อานุภาพของความทรงจำ

ผมมีโอกาสไปร่วมงาน “พุทธวจน” อันเป็นงานเปิดตัวหนังสือชุดเกี่ยวกับธรรมจากพระโอษฐ์ของพระพุทธองค์ อันเป็นการรวบรวมพระสูตรของพระองค์โดยที่ไม่ได้ตีความเพิ่มเติมใดๆ นอกเหนือจากหนังสือที่ทรงคุณค่าหลายเล่ม (ที่ได้ความเมตตาจากพระอาจารย์คึกฤทธิ์ เป็นผู้ให้การสนับสนุนและผลักดัน) แล้วยังได้เห็นสิ่งที่มหัศจรรย์อีกอย่างนั่นคือ การที่เห็นเด็กน้อยทั้งชายและหญิงที่สนใจในการท่องพระสูตรได้ขึ้นใจอีกด้วย

ภาพที่ได้เห็นเด็กร่วมท่องพระสูตรนั้น ทำให้เกิดความปลื้มปิติ เพราะนอกเหนือจากการที่น้องๆ เหล่านี้มีความเฉลียวฉลาดท่องพระสูตรได้ยาวๆ บางคนได้หลายๆ พระสูตร แต่ยังเพราะว่าเยาวชนรุ่นดิจิทัลนี้ตระหนักในคุณค่าของการเข้าถึงสิ่งที่ถือว่าเป็นการ “สร้างสติ” มากกว่าการ “ลดสติ” ของตนเอง ด้วยการปล่อยตัวปล่อยจิตให้เพลิดเพลินไปกับโลกดิจิทัลที่มีสิ่งเย้ายวนมากมาย

หนึ่งในบทสนทนาที่มีการพูดคุยกันก็คือ เรื่องของความสามารถในการท่องจำ หลายๆ คนมองว่า “การท่องจำ” เป็นการใช้สมองในรูปแบบที่พื้นฐานที่สุด และไม่ควรที่จะต้องใช้การพัฒนาเยอะเพราะว่าที่สุดแล้ว สิ่งที่สำคัญกว่าความจำคือความคิด ความคิดสร้างสรรค์และการวิเคราะห์

แต่ต้องไม่ลืมว่า คนเราจะ วิเคราะห์ คิดและสร้างสรรค์ได้ ต้องมีความรู้พื้นฐานเป็นวัตถุดิบในการต่อยอด การที่จะนำเอาสิ่งที่เรียนรู้มานั้นไปวิเคราะห์ และต่อยอดความทรงจำจากองค์ความรู้พื้นฐานเหล่านั้นให้ก้าวหน้ารุดหน้าต่อไป

หลายๆ คน ปฏิเสธที่จะท่องจำและคิดว่าจะเรียนลัดก้าวหน้าไปเป็นผู้ใช้ความคิด ที่สุดความคิดที่ปราศจากองค์ความรู้ก็เป็นเพียงแค่ความเห็นที่ไม่มีรากฐาน และการตีความสิ่งที่ไม่เป็นรูปเป็นร่างไม่ปะติดปะต่อ และบ่อยครั้งก็นำไปสู่ความปั่นป่วนโกลาหลของสังคม เพราะวางอยู่บนความคิดที่เว้าๆ แหว่งๆ

ดังนั้น เรื่องของการพัฒนา “ความทรงจำ” จึงเป็นสิ่งที่สำคัญยิ่งยวดเพราะจะช่วยทำหน้าที่เป็นฐานราก

ในกรณีของน้องๆ เหล่านี้ ที่เข้ามาร่วมท่องพระสูตรของพระพุทธองค์ บอกว่า นอกเหนือไปจากจำได้ (ที่ด้วยขีดจำกัดของวัยอาจจะยังไม่สามารถตีความให้ซาบซึ้งได้เหมือนผู้ใหญ่) ก็คือการที่เราพัฒนา “สมาธิ” ได้นาน สามารถ “โฟกัส” หรือพุ่งเป้าจดจ่อไปยังสิ่งหนึ่งสิ่งใดได้เป็นอย่างดี

หวนกลับไปนึกถึงวัยเด็กที่เราถูกบังคับให้ท่องร้อยกรอง ให้ท่องอาขยาน โคลงโลกนิติหลายๆ บท เราอาจจะไม่เข้าใจว่าท่องกันไปทำไม แต่อันที่จริงแล้วจะรู้ว่า ความสามารถในการท่องจำเหล่านี้ ทำให้เราขยายความทรงจำและศักยภาพของสมองได้มากกว่าที่คิด และจากนั้นก็จะสามารถที่จะเรียนรู้สิ่งต่างๆ เชื่อมโยงเรื่องราวในโลกที่ใหญ่กว่า (เช่น โลกข่าวสารข้อมูลที่เดี๋ยวนี้มีอารมณ์ทะลักข้อมูล เพราะข้อมูลแต่ละวันมาเหมือนเขื่อนแตก) ได้ดีกว่าเดิม

นอกจากนี้ ในวัยผู้ใหญ่ การที่ฝึกฝนเรื่องความจำบ่อยๆ ในสิ่งที่แตกต่างกันนั้น สามารถที่จะช่วยแก้ไขปัญหา หลีกเลี่ยงอาการความจำเสื่อมได้อีกด้วย จึงอยากจะฝากเรื่องของ “อานุภาพของความทรงจำ” นี้มาให้อ่านกันครับ