กรุงเทพธุรกิจ

นักวิเคราะห์ให้ความเห็นว่ากองทุนประกันสังคม มีความลึกลับมากกว่ากบข.เพราะในแง่ของการเปิดเผยข้อมูลแล้วเทียบกับกบข.ยังโปร่งใสกว่ามาก

“กองทุนประกันสังคม” จัดเป็น “เสาหลักต้นที่ 1” ตามทฤษฎีเสาหลักของธนาคารโลกเป็นการออมระบบแบบบังคับ โดยประชาชนจ่ายส่วนหนึ่งและรัฐจะจ่ายเงินอุดหนุนอีกส่วนหนึ่ง มีการบริหารโดยหน่วยงานของรัฐโดยกำหนดผลประโยชน์เป็นอัตราขั้นต่ำที่สมาชิกจะได้รับเอาไว้ชัดเจน

ในช่วงที่ผ่านมามีการเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็วจากเงินลงทุนเพียง 1,890 ล้านบาท ในปี 2534 เพิ่มขึ้นเป็น 567,906 ล้านบาท ณ สิ้นปี 2551 โดยเป็นส่วนของเงินสมทบสะสม (หลังหักค่าใช้จ่ายสิทธิประโยชน์ทั้ง 7 กรณี) จากฝ่ายนายจ้าง ลูกจ้าง และรัฐบาล จำนวน 429,255 ล้านบาท และอีกส่วนหนึ่งเป็นผลตอบแทนจากการลงทุนสะสมจำนวน 138,651 ล้านบาท

ล่าสุด นายปั้น วรรณพินิจ เลขาธิการสำนักงานประกันสังคม (สปส.) ได้เปิดเผยผลการดำเนินงานของกองทุนประกันสังคมไตรมาสที่ 1 ปี 2552 ระบุว่า ปัจจุบันกองทุนมีเงินสะสมทั้งสิ้นจำนวน 588,955 ล้านบาท แยกเป็นเงินในกองทุนกรณีสงเคราะห์บุตรและชราภาพ จำนวน 464,715 ล้านบาท เงินในกองทุนที่ดูแลกรณีเจ็บป่วย ตาย ทุพพลภาพ และคลอดบุตร 85,373 ล้านบาท และเงินในกองทุนกรณีว่างงาน 38,867 ล้านบาท โดยผลตอบแทนรวมตลอดระยะเวลา 18 ปี ที่ สปส.รับผิดชอบการบริหารกองทุนได้สร้างผลกำไรสะสมให้กองทุนจำนวน 144,835 ล้านบาท

รูปแบบของการประกาศผลการดำเนินงานของ สปส.นั้น จะแตกต่างกันกับการประกาศผลตอบแทนของกองทุนรวม คือ ไม่ได้แสดงเป็นผลตอบแทนต่อปีที่ชัดเจนในแต่ละช่วงเวลาออกมาหากแต่เป็นการบอกในลักษณะของจำนวนเงินกองทุนและผลกำไรสะสมเป็นหลัก

ผู้จัดการกองทุนรายหนึ่งให้ความเห็นว่า กองทุนประกันสังคมและกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ (กบข.) นั้น แม้จะเรียกว่ากองทุนเหมือนกัน แต่รูปแบบในการบริหารจัดการไม่เหมือนกันกับกองทุนรวม ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) มีกฎกติกามาบังคับใช้ควบคุมธุรกิจกองทุนรวมชัดเจน

ในขณะที่ประกันสังคมเหมือนอยู่ในแดนสนธยา ไม่มีใครรู้ว่าเขาทำอะไรอยู่ อาจจะเพราะเขาไม่อยากให้คนภายนอกรับรู้ก็ได้ กำไรสะสม 1.44 แสนล้านบาท ในช่วง 18 ปีนั้น เราไม่มีทางรู้ว่าคิดเป็นผลตอบแทนเฉลี่ยต่อปีเท่าไร เพราะ สปส.ไม่เคยบอก แต่รู้เพียงว่ามีกำไรแน่นอน

“กำไร 1.44 แสนล้านบาท ในช่วง 18 ปี ถ้ามองง่ายๆ เฉลี่ยปีละ 8,000 ล้านบาท เงินสะสมสมทบ 4.44 แสนล้านบาท ตลอดระยะเวลา 18 ปีเฉลี่ยปีละ 2.46 หมื่นล้านบาท ถ้ามองแบบนี้ต่อปีตัวเลขผลตอบแทนก็จะดูเยอะ แต่ข้อเท็จจริงคือไม่ใช่ เราไม่รู้ว่าแต่ละปีเงินเข้าเท่าไร กำไรจริงๆ เท่าไร แล้วการคำนวณผลตอบแทนของประกันสังคมก็มีรูปแบบและกฎเกณฑ์ที่ไม่เหมือนกองทุนรวม ของกองทุนรวมจะมีการแยกแยะประเภทของสินทรัพย์ที่ไปลงทุนชัดเจนว่าเป็นหุ้น ตราสารหนี้ หรืออสังหาริมทรัพย์ แต่ของ สปส.เขาเหมือนเหมารวมเป็นก้อนมาคิด"

นอกจากนี้ วิธีในการประเมินมูลค่าก็ไม่รู้ว่าใช้รูปแบบไหน ดังนั้นเราจึงไม่สามารถคิดผลตอบแทนของ สปส.ได้เลย เพราะเราไม่รู้หรือ สปส.อาจไม่ต้องการให้ใครรู้ก็ได้ นำไปเปรียบเทียบกับการลงทุนประเภทอื่นก็ไม่ได้ เพราะเราไม่รู้ว่า สปส.ผลตอบแทนเขาเป็นยังไง บอกได้อย่างเดียวว่ามีกำไร แต่กำไรมากหรือน้อยบอกไม่ได้เช่นกัน”

นักวิเคราะห์จากธุรกิจกองทุนรวมอีกรายหนึ่งให้ความเห็นว่า สปส.มีความลึกลับมากกว่า กบข. เพราะในแง่ของการเปิดเผยข้อมูลแล้วเทียบกัน กบข.ยังโปร่งใสกว่ามาก ซึ่งตามข้อเท็จจริงแล้ว ทั้ง สปส.และ กบข.จัดตั้งขึ้นโดยกฎหมายเฉพาะ ต่างไปจากกองทุนรวมทั่วไป ดังนั้นทั้ง สปส.และ กบข.เขาจะทำอย่างไรก็ได้ภายใต้กรอบของกฎหมายของเขา แต่ที่ผ่านมา กบข.พยายามจะปรับตัวเองให้เข้ามาสู่มาตรฐานของอุตสาหกรรมกองทุน มีการนำเอากฎเกณฑ์ต่างๆ ที่ใช้อยู่ในอุตสาหกรรมกองทุนรวมไปปรับใช้กับการลงทุนของ กบข.ด้วย เรื่องของการประกาศผลการดำเนินงานก็เช่นกัน ซึ่งในที่สุดก็ทำให้เกิดปัญหากับ กบข.ติดตามมาก็ด้วยเหตุผลดังกล่าว

น.ส.ศุภมาส พยัคฆพันธ์ นักวิเคราะห์กองทุนรวม บมจ.หลักทรัพย์ฟิลลิป (ประเทศไทย) มองว่า หากคิดผลตอบแทนแบบง่ายๆ ผลกำไรสะสม 1.44 แสนล้านบาท ในช่วง 18 ปี ก็เฉลี่ยปีละ 1.81% ต่อปี ถามว่า มองในแง่ของผลตอบแทนน้อยมั้ย คิดว่าสมเหตุสมผล เพราะวัตถุประสงค์ของกองทุนประกันสังคมกำหนดไว้ชัดเจนที่จะต้องนำเงินไปจ่ายเป็นค่าชดเชยกรณีต่างๆ ให้แก่สมาชิก การไปลงทุนในสินทรัพย์อะไรที่เสี่ยงมากอาจจะไม่เหมาะสม จึงจำเป็นต้องลงทุนในตราสารที่มีความมั่นคงสูง มีสภาพคล่องสูง

ซึ่งหากเป็นเช่นนั้น การที่ผลตอบแทนเฉลี่ยจะต่ำก็เป็นเรื่องที่ชอบด้วยเหตุผล เพราะเขาจะต้องพร้อมที่จะไถ่ถอนการลงทุนเพื่อนำไปเป็นสภาพคล่องให้แก่สมาชิก ดังนั้นถ้ามองในแง่ของผลตอบแทนคิดว่าสมเหตุสมผลและเป็นไปเพื่อให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งกองทุนด้วย

“หากกองทุนประกันสังคมจะนำเงินไปลงทุนในสินทรัพย์ที่เสี่ยงมากเพื่อมุ่งหวังในเรื่องของผลตอบแทนเพียงอย่างเดียว อาจจะไม่เหมาะและไม่สอดคล้องกับเป้าหมายหรือวัตถุประสงค์ในการจัดตั้งกองทุน สปส.ก็ได้ นี่เป็นการมองในแง่ของผลตอบแทนเพียงอย่างเดียว”

ในขณะที่นักวิเคราะห์จากธุรกิจกองทุนรวมรายเดิมย้ำว่า กองทุน สปส.ในแง่ของผลตอบแทนจะไปลงทุนยังไงก็ตาม สุดท้ายก็จะเจอปัญหาเงินกองทุนไม่เพียงพอที่จะจ่ายให้แก่สมาชิก เพราะมีตัวอย่างให้เห็นแล้วในสหรัฐและในญี่ปุ่น ซึ่งประสบปัญหาในลักษณะเดียวกัน เพราะโครงสร้างประชากรที่เปลี่ยนไป

ในช่วงเริ่มต้นที่วางรูปแบบของประกันสังคมไว้อยู่บนสมมติฐานที่ว่าประชากรโดยรวมจะขยายตัวต่อเนื่องระบบก็จะไม่ล่ม เพราะคนใหม่มีจำนวนมากเพียงพอที่จะใส่เงินกลับเข้ามาช่วยเหลือคนที่อยู่ก่อนได้ แต่ปัจจุบันโครงสร้างประชากรเปลี่ยนไป กลับกลายเป็นว่าเงินไหลออกจะมากกว่าเงินที่ไหลเข้า เพราะคนเกิดใหม่ลดลงทุกที

“ในอนาคตกองทุนก็คงมีปัญหาเช่นเดียวกับที่เกิดขึ้นในสหรัฐและญี่ปุ่น ซึ่งแน่นอนภาครัฐก็คงต้องเข้ามาอุดหนุนชดเชยส่วนที่ไม่เพียงพอตรงนี้ ซึ่งก็มาจากภาษีประชาชนอีกแต่ก็ต้องทำ ด้วยโครงสร้างระบบไม่เพียงพออยู่แล้ว ไม่ว่า สปส.จะพยายามไปลงทุนให้ได้ผลตอบแทนมากมายเพียงใดก็ตาม ปัญหานี้ก็จะเกิดขึ้น”

Tags : กองทุนประกันสังคม