วาระทีดีอาร์ไอ

ดูบทความทั้งหมด

สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย (ทีดีอาร์ไอ)

20 ตุลาคม 2559
4,427

ปัจจัยความสำเร็จ อาลีบาบา สร้างอาณาจักรอีคอมเมิรซ์จีน

หลังจากคุณแจ็ค หม่า ผู้ก่อตั้งและประธานกลุ่มบริษัทอาลีบาบา เดินทางมาร่วม ประชุมสุดยอดกรอบความร่วมมือเอเชีย

หรือ ACD เพื่อเสนอแนวคิดการพัฒนาการเอเชีย ได้ฝากมุมมองเพื่อพัฒนาเศรษฐกิจไทยไว้อย่างน่าสนใจ หนึ่งในนั้นคือประโยค Small is beautiful Small is powerful Small is wonderful กระตุ้นให้ภาครัฐมีนโยบายสนับสนุนผู้ประกอบการรายเล็ก (SMEs)และพัฒนาระบบอีคอมเมิรซ์เพื่อเป็นเครื่องมือสำคัญเพิ่มประสิทธิภาพแก่ธุรกิจ SMEs

การมาของ นายแจ็ค หม่า ครั้งนี้ ยังทำให้เกิดความร่วมมือกับรัฐบาลไทยจัดตั้งคณะทำงานร่วมกันกับอาลีบาบา เพื่อส่งเสริมโอกาสSMEs ไทยเข้าสู่ระบบอีคอมเมิรซ์ของอาลีบาบาที่คาดว่าจะวางแผนดำเนินการเสร็จภายใน 1 ปี

ก่อนที่โครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวกับอีคอมเมิรซ์ไทยจะได้รับการพัฒนาร่วมกับอาลีบาบา ผู้ประกอบการและภาครัฐน่าจะได้เรียนรู้ปัจจัยความสำเร็จ และความท้าทายในการพัฒนาอีคอมเมิรซ์ของอาลีบาบากันก่อน

จากการศึกษาวิจัยเพื่อจัดทำยุทธศาสตร์ชาติการค้า เสนอต่อ สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์ พบว่า การไหลของข้อมูลข่าวสาร การเคลื่อนย้ายของเงิน และโลจิสติกส์ของสินค้าและบริการ 3 สิ่งนี้ คือ ปัจจัยที่กำหนดความสำเร็จของธุรกิจอีคอมเมิรซ์ทั่วโลก แน่นอนว่าเป็นสิ่งที่ แจ๊ก หม่า ใช้เป็นแนวทางการกำหนดนโยบายสร้างอาณาจักรองอาลีบาบาจนประสบผลสำเร็จ

ที่ผ่านมาอาลีบาบา ประสบความสำเร็จอย่างมากจากจุดเริ่มต้นธุรกิจ B2B หรือธุรกิจที่ให้บริการแก่ผู้ประกอบการด้วยกัน ต่อมาในปี 2003 ก็เริ่มเดินเกมรุกในธุรกิจ C2Cหรือธุรกิจระหว่างผู้บริโภคภายใต้ชื่อที่คุ้นหูกันดี คือ เถาเป่า (Taobao)

กลไกหลักที่อาลีบาบา เลือกใช้ในการสร้างความเข้มแข็งให้ เถาเป่า คือระบบการเงินที่ผู้ซื้อไว้ใจได้ โดยสร้างจือฟู่เป่า(Alipay)ซึ่งเป็นระบบชำระเงินขึ้นเป็นแผนกหนึ่งในเถาเป่า ให้เถาเป่ารับมือการไหลของข้อมูลข่าวสาร Alipayรับมือเรื่องเงินส่วนโลจิสติกส์ปล่อยให้เป็นหน้าที่ของระบบไปรษณีย์และบริษัทโลจิสติกส์

แต่ที่ผ่านมาก็เจออุปสรรคไม่น้อย เพราะมีคนจีนจำนวนมากเข้าไม่ถึงอินเตอร์เน็ต ไม่ใช้บัตรเครดิต อีกทั้งโลจิสติกส์ยังพัฒนาอย่างจำกัดและที่สำคัญคือ การค้าออนไลน์ยังไม่ได้รับความเชื่อถือจากคนจีนมากเท่าที่ควรดังนั้นปัญหาสำคัญคือ ทำอย่างไรจึงจะสร้างชุมชนทางการค้าที่สามารถไว้ใจได้

นวัตกรรมสำคัญที่เถาเป่าสร้างขึ้นคือ ระบบการพูดคุยกันระหว่างผู้ซื้อผู้ขายในเถาเป่า ซึ่งไม่ใช่แค่การตอบโต้ซื้อขาย แต่วัฒนธรรมจีนให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์ เถาเป่า จึงสร้างความเป็นชุมชน (Community) ให้พวกเขาพูดคุยกันไว้ใจกัน หลายคนกลายเป็นเพื่อน หลายคนถึงกับแต่งงานกัน

นวัตกรรมที่สองคือ ระบบไกล่เกลี่ยข้อพิพาทระหว่างผู้ซื้อผู้ขายโดยคณะลูกขุนซึ่งเป็นคนในชุมชน นี่เป็นนโยบายด้านการบริหารข้อมูลของอาลีบาบา ในการลดต้นทุนด้านความไว้วางใจ และความไม่เท่าเทียมกันของข้อมูลระหว่างผู้ซื้อผู้ขาย

ในด้านนโยบายการชำระเงิน สิ่งที่ จือฟู่เป่า ทำคือสร้างระบบชำระเงินผ่านตัวแทนบุคคลที่สามคล้ายกับ PayPal โดยผู้ขายจะไม่สามารถนำเงินออกจากบัญชีได้จนกว่าจะครบระยะเวลากำหนด เช่น หลังจากผู้ซื้อได้รับสินค้าไปแล้ว 7วัน ถ้าผู้ซื้อไม่มีการร้องเรียน ผู้ขายจึงจะสามารถนำเงินออกจากบัญชีได้

ฟากผู้ซื้อ ในจีนผู้คนยังใช้บัตรเครดิตน้อยมาก จือฟู่เป่า จึงสร้างระบบการจ่ายเงินที่สอดคล้องกับพฤติกรรมของคนจีน โดยสร้างระบบเติมเงินให้ลูกค้าโอนเงินเข้าบัญชีของ Alipayต่อมาก็เปิดระบบเติมเงินร่วมกับระบบโทรศัพท์มือถือสุดท้ายจึงเชื่อมต่อกับธนาคารทางออนไลน์ ตอนนี้Alipayมีหุ้นส่วนเป็นสถาบันการเงินแล้วมากกว่าร้อยราย

ปี 2008 เถาเป่าก็ขยายตัวไปเป็น เถาเป่ามอลล์หรือ Tmallทำหน้าที่เป็นเบื้องหลังให้แบรนด์เกิดใหม่ที่ยังไม่มีหน้าร้านได้ทำหน้าร้านของตัวเองบนเครือข่ายการบริการของ เถาเป่าโดยเก็บเงินค้ำประกัน และคิดค่าบริการทางเทคนิค รวมถึงจัดตั้งกองทุนเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคกว่า 1,000 ล้านหยวน สร้างระบบความไว้วางใจด้วยนโยบายการันตีคืนเงินภายใน 7 วันโดยไม่ถามเหตุผล

ตลาดการค้าอีคอมเมิรซ์ในจีนโดยอาลีบาบาจึงมีความก้าวหน้าสูงมาก ประเทศไทยเองก็ได้รับประโยชน์ไปด้วย มีผู้ประกอบการจีนรายหนึ่งทำธุรกิจนำเข้าผลไม้จากไทยระบุว่า ธุรกิจของเขาเริ่มต้นด้วยการนำเข้าผลไม้และเปิดร้านค้าส่งที่เมืองหนานหนิง ต่อมาได้เริ่มขายผลไม้บนเว็บไซต์โดยใช้แพลตฟอร์มของเถาเป่าในระยะแรกเป็นการขายสินค้าที่มีอยู่ในสต๊อก เมื่อเว็บไซต์ได้รับความนิยมสูงขึ้นจึงริเริ่มทำตลาดสั่งจองล่วงหน้าก่อนที่จะถึงฤดูกาลประมาณ 1 เดือน ช่วยให้ประเมินความต้องการของลูกค้าได้ล่วงหน้า และลดความสูญเสียจากการนำเข้าที่ไม่เพียงพอหรือนำเข้ามากเกินไปได้ ปัจจุบันธุรกิจดังกล่าวเติบโตขึ้นและมีฐานลูกค้าอยู่ทุกมณฑล

ส่วนหนึ่งของความสำเร็จของตลาดอีคอมเมิร์ซในประเทศจีน มาจากความพยายามส่งเสริมอย่างหนักของรัฐบาลจีน ในทุกชุมชนจะมีศูนย์บริการให้ความช่วยเหลือการซื้อขายสินค้าอีคอมเมิร์ซ ช่วยผู้ที่ไม่สะดวกสั่งซื้อสินค้าหรือขายสินค้าทางออนไลน์สามารถมาใช้บริการของศูนย์ทั้งการให้คำแนะนำและช่วยสั่งซื้อหรือนำสินค้าไปวางขายในเว็บไซต์ ทำให้ตลาดอีคอมเมิร์ซในชนบทเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วคำถามคือ สำหรับหรับประเทศไทย เราจะมีนโยบายในการพัฒนาชนบทของเราอย่างไร และจะให้อีคอมเมิร์ซเป็นส่วนหนึ่งในการพัฒนาชนบทเราได้หรือไม่

------------------

กัมพล ปั้นตะกั่ว

ดูบทความทั้งหมดของ วาระทีดีอาร์ไอ

แชร์ข่าว :
Tags: