กรุงเทพธุรกิจ

คนไทยยังภาคภูมิใจในความเป็นไทยสูงถึง 99.4% ฉะนั้นคนที่เอาประเทศอื่นมาทำร้ายประเทศไทยแล้วคิดว่าจะชนะน่าจะคิดผิด

กางผลสำรวจประเทศไทย คนหนุนรัฐบาลแต่สมานฉันท์ล่ม

คนไทยยังภาคภูมิใจในความเป็นไทยสูงถึง 99.4% ฉะนั้นคนที่เอาประเทศอื่นมาทำร้ายประเทศไทยแล้วคิดว่าจะชนะ น่าจะคิดผิด
เชื่อมั่นสถาบันศาล-กองทัพ ความนิยม”มาร์ค”ไล่จี้”ทักษิณ”

ปี “เสือดุ” กำลังกระโจนเข้ามา ขณะที่ปี “วัวบ้า” กำลังจะผ่านพ้นไป เสียงสอบถามระเบ็งเซ็งแซ่อยู่ทั่วไปว่าสังคมไทยจะไปรอดหรือไม่ในปีหน้านี้...

จะไม่ให้ตื่นตระหนกกันได้อย่างไร เพราะกลุ่มคนเสื้อแดงก็ฮึ่มๆ อยู่ว่าจะจัดชุมนุมใหญ่ขับไล่รัฐบาลในรูปแบบ “สงครามครั้งสุดท้าย” ทันทีที่เปิดศักราชใหม่ ส่วนคดียึดทรัพย์ พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร อดีตนายกฯ ก็กำลังงวดเข้ามาทุกที

แต่ในอีกด้านหนึ่ง ผลงาน 1 ปีของรัฐบาล นายอภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ ที่เพิ่งจะแถลงกันไป ก็ต้องยอมรับว่ามีหลายเรื่องน่าพึงพอใจและเรียกคะแนนจากประชาชนได้ไม่น้อยทีเดียว

เหตุนี้แรงปะทะที่อาจจะเกิดขึ้นระหว่างผู้คนที่สนับสนุนหรือมีจุดยืนทางการเมืองคนละด้านกัน คือสถานการณ์ที่ทุกฝ่ายสะพรึงกลัว...

แต่การคาดเดากันไปคงไม่น่าสนใจเท่าการวิเคราะห์ความเป็นไปได้ผ่านการสำรวจและวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งเมื่อเร็วๆ นี้ สถาบันพระปกเกล้าเพิ่งเผยแพร่ผลการศึกษาเรื่อง “คุณภาพสังคมของประเทศไทย”

งานวิจัยชิ้นดังกล่าวเป็นการศึกษาเชิงประจักษ์ มีตัวชี้วัดชัดเจนตามหลักวิชาการ เก็บข้อมูลระหว่างวันที่ 20 ต.ค.ถึง 10 พ.ย.2552 กลุ่มตัวอย่าง 1,200 คน กระจายอยู่ในทุกช่วงอายุ ระดับการศึกษา เพศ สถานภาพ และศาสนา

นับเป็นงานวิจัยที่น่าสนใจซึ่ง “กรุงเทพธุรกิจ” เก็บข้อมูลมาฝากเป็นของขวัญช่วงส่งท้ายปี...

คนไทยไร้เงินออม-ผวาตกงาน

ดร.ถวิลวดี บุรีกุล ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า ซึ่งเป็นหัวเรี่ยวหัวแรงจัดทำงานวิจัยชิ้นนี้ เล่าให้ฟังว่า การศึกษาคุณภาพสังคมของประเทศไทย มุ่งวัดพื้นฐานของสังคมไทยใน 4 องค์ประกอบหรือ 4 มิติ กล่าวคือ

1.ความมั่นคงทางเศรษฐกิจ สังคม (socio-economic security)

2.การรวมตัวกันทางสังคม (social inclusion)

3.ความสมานฉันท์ (social cohesion)

และ 4.การสร้างพลังในสังคม (social empowerment)

ทั้งนี้ ในมิติแรกคือความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสังคม พบว่า ประชาชนคนไทยแค่ 1 ใน 4 เท่านั้นที่มีเงินออม นั่นเท่ากับว่า 3 ใน 4 ไม่มีเงินออม และกว่าครึ่ง หรือ 51% มีรายได้พอแค่เดือนชนเดือน

ในการสำรวจยังตั้งคำถามว่า ในรอบ 12 เดือนที่ผ่านมาประชาชนพบสถานการณ์อะไรที่ยากลำบากต่อการดำรงชีวิต และเป็นปัญหาที่ต้องใช้เงินมากที่สุด คำตอบที่ได้ค่อนข้างน่าสนใจ คือปัญหาหนักที่สุดได้แก่ความไม่มั่นคงในการทำงาน และความไม่ปลอดภัยที่ได้รับจากการทำงาน

“ถือเป็นเรื่องน่าห่วง เพราะการบาดเจ็บในที่ทำงานกลับเป็นเรื่องที่คนไทยต้องใช้จ่ายเงินไปมากที่สุด รองลงมาคือค่าใช้จ่ายในการดูแลสุขภาพของตนเอง นั่นแสดงว่าการเข้าถึงหลักประกันทางสุขภาพที่รัฐบาลจัดให้ เช่น 30 บาทรักษาทุกโรค ยังไม่ครอบคลุมพอ หรืออาจจะครอบคลุม แต่ยังให้บริการไม่ดีพอ ทำให้ประชาชนส่วนหนึ่งยังต้องควักกระเป๋าจ่ายเอง”

มองโลกแง่ดี-ไม่ทุกข์ไม่สุข

ผลสำรวจยังพบว่า ปัญหาอาชญากรรมและสิ่งแวดล้อมเป็นปัญหาที่คนไทยกังวลมากที่สุด ประเด็นนี้ ดร.ถวิลวดี วิเคราะห์ว่า ความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสังคม นอกจากการทำให้ประชาชนอยู่ดีกินดีแล้ว ยังต้องมีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ตลอดจนไม่มีปัญหาด้านสิ่งแวดล้อมตามมาด้วย

ส่วนการเข้าถึงบริการทางการแพทย์ แม้จะพบว่าคนไทยเข้าถึงบริการทางการแพทย์ได้มากขึ้น แต่ก็ยังมีปัญหามากมาย เช่น รอหมอนาน 43.9% หมอมาช้า 37.9% และระยะทางไกล (กว่าจะถึงสถานพยาบาล) 29.5% แต่ทั้งหมดนี้คนไทยก็ยังอดทน เพราะ 80.5% บอกว่าตัวเองสุขภาพดี

ในเรื่องสถานะทางการเงิน คนไทยกลุ่มใหญ่ที่สุดตอบว่า “กลางๆ” ที่ตอบว่าแย่สุดๆ กับดีสุดๆ มีเพียง 2.3% กับ 1.8% ตามลำดับ เช่นเดียวกับเรื่องความสุข คนไทยส่วนใหญ่ก็ตอบว่า “กลางๆ” เช่นกัน คือ 51.8% บอกว่าไม่ทุกข์ไม่สุข และมี 61% ที่ระบุว่าสนใจการเมืองมากขึ้น

สมานฉันท์ล่ม-สังคมแตกแยก

ในมิติของความสมานฉันท์ ซึ่งสำรวจจากความไว้วางใจของประชาชน พบว่าในภาพรวมปี 2552 ความไว้วางใจกันของคนในสังคมลดลงจากร้อยละ 41.3 ในปี 2550 เหลือเพียงร้อยละ 24.5 โดยความไว้วางใจระหว่างประชาชนด้วยกันเองลดลงมาตลอดนับตั้งแต่การรัฐประหารเมื่อปี 2549 เป็นต้นมา

อย่างไรก็ดี ในแง่ของความไว้วางใจผู้นำประเทศ คะแนนยังค่อนข้างสูง คืออยู่ที่ 69.7% เมื่อสำรวจลึกลงไปถึงความไว้วางใจต่อสถาบันต่างๆ ในสังคม พบว่า ประชาชนมีความไว้วางใจต่อสถาบันศาสนาสูงสุด คือ 88.3% รองลงมาคือธนาคาร 88.2% สถาบันศาล 86.5% กองทัพ 86.1% และสถาบันการศึกษาคือมหาวิทยาลัย

ดร.ถวิลวดี อธิบายว่า สถาบันทหารเคยทำให้ประชาชนคนไทยไม่ไว้วางใจในช่วงหลังการปฏิวัติเมื่อปี 2549 แต่เมื่อผู้นำทางทหารยุคหลังยืนยันว่าจะไม่ยุ่งเกี่ยวกับการเมือง และเล่นบทนิ่งกับหลายๆ เรื่อง ก็ทำให้คะแนนความไว้วางใจทหารดีขึ้นเป็นลำดับ

สำหรับสถาบันศาล มักได้รับความไว้วางใจสูงจากสังคมไทยอยู่แล้ว แต่ปีนี้ดีขึ้นกว่าปี 2551 และจากการสำรวจ 3 ศาล ปรากฏว่าประชาชนให้ความไว้วางใจศาลยุติธรรมมากที่สุด ตามด้วยศาลปกครอง และศาลรัฐธรรมนูญ

ที่น่าประหลาดใจคือตำรวจที่มีคะแนนความไว้วางใจสูงขึ้น อยู่ที่ 74.5% มากกว่ารัฐสภาที่อยู่แค่ 65.4% และพรรคการเมืองที่เกือบรั้งท้ายอยู่ที่ 55.7% เท่านั้น

คนยังเชียร์รัฐบาล-มาร์คไล่จี้แม้ว

ด้านคะแนนนิยมของรัฐบาล หรือความไว้วางใจที่ประชาชนมีต่อรัฐบาล ดร.ถวิลวดี ชี้ว่า คะแนนความไว้วางใจสูงขึ้นมาก โดยเฉพาะเมื่อเทียบกับช่วงรัฐบาล นายสมัคร สุนทรเวช กับ นายสมชาย วงศ์สวัสดิ์ ซึ่งช่วงนั้นคะแนนตกต่ำที่สุดเท่าที่เคยศึกษามา คืออยู่ที่ 34.4%

แต่เมื่อรัฐบาลนายอภิสิทธิ์เข้ามาทำหน้าที่ ก็เริ่มสร้างความไว้วางใจได้มากขึ้น ช่วงเดือน มิ.ย.ถึง ส.ค.2552 สำรวจความนิยมอยู่ที่ 44.7% และล่าสุด ต.ค.-พ.ย.2552 ความนิยมพุ่งสูงถึง 81.6 เกือบเทียบเท่าช่วงต้นของรัฐบาล พ.ต.ท.ทักษิณ สะท้อนว่าสถานการณ์บ้านเมืองเริ่มนิ่ง คนเริ่มพอใจและไว้วางใจสถานการณ์ต่างๆ มากขึ้น

ส่วนคะแนนนิยมเฉพาะตัวนายกรัฐมนตรี คือนายอภิสิทธิ์ ปรากฏว่าดีขึ้นกว่าช่วง 2 รัฐบาลที่ผ่านมา (นายสมัคร กับนายสมชาย) คือพุ่งสูงขึ้นจาก 37.60% มาอยู่ที่ 60.50% แม้จะยังไม่เทียบเท่า พ.ต.ท.ทักษิณ ที่เคยได้รับคะแนนไว้วางใจท่วมท้นถึง 88.5% เมื่อปี 2545 ก็ตาม

คนหันอ่าน นสพ.-ไม่ไว้ใจทีวี

ที่น่าจับตาเป็นอย่างยิ่งคือความไว้วางใจต่อสื่อสารมวลชน ปรากฏว่าเป็นครั้งแรกที่หนังสือพิมพ์ได้รับความไว้วางใจสูงมากเกือบเท่าโทรทัศน์ คือ 74.7% ขณะที่ทีวีอยู่ที่ 79%

“ที่ผ่านมาความไว้วางใจและความนิยมในกลุ่มของสื่อโทรทัศน์กับหนังสือพิมพ์จะต่างกันมาก โดยโทรทัศน์จะสูงกว่าหนังสือพิมพ์มาตลอด แต่ระยะหลังทีวีอาจขายข่าวอยู่ไม่กี่ข่าว ทำให้คนเบื่อ ขณะที่หนังสือพิมพ์มีความหลากหลายมากกว่า และมีบทวิเคราะห์ให้มุมมองที่ต่างออกไป”

“ท่ามกลางสังคมการเมืองที่สับสนว่าจะเชื่อใครดี เช่น กรณีวิศวกรไทยถูกจับในเขมร อาจทำให้ประชาชนต้องหาอ่านบทวิเคราะห์ในหนังสือพิมพ์” ดร.ถวิลวดี อธิบาย

อย่างไรก็ดี จากการสำรวจก็ยังพบว่า คนไทยในสัดส่วนถึง 84.5% บอกว่าชอบดูทีวี (หมายถึงรายการอื่นๆ ที่นอกเหนือจากข่าวด้วย) แต่ 31% ก็บอกว่าสับสนกับข้อมูลที่ทีวีป้อนให้

สภาที่ปรึกษาฯ สอบตก-ป.ป.ช.แค่ผ่าน

การสำรวจยังเจาะลงไปที่ความเชื่อมั่นของประชาชนต่อองค์กรอิสระหรือองค์กรตามรัฐธรรมนูญ พบว่า สภาที่ปรึกษาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สป.) กับคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) คือสององค์กรที่สอบตกในสายตาประชาชน ซึ่งอาจเป็นเพราะว่า สป.ยังมีปัญหาเรื่องผู้บริหารชุดใหม่ที่ยังฟ้องร้องกันอยู่ ขณะที่ กสม.ชุดใหม่ก็เพิ่งเข้ารับหน้าที่ ยังไม่มีผลงานชัดเจน

ส่วนคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) และคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) คะแนนไม่สูงนัก แม้จะผ่านเกณฑ์ 50% แต่ก็อยู่ระหว่าง 50-60% ทั้งๆ ที่ช่วงก่อนเกิดวิกฤติการเมือง เคยมีคะแนนความไว้วางใจสูงถึง 75%

เกือบ 100% ภูมิใจในความเป็นไทย

สำหรับผลสำรวจในมิติอื่นๆ ที่น่าสนใจ ที่สะท้อนตัวตนของสังคมไทยได้อย่างชัดเจน ก็เช่น กลุ่มคนที่คนไทยไม่ชอบมากที่สุด คือคนที่เคยเป็นอาชญากร คนโรคจิต และคนขี้เมา

ผลสำรวจยังพบว่า สิ่งที่ทำให้คนไทยเครียดมากที่สุดในช่วงที่ผ่านมาคือ ช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจน และปัญหาระหว่างนายจ้างกับลูกจ้าง ส่วนความแตกต่างทางศาสนาและชาติพันธุ์ ไม่มีผลใดๆ มากนักกับความรู้สึกของคนไทย

“ค่านิยมที่คนไทยให้ความสำคัญมากที่สุดคือการรักครอบครัว และการเคารพนับถือผู้ใหญ่ ยิ่งไปกว่านั้นคนไทยยังภาคภูมิใจในความเป็นไทยสูงถึง 99.4% สูงกว่าการสำรวจเมื่อปี 2550 เสียอีก ซึ่งขณะนั้นอยู่ที่ 98.9% ฉะนั้นคนที่เอาประเทศอื่นมาทำร้ายประเทศไทยแล้วคิดว่าจะชนะ น่าจะคิดผิด” ดร.ถวิลวดี กล่าว

ในมิติของการรวมตัวกันในสังคม ผลสำรวจพบว่า คนไทยส่วนหนึ่งคิดว่าตนเองถูกกีดกันออกจากสังคม เพราะเรื่องการศึกษา ตกงาน และการไม่มีงานถาวร เมื่อเจาะลึกลงไปยังพบว่า คนไทย 34.3% บอกว่าเคยถูกดูถูก และ 5% รู้สึกถูกแยกออกจากสังคม จุดนี้รัฐบาลต้องรีบแก้ไขเป็นการด่วน

“เหลือง-แดง” ไม่ใช่คนส่วนใหญ่

ส่วนการสร้างพลังทางสังคม พบว่าการมีส่วนร่วมในกิจกรรมทางการเมือง โดยเฉพาะการเข้าร่วมชุมนุมประท้วง มีประชาชนแค่ 8.5% ที่บอกว่าเคยเข้าร่วม

“ข้อมูลนี้แสดงว่าไม่ว่าเสื้อเหลืองหรือเสื้อแดงต่างไม่ใช่คนส่วนใหญ่ของประเทศ แม้จะอ้างว่าเป็นคนส่วนใหญ่ก็ตาม แต่การชุมนุมประท้วงก็ถือเป็นกิจกรรมทางการเมืองที่คนไทยมีส่วนร่วมมากที่สุดในระยะหลัง” ดร.ถวิลวดี ระบุ

ผู้อำนวยการสำนักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า สรุปว่า แนวทางลดความขัดแย้งของสังคมไทยในระยะยาว คือต้องเปิดพื้นที่ให้คนกลุ่มต่างๆ ได้มีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาและแสดงความคิดเห็น ขณะเดียวกันรัฐต้องเร่งกระจายรายได้เพื่อลดช่องว่างระหว่างคนรวยกับคนจน พร้อมๆ กับสร้างกระบวนการทำให้เกิดความเข้าใจระหว่างกลุ่มต่างๆ ในสังคม...

เพื่อไม่ให้สังคมไทยแตกร้าวมากไปกว่านี้!

Tags : ความเชื่อมั่นรัฐบาล •