กรุงเทพธุรกิจ

เนื้อชั้นดีจากที่ราบสูง มาปักธงสำเร็จแล้วที่เมืองกรุงในฐานะ "จานอร่อย" แต่พักหลังๆ ชักวุ่นไม่น้อยเพราะเกิดมี "โพนยางคำ" กำมะลอ ผุดมาแบ่งเค้ก

เข้ามาอาละวาดเมืองหลวงมาได้หลายปีแล้วสำหรับ "เนื้อโคขุนโพนยางคำ" แต่เพิ่งจะไม่กี่ปีมานี้ที่เราเห็นป้ายขายเนื้อวัวลูกผสมจากดินแดนที่ราบสูงนี้ จองพื้นที่ไปแทบจะทุกมุมเมือง

 ส่วนหนึ่งได้แรงโหมมาจากโลกออนไลน์ ใครกินแล้วติดใจเป็นต้องโพสต์หรือเขียนลงบล็อก จนเนื้อโพนยางคำกลายเป็นอีกเมนูฮอตถึงขนาดยอมต่อคิวรอของคนกรุง 

 นอกจากจะชอบ "สรรหาของอร่อย" แล้ว คนเมืองหลวงจำนวนไม่น้อยยังชอบที่จะหาข้อมูลของร้านที่กำลังจะไปกิน จึงได้รู้ว่า จริงๆ แล้ว เนื้อลูกผสมเหล่านี้เดินทางมาจากบ้านโพนยางคำ ตำบลโนนหอม  อำเภอเมืองสกลนคร

 ที่นี่ถือเป็นแหล่งผลิตเนื้อวัวเพื่อใช้ทำสเต็กที่ใหญ่ที่สุด จุดเด่นอยู่ที่ความนุ่ม อร่อย ไม่มัน และ ไม่คาว

วางปืนมาเลี้ยงวัว 

 แต่เมื่อเวลาผ่านไป ปฏิบัติการปราบปรามผู้ก่อการร้ายสิ้นสุดลง หากหน่วยงานนี้ยังคงอยู่ เลยต้องหันมาทำงานพัฒนากับชุมชนแทน และกระจายกันอยู่ทั่วประเทศ

 เฉพาะที่สกลนครหลังการปราบปรามคอมมิวนิสต์แล้วเสร็จ หน่วยงานนี้หันมาจับงานพัฒนาชุมชน ด้วยการเข้าไปช่วยเหลือเกษตรกรในการพัฒนาพันธุ์โคที่มีอยู่ในพื้นที่ โดยไม่ใช่เลี้ยงเพื่อใช้งานและรับประทานเท่านั้น แต่เลี้ยงเพื่อพัฒนาพันธุ์และส่งออก และตั้งเป็นสหกรณ์การเลี้ยงปศุสัตว์ กรป. กลาง โพนยางคำ จำกัด มาจนถึงปัจจุบัน

 เป้าหมายในการก่อตั้งสหกรณ์ขึ้นมาก็เพื่อเป็นการพัฒนาพันธุ์โคเนื้อ ส่งเสริมอาชีพการเลี้ยงโคเนื้อใน 2 จังหวัดคือสกลนครและนครพนม และที่สกลนครได้ลงพื้นที่ส่งเสริมที่แรกคือที่บ้านโพนยางคำ โดยได้ประสานขอความร่วมมือกับหลายหน่วยงาน ทั้ง ศูนย์ส่งเสริมการขยายพันธุ์สัตว์ กรป.กลาง ให้การสนับสนุนด้านการผสมเทียมโค บุคลากร และ น้ำเชื้อโคพ่อพันธุ์เนื้อจากต่างประเทศ

 นอกจากนั้นยังมีรัฐบาลฝรั่งเศส โดยสถานเอกอัครราชทูตประจำประเทศไทยฝ่ายวัฒนธรรมและได้รับความร่วมมือ จากนายฟรังซัว แดร์โฟซ์ เป็นผู้ประสานงาน พร้อมทั้งให้การสนับสนุนด้านวิชาการทุนการศึกษาอบรมแก่เจ้าหน้าที่ของไทย ไปฝึกอบรมในประเทศฝรั่งเศส ด้านการผลิตเนื้อโค การตัดคัดแยกส่วนต่างๆ ของเนื้อ การผสมเทียม ผลิตเมล็ดพืชอาหารสัตว์ การบริหารระบบสหกรณ์ และยังได้ส่งผู้เชี่ยวชาญด้านเกษตรและสหกรณ์มาปฏิบัติงานที่ภายในสหกรณ์โพนยางคำ ตลอดจนสนับสนุนเงินทุนในการก่อสร้างโรงฆ่าสัตว์พร้อมอุปกรณ์ เครื่องมือเครื่องใช้ รวมทั้งรถห้องเย็นใช้ขนส่งเนื้อ จากสหกรณ์โพนยางคำ ไปยังศูนย์ตัดแต่งและจำหน่ายที่กรุงเทพฯ

 อีกทั้งยังมีรัฐบาลออสเตรเลียโดย Asian Food Handling Bureau ให้การสนับสนุนอุปกรณ์ห้องเย็นบ่มซากโคห้องแรก รัฐบาลประเทศเยอรมัน ให้การสนับสนุนอุปกรณ์ห้องเย็นบ่มซากโคห้องที่ 2 และสุดท้ายคือ บริษัทเนสท์เล่(ประเทศไทย) จำกัด ให้ทุนการศึกษาอัตราการเจริญเติบโตและปริมาณการผลิตน้ำนมของโคลูกผสมสายพันธุ์ซิมเมนตัล โดยในปัจจุบัน(นับถึงเดือนเมษายน พ.ศ.2552 ) สหกรณ์โพนยางคำ มีสมาชิกทั้งสิ้น 4,702 ราย

 ในส่วนของโคเนื้อที่เลี้ยงเพื่อชำแหละ แรกเริ่มเดิมทีเป็นโคเนื้อลูกผสมไทย - ฝรั่งเศส ที่เกิดจากการผสมเทียมโดยใช้น้ำเชื้อจาก พ่อพันธุ์โคเนื้อ 3 สายพันธุ์คือ พันธุ์ชาโรเลย์ ,ซิลเบนทอล และลิมมูซีน ทำให้ได้โคพันธุ์เนื้อที่มีคุณภาพตามต้องการ โดยไม่มีการใช้สายพันธุ์อื่นในการผสมเป็นพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ เพราะพันธุ์นี้ว่ากันว่าเหมาะกับการบริโภค เพราะเนื้อนุ่ม ไม่เหนียวและกลิ่นไม่เหม็นสาบมากนัก

ขาใหญ่ ขายเนื้อ

 สันต์ศิลป์ ยาสาไชย วัย  53 ปี ชาวบ้านท่าเยี่ยม ตำบลโนนหอม อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร เกษตรกรผู้ที่เลี้ยงโคเนื้อ และโคขุน มากว่า 23 ปี อีกทั้งยังเป็นอดีตประธานกลุ่มเลี้ยงโคขุนบ้านท่าเยี่ยมอีกด้วย โดยโคที่เขาเลี้ยงก็ส่งให้กับสหกรณ์โพนยางคำ เพื่อชำแหละและจำหน่ายต่อไป

 "อาชีพการเลี้ยงโคเนื้อตอนนี้ได้รับความสนใจจากเกษตรกรมาก เพราะรัฐบาลสนับสนุน เพื่อช่วยแก้ไขปัญหาความยากจนให้แก่เกษตรกร โดยเล็งเห็นว่า อาชีพการเลี้ยงโคเนื้อจะเป็นอาชีพที่มั่นคงและช่วยสร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรได้อย่างยั่งยืน โดยเฉพาะขณะนี้เนื้อโคขุน เป็นที่ต้องการของตลาดมาก เพราะจำนวนคนทานเนื้อเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะสเต็กเนื้อ ที่คนไทยก็เริ่มหันมานิยมรับประทาน ส่วนคนต่างชาติเองก็นิยมรับประทานอยู่แล้ว ก่อนหน้านี้ราคาอาจจะแพงหน่อย สเต็กโพนยางคำ จานเด็ดราคาไม่ต่ำกว่า 300 บาท แต่ทุกวันนี้ราคาต่ำลงมาแล้วมีเงิน 100-200 บาทก็หากินได้"

 ถามถึงเคล็ดลับที่ประกอบอาชีพนี้มาได้ยาวนานกว่า 20 ปี สันต์ศิลป์บอกว่า ไม่ใช่เรื่องง่ายนัก เพราะต้องอาศัยความเอาใจใส่ ความอดทน และใจรักอย่างแท้จริง เขาเองกว่าจะลงตัว ก็ต้องลองผิดลองถูกอยู่หลายครั้ง

 แต่ด้วยความอดทนมุ่งมั่นประสาลูกข้าวเหนียว ทำให้สันต์ศิลป์ได้รับเลือกเป็นเกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาอาชีพเลี้ยงสัตว์เมื่อ พ.ศ.2549 ที่ผ่านมา และ หมู่บ้านท่าเยี่ยมก็กลายเป็น "ขาใหญ่" ในการส่งโคเนื้อ โคขุน เข้าสหกรณ์โพนยางคำ

 "การจะเข้าเป็นสมาชิกของสหกรณ์โพนยางคำและส่งเนื้อให้กับสหกรณ์นั้นต้องเป็นโคพันธุ์ลูกผสม 50 เปอร์เซ็นต์ คือ พันธุ์ชาโรเลย์ ซิลเบนทอล และลิมมูซีน ถ้าตรงตามสายพันธุ์ที่สหกรณ์กำหนดก็จะหนีบหูเป็นการขึ้นทะเบียนโคขุนให้ มีการตอนและถ่ายพยาธิให้ หลังจากนั้น 5 เดือนก็จะมีการให้ยารอบ 2 อีกรอบ"

 ส่วนอาหารในการเลี้ยง คือหญ้ากินนี หรือหญ้าทั่วไป ฟางข้าว นำมาผสมกับน้ำเกลือบ้าง น้ำอ้อยบ้างและกินอาหารข้นมีคุณค่าครบถ้วนที่ปรุงแต่งจากทางสหกรณ์ จากนั้นเจ้าหน้าที่จะจัดชุดลงสุ่มตรวจคุณภาพของโคขุนในทุกๆ เดือน และเมื่อโคขุนมีน้ำหนักเข้าตามเกณฑ์ สมาชิกจะแจ้งต่อประธานกลุ่มเพื่อรอการนำเข้าสู่โรงงานชำแหละเป็นเนื้อโคจำหน่ายต่อไป

 "ตอนนี้สหกรณ์กำหนดให้มีการขุนโคในอัตราต่อกลุ่มๆ ละประมาณ 25 ตัว จากทั้งหมดที่มีกลุ่มเกษตรกรอยู่ 23 กลุ่ม ตั้งเป้าไว้ว่า 1 เดือนชำแหละประมาณ 500 ตัว ซึ่งในปัจจุบันสามารถผลิตได้ครั้งละ 65 ตัวต่อวัน และจะมีการชำแหละอาทิตย์ละ 2 วัน คือ เฉพาะในวันอังคารและวันศุกร์ จากนั้นก็จะส่งเนื้อในรูปเนื้อแช่แข็งส่งให้ร้านค้าที่เป็นสมาชิกต่อไป" เขาบอก

ระวัง! เนื้อปลอม

 จากกำลังการผลิต 65 ตัวต่อวัน และชำแหละเพียงอาทิตย์ละ 2 วันเท่านั้น ดูจะไม่สมดุลกับจำนวนร้านโคขุนโพนยางคำที่ผุดขึ้นราวดอกเห็ดทั่วกรุง สักเท่าไหร่ 

 เรื่องมันเลยชักจะยุ่งๆ ขึ้นมาว่า มีของปลอมแอบขึ้นโต๊ะมาขายภายใต้แบรนด์โพนยางคำ

 สันต์ศิลป์ ยอมรับว่าจริง ทางสหกรณ์เองเคยได้รับแจ้งการแอบอ้างของร้านค้าบางแห่งในหลายพื้นที่ ที่บอกกับลูกค้าที่เข้ามาใช้บริการว่าเป็นเนื้อโคขุนที่มาจากโพนยางคำ และแหล่งที่พบมากที่สุดคือ กรุงเทพฯ

 จริงอยู่ การกินเนื้อที่ไม่ได้มาจากสหกรณ์แห่งนี้ อาจไม่ถือว่าเป็นอันตรายร้ายแรงถึงขั้นชีวิต แต่อย่างน้อยที่สุด ในโลกที่เต็มไปด้วยข้อมูลข่าวสารอย่างนี้ เราก็น่าจะรู้ว่า อาหารตรงหน้าเรานั้น มาจากที่ไหน และ ประกอบด้วยอะไรบ้าง ...

 แนวความคิดนี้ ใช้ได้กับอาหารทุกประเภท แต่สำหรับใครที่กำลังจะไปอุดหนุนโคขุน (ที่คิดว่าเป็น) โพนยางคำ ก็มีหลักให้สังเกตง่ายๆ ดังนี้   

 ร้านที่รับเนื้อโคขุนของสหกรณ์โพนยางคำไปจำหน่ายนั้น ให้สังเกตที่ป้ายรับรองมาตรฐานของทางสหกรณ์โพนยางคำซึ่ง เป็นสัญลักษณ์รูปหัวโคขุน 2 ตัวหันหลังให้กันภายในวงกลมฟันเฟือง ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของ กรป.กลาง ความกว้างคูณยาวขนาด 1 ตารางเมตร โดยป้ายนี้จะถูกนำไปติดที่หน้าร้านที่รับมาขายอย่างเป็นทางการ

 ส่วนการกระจายจุดจำหน่ายของเนื้อโพนยางคำนั้นเขาบอกว่ามีจุดใหญ่อยู่ที่สหกรณ์การเลี้ยงปศุสัตว์ กรป.กลาง โพนยางคำ จำกัด ซึ่งตั้งอยู่ที่บ้านโพนยางคำ ตำบลโนนหอม อำเภอเมือง จังหวัดสกลนคร , สหกรณ์สาขาย่อย ถนนเจริญเมือง เขตเทศบาลเมืองสกลนคร และที่กรุงเทพมหานคร มีสาขาหลักตั้งอยู่ที่ห้างสรรพสินค้าเซียร์รังสิต อำเภอลำลูก จังหวัดปทุมธานี

 ส่วนสาขาย่อยที่เป็นของเอกชน ทางสหกรณ์ฯ กำหนดให้มีป้ายรับรองมาตรฐานของทางสหกรณ์โพนยางคำ เป็นสัญญลักษณ์รูปหัวโคขุน 2 ตัวหันหลังให้กันภายในวงกลมฟันเฟือง กรป.กลาง ความกว้างคูณยาวขนาด 1 เมตร ติดที่หน้าร้านเช่นกัน แต่มีไม่มากนัก เพราะเกรงว่าจะมีการลอกเลียนแบบ 

เลี้ยงเอง กินเอง?
 อาจจะเคยได้ยินกันมาบ้างว่า สัตว์ใดๆ ก็ตาม ลองว่าได้เลี้ยงมากับมือแล้ว ต่อให้รสชาติอร่อยแค่ไหน ก็ทำใจดำฆ่าเอาเนื้อไม่ลง

 แต่สำหรับวัวโพนยางคำที่สันต์ศิลป์ ประคบประหงมมาแต่อ้อนแต่ออก ก็หนีไม่พ้นต้องตกเป็นสำรับหนึ่งบนโต๊ะกับข้าว...อยู่ดี 

 "ต้องกินอยู่แล้ว เพราะเป็นอาหารที่ชาวอีสานมาแต่ไหนแต่ไร" เกษตรกรดีเด่นพูดยิ้มๆ แล้วเล่าให้ฟังต่อว่า  เมนูเด็ดทั้งของชาวโพนยางคำ และประชาชนที่บริโภคเนื้อโคขุนนั้น ล้วนเป็นอาหารพื้นบ้านตำรับอีสานแท้ๆ  อาทิ ลาบ ก้อย ต้มขม อ่อมเนื้อ ย่างเนื้อ เนื้อแดดเดียว

 โดยเฉพาะอย่างหลังสุด คนเล่า ยกให้เป็นเมนูสุดยอด

 "ยิ่งได้กินกับข้าวเหนียวนึ่งร้อนๆ ยิ่งอร่อย"

 ส่วนสเต็กที่ชาวกรุงชอบนักชอบหนา  สันต์ศิลป์ส่ายหน้า บอกไม่อร่อย

 "สู้ลาบเนื้อไม่ได้" ลูกอีสานยืนยัน 

 สำคัญกว่าเมนูหรือรสชาติ คือ ความสะอาด ซึ่งเกษตรกรผู้เลี้ยงทุกคนให้ความสำคัญมาเป็นอันดับแรกๆ

 สันต์ศิลป์ย้ำให้มั่นใจในข้อนี้ว่า สิ่งสำคัญที่เกษตรกรผู้สนใจการเลี้ยงโคขุนต้องรู้และปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง และสม่ำเสมอ คือ การสุขาภิบาลฟาร์ม ได้แก่ การรักษาความสะอาด เกษตรกรต้องหมั่นทำความสะอาดคอกโคขุนทุกวัน เพื่อไม่ให้เกิดการหมักหมมของสิ่งปฏิกูลภายในคอกหรือโรงเรือนเลี้ยงโค รวมถึงการรักษาสภาพแวดล้อมในบริเวณโรงเรือน ให้มีอากาศถ่ายเทได้สะดวก โดยพื้นคอกจะใช้เทคนิครองด้วยแกลบ เพื่อใช้เป็นตัวดูดซับสิ่งขับถ่ายจากตัวโค อีกทั้งยังปรับปรุงสภาพแวดล้อมต่างๆ บริเวณโรงเรือนเลี้ยงโคขุนและที่อยู่อาศัย ให้มีสภาพแวดล้อมที่น่าอยู่เพื่อสุขภาพของโคและบุคคลในครอบครัวและบ้านใกล้เรือนเคียง

 และสิ่งที่ต้องยึดมั่นและขาดไม่ได้เลยในการเลี้ยงโคขุน โคเนื้อของโพนยางคำนั้นคือ “คุณภาพ” ที่จะต้องได้ตามมาตรฐาน เพราะเกษตรกรทุกคนรวมถึงสันต์ศิลป์ รู้ดีว่า วันนี้ชื่อเสียงของเนื้อโพนยางคำมาไกลเกินกว่าจะถอยหลังกลับแล้ว

 "ที่สำคัญ ยิ่งเนื้อจากโพนยางคำ ได้รับความนิยมมากแค่ไหน ก็ยิ่งจะทำให้อาชีพการเลี้ยงโคขุน โคเนื้อของชาวบ้านที่นี่ มั่นคงและยั่งยืนมากยิ่งขึ้น" เกษตรกรหัวก้าวหน้า คิดอย่างนี้

 ...เนื้อดีๆ จึงมาถึงจานเรา
 
 

Tags : โคขุนโพนยางคำ