กรุงเทพธุรกิจ

ตามแถลงการณ์ปิดคดีของอัยการสูงสุดเมื่อวันที่ 9 กุมภาพันธ์ 2553 ร้องขอให้ทรัพย์สินที่ร่ำรวยผิดปกติและได้มา

เนื่องจากการกระทำที่เป็นการขัดกันระหว่างประโยชน์ส่วนบุคคลและประโยชน์ส่วนรวมของพ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ผู้ถูกกล่าวหา ซึ่งเป็นผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง ตกเป็นของแผ่นดิน โดยมีลักษณะเป็นการกระทำเอื้อประโยชน์จากการใช้อำนาจในตำแหน่งนายกรัฐมนตรี รวม 5 กรณี

1 ใน 5 กรณี การแก้ไขสัญญาระหว่าง บริษัท ทศท กับบริษัท แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นการแก้ไขสัญญาหลัง พ.ต.ท.ทักษิณ ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแล้ว คือ ครั้งที่ 6 เมื่อวันที่ 15 พ.ค. 2544 โดยปรับลดส่วนแบ่งรายได้แบบ Prepaid และ ครั้งที่ 7 เมื่อวันที่ 20 ก.ย. 2545 กำหนดผลประโยชน์ตอบแทนจากค่าใช้เครือข่ายร่วม(Roaming)

เมื่อวันที่ 27 มีนาคม 2533 บริษัททีโอที จำกัด(มหาชน) ได้ลงนามในสัญญากับบริษัทแอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส จำกัด (มหาชน) ดำเนินการให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่ Cellular Mobile Telephon ระบบ NMT 900 และ GSM ทั่วประเทศแบบคู่ขนานกันไปมีกำหนด 20 ปี เริ่มนับวันแรกที่เกิดกิจการตามที่ระบุในหนังสือตอบยืนยันของ ทศท ในการอนุญาตให้เกิดบริการ โดยบริษัทเป็นผู้ลงทุนในการจัดหาสถานที่ เครื่องมือและอุปกรณ์ระบบ Cellular 900 ทั้งหมด และกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินหรือเครื่องมือ อุปกรณ์ต่างๆ ที่บริษัททำขึ้นตกเป็นของ ทศท ทันทีที่ติดตั้งเสร็จเรียบร้อย แต่ไม่รวมเครื่องรับโทรศัพท์เคลื่อนที่

การแก้ไขสัญญาครั้งแรกเมื่อวันที่ 11 ธ.ค. 2534 จนครั้งสุดท้าย เมื่อวันที่ 20 ก.ย. 2545 รวม 7 ครั้ง และการแก้ไขครั้งที่ 6-7 ซึ่งตามสำนวนของคณะกรรมการตรวจสอบการกระทำที่ก่อให้เกิดความเสียหายแก่รัฐ (คตส.) และอัยการสูงสุดเห็นว่าเป็นการกระทำที่เอื้อประโยชน์

ในการแก้ไขสัญญาครั้งที่ 6 ได้ปรับลดส่วนแบ่งรายได้แบบใช้บัตรจ่ายเงินล่วงหน้า (Prepaid) โดยบริษัทแอดวานซ์ฯ ตกลงจ่ายเงินผลประโยชน์ตอบแทนสำหรับการให้บริการโทรศัพท์เคลื่อนที่แบบใช้บัตรจ่ายเงินล่วงหน้า(Prepaid Card) ให้แก่ ทศท ในอัตราร้อยละ 20 ของ (ก) มูลค่าของราคาหน้าบัตร และของ (ข) รายได้ที่บริษัทได้รับจากผู้ใช้บริการที่ต้องชำระครั้งแรกเพื่อขอเปิดบริการ (ถ้ามี)

ข้อตกลงนี้มีผลใช้บังคับ 1 มิ.ย. 2544 สำหรับการให้บริการ Prepaid Card ที่ทดลองเปิดบริการไปก่อนวันที่ตกลงนี้มีผลใช้บังคับให้ถือปฏิบัติตามสัญญาหลัก

การแก้ไขสัญญาครั้งนี้ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเทคโนโลยีและสารสนเทศในรัฐบาลต่อมา ต้องนำปัญหานี้ให้คณะกรรมการกฤษฎีกาวินิจฉัยถึงความสมบูรณ์ถูกต้องของการแก้ไขสัญญาเพื่อลดค่าสัมปทานในครั้งนี้ และคณะกรรมการกฤษฎีกาวินิจฉัยไว้แล้วตามบันทึกเรื่องเสร็จที่ 291/2550 เมื่อเดือนพฤษภาคม 2550 ว่า เป็นการละเว้นไม่ทำตามขั้นตอนของตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงาน หรือดำเนินการในกิจการของรัฐพ.ศ. 2535 ที่เป็นสาระสำคัญ ผู้รับผิดชอบในฝ่ายบริหารย่อมมีอำนาจเพิกถอนได้ กฎหมายต่อไป ซึ่งหากเพิกถอนเมื่อใดก็ย่อมจะมีผลในทางแพ่งให้ผู้ที่เกี่ยวข้องต้องรับผิดชดใช้ความเสียหายที่เกิดขึ้นแก่รัฐอีกชั้นหนึ่งด้วย

ลดค่าสัมปทานให้บริษัทแอดวานซ์ฯ ตามมติของ ทศท ลดส่วนแบ่งค่าสัมปทานโทรศัพท์เคลื่อนที่ระบบเติมเงินจากส่วนแบ่ง 25% ของรายรับ เหลือ 20% ทำให้ เอไอเอส ได้ลดส่วนแบ่งอันพึงต้องจ่ายตลอดอายุสัญญาเมื่อเปรียบเทียบรายได้ของรัฐที่ควรได้จากบริษัทเอไอเอสหากไม่มีการแก้ไขสัญญาเพื่อลดค่าสัมปทาน

นอกจากนี้ ข้ออ้างเรื่องความเป็นธรรมและให้เกิดการแข่งขันเป็นข้ออ้างที่ไม่มีเหตุผล เนื่องจาก ดีแทค ซึ่งเป็นผู้ประกอบการอีกหนึ่งราย ต้องเสียส่วนแบ่งรายได้ให้แก่ กสท และเสียค่าเชื่อมโยงเครือข่ายให้กับ ทศท ซึ่งทำให้ต้นทุนดีแทคสูงกว่าบริษัทแอดวานซ์ฯ ที่เสียส่วนแบ่งรายได้ร้อยละ 20 จึงเป็นการสร้างความได้เปรียบให้กับบริษัทแอดวานซ์ฯ

ตั้งแต่มีการแก้ไขสัญญาครั้งที่ 6 จนถึงเดือนกันยายน 2549 บริษัทแอดวานซ์ฯ ได้ประโยชน์ เป็นจำนวนเงิน 14,213.75 ล้านบาท และได้ประโยชน์ในอนาคตถึงวันสิ้นสัญญาสัมปทาน อีก 56,658.28 ล้านบาท รวมทั้งสิ้น 70,872.03 ล้านบาท ซึ่งเป็นจำนวนที่ ทศท ต้องสูญเสียรายได้ตามที่ประมาณการไว้

ต่อมาอีก 1 ปี หลังจากผู้ใช้บริการเพิ่มมากขึ้น และบริษัทแอดวานซ์ฯ ต้องขยายบริการลูกค้า แต่เลี่ยงการลงทุนในการสร้างสถานีเครือข่าย เพราะต้องออกค่าใช้จ่ายลงทุนทั้งหมด ซึ่งในตอนแรกเริ่มทำลองใช้เครือข่ายของบริษัทดิจิตอลโพน จำกัด (ดีพีซี) ซึ่งได้รับสัมปทานจากการสื่อสารแห่งประเทศไทย (กสท) และบริษัทแอดวานซ์ฯ ถือหุ้นกว่าร้อยละ 90 ซึ่งถือว่าเป็นบริษัทเดียวกัน

จากนั้นจึงเป็นที่มาของการแก้สัญญาครั้งที่ 7 เมื่อวันที่ 20 ก.ย. 2545 ในการกำหนดผลประโยชน์ตอบแทนจากค่าใช้เครือข่ายร่วม (Roaming) ซึ่งมีรายละเอียดดังนี้

ข้อ 2 บมจ.ทศท อนุญาตให้บริษัทนำโครงข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ตามสัญญาหลักไปให้ผู้ให้บริการรายอื่นมาใช้เครือข่ายร่วม(Roaming) ได้ และอนุญาตให้บริษัทเข้าไปใช้เครือข่ายร่วม (Roaming) ของผู้ให้บริการรายอื่นได้เช่นเดียวกัน

ข้อ 3 การใช้เครือข่ายร่วม (Roaming) ตามข้อ 2 บริษัทมีสิทธิเรียกเก็บค่าใช้เครือข่ายร่วม (Roaming) ในอัตรานาทีละไม่เกิน 3 บาท ทั่วประเทศ และบริษัทมีสิทธิจ่ายค่าใช้เครือข่ายร่วม (Roaming) ในอัตรานาทีละไม่เกิน 3 บาท ทั่วประเทศ

ข้อ 6 บริษัทตกลงจ่ายผลประโยชน์ตอบแทนค่าใช้เครือข่ายร่วม (Roaming) ให้ บมจ.ทศท ดังนี้

6.1 กรณีที่ผู้ให้บริการรายอื่นเข้ามาใช้เครือข่ายร่วม (Roaming) ในเครือข่ายของบริษัท บริษัทตกลงจ่ายเงินผลประโยชน์ตอบแทนให้บมจ.ทศท ในอัตราตามสัญญาหลัก ข้อ 30 และข้อตกลงต่อท้ายครั้งที่ 4 ข้อ 7 ของรายได้ค่าใช้เครือข่ายร่วมที่เรียกเก็บจากผู้ให้บริการรายอื่น

6.2 กรณีบริษัทเข้าไปใช้เครือข่ายร่วม (Roaming) ของผู้ใช้บริการรายอื่น บริษัทตกลงจ่ายผลประโยชน์ตอบแทนให้บมจ.ทศท ในอัตราร้อยละตามสัญญาหลัก ข้อ 30 และข้อตกลงต่อท้ายครั้งที่ 4 ข้อ 7 ของรายได้ค่าบริการและเงินอื่นใดที่เรียกเก็บจากผู้ใช้บริการ หักด้วยค่าใช้เครือข่ายร่วมที่บริษัทต้องจ่ายให้กับผู้ให้บริการรายอื่น

ทั้งนี้ บริษัทตกลงจ่ายค่าเครือข่ายร่วมให้กับผู้ให้บริการรายอื่นได้ไม่เกินอัตราค่าบริการต่อนาทีที่บริษัทเรียกเก็บจากผู้ใช้บริการ

6.3 ตามข้อ 6.1 และ 6.2 บริษัทไม่ดำเนินการใดๆ ในการให้บริการในลักษณะที่ทำให้ไม่เกิดรายได้จากการใช้เครือข่ายร่วม ไม่ว่าจะเป็นการให้ใช้หรือการเข้าไปใช้เครือข่ายร่วม และ/หรือ ในการให้บริการในลักษณะที่ทำให้เกิดภาระกับบมจ.ทศท เช่น ส่วนแบ่งรายได้มีผลติดลบ เป็นต้น

หากเปรียบเทียบในช่วงเวลาเดียวกัน บริษัทแอดวานซ์ฯ เข้าไปใช้เครือข่ายของดีพีซี 13,283,420,483 นาที ในขณะที่ดีพีซีเข้าไปใช้เครือข่ายของบริษัทแอดวานซ์ฯ 384,323,146 นาที ซึ่งต่างกันมาก จึงเป็นการเอื้อประโยชน์ให้กับบริษัทแอดวานซ์ฯ ที่ไม่ต้องลงทุนในการสร้างเครือข่าย

ต่อมาบริษัทแอดวานซ์ฯ ตกลงกับ ดีพีซี ลดค่าโรมมิ่ง จากเดิมที่ กสท กำหนดไว้นาทีละ 2.10 บาท เหลือ นาทีละ 1.00-1.10 บาท ทำให้บริษัทแอดวานซ์ฯ มีรายได้เพิ่มนาทีละ 1.00-1.10 บาท และเป็นรายได้ที่ กสท ต้องขาดหายไปจากส่วนแบ่งร้อยละ 25

กรณีโรมมิ่ง กสท ขาดรายได้จากดีพีซี ที่เกิดขึ้นจริง(1 ก.ค.2549-31 มี.ค. 2550) เป็นจำนวน 796.22 ล้านบาท ซึ่งดีพีซีไม่อาจนำไปหักเป็นรายจ่ายจากรายได้ก่อนนำส่ง กสท ในขณะที่ ทศท ขาดรายได้ค่าส่วนแบ่งจากบริษัทแอดวานซ์ฯ แบ่งเป็นที่เสียหายจริง 6,960.35 พันล้านบาท (1 ต.ค.2545-30 เม.ย.2551) และความเสียหายที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตไม่น้อยกว่า 11,214 หมื่นล้านบาท (1 พ.ค.2551-ก.ย.2558) เนื่องจากสามารถนำรายจ่ายจากค่าโรมมิ่งไปหาจากรายได้ก่อนนำส่ง ทศท ได้ รวมแล้วไม่น้อยกว่า 18,870.57 หมื่นล้านบาท

นั่นหมายความว่า ทศท รับผิดชอบร่วมกับเอไอเอสในต้นทุนค่าใช้โครงข่ายร่วมกัน (Roaming) ที่บริษัทแอดวานซ์ฯ อ้างว่าจ่ายให้แก่ ดีพีซี

รัฐบาลต่อมา ส่งให้กฤษฎีกาตีความการแก้ไขสัญญาครั้งนี้เช่นกัน ซึ่งคณะกรรมการกฤษฎีกาวินิจฉัยว่าเป็นการแก้ไขโดยมิชอบตามพระราชบัญญัติว่าด้วยการให้เอกชนเข้าร่วมงานหรือดำเนินการในกิจการของรัฐ พ.ศ. 2535 ซึ่งรัฐย่อมมีอำนาจเพิกถอน และเรียกร้องให้ผู้เกี่ยวข้องต้องชดใช้ความเสียหายให้แก่รัฐได้

การแก้ไขสัญญาสัมปทานนี้เอง ทำให้รายได้ของบริษัทแอดวานซ์ฯ เพิ่มขึ้น และส่งผลต่อมูลค่าหุ้นเพิ่มสูงขึ้น จนกระทั่งมีการขายให้เทมาเส็ก ซึ่งเป็นทรัพย์สินที่อัยการแถลงว่า "มิสมควร"

อย่างไรก็ตาม ผู้ถูกกล่าวหาไม่ได้แก้ข้อกล่าวหา คงมุ่งไปที่ประเด็นข้อกล่าวหา "ปิดบังอำพรางหุ้น" แต่โดยรวมแล้วในกรณีการแก้ไขสัญญาสัมปทาน หน่วยงานรัฐเสียหาย 99,742.60 ล้านบาท

Tags : ทศท • แอดวานซ์ อินโฟร์ เซอร์วิส • ทีโอที • คดียึดทรัพย์ 7.6 หมื่นล้านบาท