยู่ตามระดับต่างๆ เพื่อช่วยขับเคลื่อนองค์กรทั้งองค์กรไปด้วยกันครับ