กรุงเทพธุรกิจ

มีเดียมอร์นิเตอร์เผยผลสำรวจคนเมินอ่านข่าว แห่ดูรายการเล่าข่าวทางทีวี ข้อดีช่วยกระตุ้นบริโภคข่าวสาร นักวิชาการห่วงพิธีกรโชว์ลีลามากกว่าสาระ

ทุกเช้า เราคุ้นเคยกับการเปิดโทรทัศน์เพื่อรับชมรายการเล่าข่าวของช่องฟรีทีวี นอกจากจะมีเวลาในการเตรียมตัวไปทำงานได้มากขึ้นแล้ว ยังทำให้เรารู้ทันข่าวสารในแต่ละวันไปพร้อมๆ กันด้วย  

หากเปรียบเทียบการรับข่าวสารในอดีตกับปัจจุบัน พบว่าสังคมไทยในยุคนี้ห่างเหินกับการอ่านข่าวหนังสือพิมพ์มากขึ้น เพราะรายการเล่าข่าวจากสื่อโทรทัศน์ได้เข้ามาแทนที่หนังสือพิมพ์ ทำให้วงการสื่อโทรทัศน์เติบโตอย่างรวดเร็ว แม้ทั้งสองจะเป็นสื่อมวลชนเหมือนกัน แต่ทิศทางในการนำเสนอข่าวสารสู่ประชาชนกลับแตกต่างกัน

ความแตกต่างในการถ่ายทอดสารสู่ผู้รับสารของสื่อทั้งสองประเภท ทำให้เกิดการวิพากษ์วิจารณ์ตามมาว่า ส่วนได้เสียจะตกอยู่กับใคร ระหว่างผู้ผลิตสารหรือตัวผู้รับสารเอง จึงเป็นที่มาของกิจกรรมห้องเรียนสาธารณะ ภายใต้การเสวนาหัวข้อ ‘เบื้องลึก..รายการคุยข่าว/ เล่าข่าว : บทสะท้อนคุณค่าต่อสังคม’ โดยความร่วมมือระหว่าง สมาคมนักข่าวนักหนังสือพิมพ์แห่งประเทศไทย สมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย สาขาวิชาการสื่อสารมวลชน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม และโครงการศึกษาและเฝ้าระวังสื่อเพื่อสุขภาวะของสังคม (Media Monitor)

ธาม เชื้อสถาปนศิริ ในฐานะผู้จัดการงานวิชาการ โครงการศึกษาและเฝ้าระวังสื่อฯ เล่าถึงรายการคุยข่าว/เล่าข่าวว่า  ทุกวันนี้ ประชากรไทยเปิดรับรายการเล่าข่าวจากสื่อทางฟรีทีวีจำนวนมาก โดยเฉพาะรายการเรื่องเล่าเช้านี้ มีผู้ชมมากถึง 50% และอีก 30% พบว่า ประชากรไทยเลือกชมรายการข่าวสามมิติ 

“สำหรับมีเดียมอนิเตอร์ เป็นองค์กรที่ทำหน้าที่เฝ้าระวังสื่อ ทำงานวิจัยเกี่ยวกับสื่อมวลชนโดยตรง เราทำการศึกษาสื่อทุกแขนงในการส่งสารออกสู่ประชาชน ในกรณีของรายการเล่าข่าวก็เช่นกัน จากการศึกษาพบว่าพิธีกรใช้ภาษาที่ตลก ขำขัน มีการแสดงความคิดเห็นส่วนตัว รวมทั้งใช้ภาษาที่ชี้นำความคิดอีกด้วย” ธาม อธิบาย

นอกจากนี้ยังพบว่า จุดเด่นของรายการเล่าข่าวคือ การให้ผู้ชมมีส่วนร่วมด้วยการส่งข้อความอิเล็กทรอนิกส์ผ่านโทรศัพท์เคลื่อนที่ มายังรายการเล่าข่าวเหล่านี้ ไม่ว่าจะเพื่อแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับข่าว เล่นเกมชิงรางวัล แจ้งข่าวสาร หรือเพื่อสื่อสารกับบุคคลอื่นก็ตาม 

ธาม ยังเล่าถึงข้อดี ข้อเสีย ของรายการเล่าข่าวว่า รายการเล่าข่าวมีข้อดีที่ปฏิเสธไม่ได้คือ สามารถกระตุ้นให้ประชาชนหันมาบริโภคข่าวสารกันมากขึ้น ข่าวถูกย่อยให้เข้าใจได้ง่าย และมีความสนุกสนานในการรับชม มีคุณค่าในแง่การสร้างสีสันให้สังคม เน้นการเล่าเรื่องที่เร้าอารมณ์ผู้ชม ประกอบกับส่งผลดีต่อฝ่ายผลิตรายการด้วย เพราะทำงานง่ายขึ้น ต้นทุนถูก สะดวก อีกทั้งได้กำไรสูง  

แต่เมื่อมองอีกมุมกลับพบว่ารายการเล่าข่าวนี้กระทบต่อวงการวารสารศาสตร์ เนื่องจาก รายการเล่าข่าวเป็นการผลิตซ้ำข้อมูลจากหนังสือพิมพ์อีกทอดหนึ่ง นั่นส่งผลเสียไปถึงผู้ชม เพราะทำให้ผู้ชมได้รับข่าวสารที่ล่าช้า ไม่ทันเหตุการณ์ และทำให้ความหลากหลายทางข้อมูลขาดหายไป 

รวมไปถึง ทำให้เกิด ‘ภาวะปรสิต’ ในระบบข้อมูลข่าวสาร ซึ่งหมายความว่า เกิดการสูบเลือดเนื้อของนักข่าวหนังสือพิมพ์ การจะได้มาซึ่งข่าวแต่ละชิ้นนั้น นักข่าวหนังสือพิมพ์ต้องแบกรับความเสี่ยง ทั้งในการลงพื้นที่และในทางจริยธรรม แต่นักข่าวโทรทัศน์กลับไม่ต้องแบกรับภาระเช่นนั้นเลย 

ในขณะที่ ก่อเขต จันทเลิศลักษณ์ นายกสมาคมนักข่าววิทยุและโทรทัศน์ไทย กล่าวว่าหลักการทำงานในวิถีทางวารสารศาสตร์ ทำให้เรียนรู้ได้สองอย่าง คือ 1. ความเข้าใจในข่าวที่จะทำ  2. ความละเอียดลึกซึ้งต่อทุกอย่างที่เกิดขึ้นในสังคม  

ก่อเขตชี้แจงว่า มีความจำเป็นที่นักวารสารศาสตร์จะต้องเรียนรู้ให้มากขึ้น การเขียนข่าวตามหลักทางวารสารที่ครบถ้วนนั้นยังไม่เพียงพอ แต่ต้องเรียนรู้ในบริบทของสังคมด้วย ตนมองว่านิสิตจบจากสาขาไหนไม่สำคัญ สิ่งที่สำคัญกว่านั้น คือ คุณสามารถทำประโยชน์ให้กับสังคมได้มากแค่ไหน

ด้าน อาจารย์พิษณุรักษ์ ปิตาทะสังข์ อาจารย์สาขาการสื่อสารมวลชน คณะวิทยาการสารสนเทศ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เพิ่มเติมในประเด็นการเล่าข่าวและจรรยาบรรณนักข่าวว่าคนไทยไม่ได้อยู่กับวัฒนธรรมการอ่าน แต่อยู่กับวัฒนธรรมการเล่ามาตั้งแต่อดีต ดังนั้นการถ่ายทอดเรื่องราวใดก็ตาม ก็ต้องใช้วิธีการเล่าเพราะคนไทยคุ้นชินมาตั้งแต่เด็ก

สำหรับบทบาทของสื่อมวลชน อาจารย์พิษณุรักษ์เล่าต่อไปว่า การแข่งขันการเล่าข่าวทำให้เกิดสงครามพรีเซนเตอร์ที่ต้องสร้างความน่าสนใจของคนเล่าข่าวให้น่าสนใจ โดยบางครั้งอาจจะหลงลืมประเด็นที่เล่า เพราะมัวแต่สนใจลีลาของผู้เล่าคนนั้น

“อย่างข่าวข่มขืน ก็ใช้การเล่าเรื่องมาถ่ายทอดเหตุการณ์ จากข่าวธรรมดาก็ใส่อารมณ์ใส่ความคิดให้น่าตื่นเต้น บางครั้งข่าวก็ส่งผลเสียต่อเหยื่อความรุนแรงนั้น แต่เรื่องเล่าดีๆ ก็มี เช่น ในเหตุการณ์ สึนามิ ก่อให้เกิดความร่วมมือ ทำให้เรามองเห็นน้ำใจของคนไทยที่มาช่วยเหลือกัน ดังนั้น คนเราจะทำอะไรก็ต้องรู้ตัว ต้องรู้ว่าเล่าอะไรอยู่ มีผลกระทบต่อใครแค่ไหน” อาจารย์พิษณุรักษ์ กล่าว

ด้าน จำนงค์ นามมา นิสิตชั้นปีที่ 4 สาขาการสื่อสารมวลชน เอกวิทยุโทรทัศน์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม แสดงความคิดเห็นต่อรายการเล่าข่าวว่า ผู้ประกาศในรายการเล่าข่าวมีลีลาการเล่าข่าวแตกต่างกันไป ตนเห็นว่าการที่ผู้ประกาศจะเล่าข่าวใดก็ตาม ต้องขึ้นอยู่กับโปรดิวเซอร์ของแต่ละรายการว่ามีจุดยืนของรายการอย่างไร เช่น ช่องทีวีไทย พบว่าผู้ประกาศจะพูดทีละประเด็น เมื่อพูดจบก็ตัดเข้าภาพข่าว จากนั้นจึงตัดมาผู้ประกาศอีกครั้ง 

“คิดว่าขึ้นอยู่กับตัวผู้ประกาศข่าวด้วย เช่น คุณพิสิทธิ์ กีรติการกุล ผู้ประกาศข่าวช่อง7 ที่เขาพยายามจะปล่อยมุกตลก  อย่างคำว่า ..ทำไปได้.. อย่างนี้เป็นต้น ก็ออกแนวตลกฝืด แต่นั่นก็เป็นบุคลิกส่วนตัวที่ทำให้ผู้ชมจำเขาได้” จำนงค์ แสดงความเห็น

Tags : รายการเล่าข่าว • ก่อเขต จันทเลิศลักษณ์ • พิษณุรักษ์ ปิตาทะสังข์ • ธาม เชื้อสถาปนศิริ