แจงสี่เบี้ย

รวมคอลัมนิสต์ด้านเศรษฐกิจ การเงิน จากแบงก์ชาติ

12 มิถุนายน 2561
965

ส่องผ่าน FDI Confidence Index และนัยต่อ FDI ***

หนึ่งในปัญหาเชิงโครงสร้างของไทย คือการลงทุนที่อยู่ในระดับต่ำ ส่วนหนึ่งมาจากการลงทุนโดยตรงของต่างชาติที่มีมูลค่าไม่สูงเท่ากับในอดีต

เป็นผลมาจากปัญหาค่าแรงที่ปรับสูงขึ้น การขาดแคลนแรงงานจากการข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ปัญหามหาอุทกภัยปี 2011 และปัญหาเสถียรภาพทางการเมือง ซึ่งทั้งหมดนี้ส่งผลต่อความเชื่อมั่นของนักลงทุนต่างชาติ

โดยทั่วไป เรามักวิเคราะห์แนวโน้มการลงทุนโดยตรงจากข้อมูลขอรับการส่งเสริมการลงทุนของ BOI แยกรายสัญชาติ และข้อมูล FDI ของธนาคารแห่งประเทศไทยซึ่งสะท้อนกระแสเงินที่ไหลเข้าประเทศจริงๆ แต่วันนี้ผู้เขียนจะขอนำเสนอการดูข้อมูลแนวโน้มการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศผ่าน FDI Confidence Index ซึ่งน่าจะสะท้อนมุมมองเบื้องต้นก่อนการตัดสินใจเข้าไปลงทุนในประเทศใดประเทศหนึ่งจริงๆ ซึ่งข้อมูลนี้จัดทำโดยบริษัท A.T. Kearney ของสหรัฐอที่สำรวจความเห็นของผู้บริหารระดับสูงจากกว่า 500 บรรษัทข้ามชาติชั้นนำทั่วโลกถึงแนวโน้มการลงทุนในอีก 3 ปีข้างหน้า ซึ่งบริษัทมีการทดสอบดัชนีดังกล่าวกับข้อมูลเม็ดเงินการลงทุนจริงในประเทศที่ติดอันดับการสำรวจ พบว่าดัชนีซึ่งจัดทำตอนต้นปีนี้สามารถทำนายแนวโน้ม FDI ที่สอดคล้องกับข้อมูลจริงในสิ้นปีนั้นๆ ได้ดีในระดับหนึ่ง

เนื่องจาก FDI เป็นการลงทุนระยะยาว ปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกประเทศที่จะลงทุนจะขึ้นอยู่กับปัจจัยพื้นฐานต่างๆ อาทิ ประสิทธิภาพของกฎเกณฑ์ อัตราภาษีที่โปร่งใส คุณภาพของโครงสร้างพื้นฐาน ความสามารถทางเทคโนโลยีและนวัตกรรม จึงไม่น่าแปลกใจที่ประเทศกลุ่มพัฒนาแล้ว (Advanced Economies: AEs) มักจะครองอันดับต้นๆ ทุกปี นอกจากนี้ นักลงทุนยังให้ความสำคัญกับปัจจัยด้านการเมือง ทั้งเสถียรภาพในประเทศ สถานการณ์ระหว่างประเทศ และปัจจัยที่เป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างทางการค้า เช่น กระแสการกีดกันทางการค้า และผลของข้อตกลงทางการค้าระหว่างประเทศ เป็นต้น

สำหรับในปีนี้ สหรัฐฯ ยังคงครองอันดับ 1 ต่อเนื่องเป็นปีที่ 6 สะท้อนถึงความน่าสนใจของสหรัฐฯ ทั้งขนาดของตลาดและเศรษฐกิจที่ขยายตัวดี รวมถึงแรงจูงใจจากอัตราภาษีนิติบุคคลที่เพิ่งปรับลดลงในปีที่ผ่านมา นอกจากนี้ นโยบายปกป้องอุตสาหกรรมภายในประเทศผ่านนโยบายกีดกันทางการค้าที่รุนแรงขึ้น มีส่วนทำให้บรรษัทข้ามชาติของประเทศต่างๆ พิจารณาเข้าไปลงทุนในตลาดสหรัฐฯ เพิ่มขึ้น โดยมีข้อสังเกตว่าประเทศพัฒนาแล้วล้วนมีอันดับ FDI Confidence Index เพิ่มขึ้นในปีนี้ เนื่องจากทิศทางเศรษฐกิจที่ฟื้นตัวอย่างชัดเจน ประกอบกับพื้นฐานความได้เปรียบทางการแข่งขันด้านเทคโนโลยีและนวัตกรรมที่ดีกว่า ขณะที่กลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่ (Emerging Markets: EMs) กลับมีอันดับตกลงเกือบทั้งหมด แม้กระทั่งจีนซึ่งเป็นประเทศกลุ่ม EMs ที่ได้รับความสนใจมากที่สุดก็ตกลงมาอยู่ในอันดับ 5 จากอันดับ 2 ในปีที่แล้ว เป็นอันดับต่ำที่สุดที่จีนเคยได้ตั้งแต่จัดทำดัชนีมา เหตุผลหนึ่งมาจากความน่าสนใจของบรรยากาศทางธุรกิจที่ลดลง ทั้งจากนโยบายใหม่ที่ต้องการปิดระบบ Virtual Private Networks (VPNs) ที่ไม่ได้รับอนุญาตจากรัฐบาลจีน ทำให้การสื่อสารระหว่างประเทศรวมถึงการเข้าถึงสื่อออนไลน์ต่างชาติเป็นไปได้ยากขึ้น และความไม่แน่นอนจากการยกเลิกวาระการดำรงตำแหน่งของผู้นำประเทศ สอดคล้องกับรายงาน World Investment Report 2018 ของ UNCTAD ที่เพิ่งออกมาเมื่อวันที่ 7 มิ.ย. ที่มองว่าแนวโน้มการลงทุนโลกในปีนี้จะกระเตื้องขึ้นบ้างในกลุ่มประเทศพัฒนาแล้ว แต่จะค่อนข้างทรงตัวในกลุ่มประเทศตลาดเกิดใหม่ จากปัจจัยเศรษฐกิจและสถาบันข้างต้น อย่างไรก็ดี การลงทุนระหว่างกันภายในภูมิภาคเอเชียยังคงแข็งแกร่ง

ย้อนกลับมาดูอันดับ FDI Confidence Index ของไทยพบว่า มีทั้งช่วงที่ไทยติดอันดับและไม่ติดอันดับ Top 25 อย่างเช่น ช่วงปี 1998 -2005 ที่เศรษฐกิจไทยกำลังฟื้นตัวจากวิกฤตเศรษฐกิจเอเชีย จะเห็นว่าไทยอยู่ใน Top 25 มาโดยตลอด แต่ในช่วงปี 2014-2015 ไทยกลับหลุดไปจากจอเรดาห์ของนักลงทุน หลังการปรับเพิ่มค่าแรงขั้นต่อเป็น 300 บาท/วัน ทั่วประเทศ และปัญหาความขัดแย้งทางการเมือง ต่อมาในปี 2016-2017 ไทยเริ่มกลับมา โดยเหตุผลหลักๆ จากที่ BOI ที่ให้สิทธิประโยชน์ทางภาษีกับธุรกิจต่างชาติที่มาลงทุนใน 10 ประเภท S-Curve Industries การเปิดโอกาสให้เข้าลงทุนร่วมกับรัฐบาล PPPs ในโครงสร้างพื้นฐานด้านคมนาคม และที่น่าสนใจคือเมื่อเปรียบเทียบข้อมูล FDI Confidence Index กับเม็ดเงินลงทุนโดยตรงสุทธิผ่านข้อมูลดุลการชำระเงินของ ธปท. พบว่ามีความสัมพันธ์กันพอสมควร 

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลล่าสุดที่มีการสำรวจนักลงทุนเมื่อต้นปี 2018 กลับพบว่าไทยหลุดหายไปจากจอ เรดาห์โดยไม่ติดอันดับ Top 25 อีกครั้ง ทั้งที่รัฐบาลมีนโยบายผลักดัน EEC อย่างเข้มข้น จึงอาจสะท้อนว่า ไทยคงต้องพัฒนาความสามารถในการแข่งขัน โดยเฉพาะด้านนวัตกรรม และเสถียรภาพทางการเมือง แม้ว่าในช่วงหลายปีที่ผ่านมาการเมืองไทยมีเสถียรภาพมากขึ้น แต่นักลงทุนยังคงจับตา timeline การเลือกตั้ง นอกจากนี้ การที่ไทยตกขบวนการลงนามใน Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership (CPTPP) หรือ ข้อตกลง TPP เดิมที่เดินหน้าต่อโดย 11 ประเทศในเอเชีย-แปซิฟิก และอเมริกา ก็อาจเป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้ไทยได้รับความสนใจจากนักลงทุนลดลง

อย่างไรก็ดี มีข้อสังเกตว่าการสำรวจความคิดเห็นของนักลงทุนดังกล่าวเกิดขึ้นในช่วงต้นปีซึ่งมีกระแสกีดกันทางการค้าสูง โดยเฉพาะนโยบายการค้าของสหรัฐฯ ที่อาจส่งผลกระทบต่ออันดับ FDI Confidence Index ของประเทศกำลังพัฒนารวมทั้งไทย แต่ล่าสุดตัวเลขเศรษฐกิจไทยขยายตัวได้ดีเกินคาดถึง 4.8% ในไตรมาส 1 เป็นการเติบโตสูงที่สุดในรอบ 20 ไตรมาส และบรรยากาศธุรกิจที่ดีเอื้อต่อการลงทุน เห็นได้จากรายงาน Doing Business 2018 ของ World Bank ที่จัดให้ไทยอยู่ในอันดับ 26 จาก 190 ประเทศทั่วโลกที่มีความสะดวกในการประกอบธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม ดีขึ้นจากอันดับ 46 ในปีที่แล้ว ไทยจึงเป็น 1 ใน 10 ประเทศที่มีพัฒนาการมากที่สุดในรอบ 2 ปี นอกจากนี้ อีกหนึ่งพัฒนาการสำคัญที่จะช่วยส่งเสริมการลงทุนในปีนี้ คือ การประกาศบังคับใช้พระราชบัญญัติ EEC เมื่อวันที่ 15 พ.ค. เป็นก้าวย่างสำคัญในการสร้างความมั่นใจให้กับนักลงทุน ที่น่าจะช่วยดึงดูด FDI ให้เข้ามาได้มากกว่ามุมมองนักลงทุนที่ให้ไว้เมื่อตอนต้นปี

ทั้งนี้ ตั้งแต่เดือน ม.ค. –  มี.ค. 2018 มูลค่า FDI จากข้อมูลดุลการชำระเงินของ ธปท. ไหลเข้าไทยสุทธิประมาณ 2.5 พันล้านดอลลาร์ ใกล้เคียงกับระยะเดียวกันปีก่อน และแม้จะยังไม่เห็นสัญญาณการชะลอตัวของ FDI แต่ก็ไม่อาจด่วนสรุปได้ เพราะกระแสการลงทุนค่อนข้างผันผวน สุดท้ายแล้ว FDI ในไทยจะสอดคล้องกับมุมมองนักลงทุนที่ให้ไว้หรือไม่ เป็นเรื่องที่ต้องติดตามกันต่อไป โดยปัจจัยสำคัญอยู่ที่การเดินหน้าพัฒนาความสามารถในการแข่งขันของประเทศ รวมทั้งคุณภาพของปัจจัยสถาบัน เพื่อให้ไทยสามารถอยู่รอดในโลกการลงทุนที่มีความผันผวนและซับซ้อนได้

 

*** ชื่อเต็ม: ส่องมุมมองนักลงทุนต่างชาติผ่าน FDI Confidence Index และนัยต่อ FDI ในไทยปี 2018 

โดย... ธันย์ชนก เชยคำแหง

แชร์ข่าว :
Tags:

i-Newspaperดูทั้งหมด

แก๊งโกง‘บิทคอยน์’วงแตก