กรุงเทพธุรกิจ

ad 1

Life Style : สุขภาพ

วันที่ 25 เมษายน 2552 04:00

ลูกประคบทำเองได้ ง่ายจัง!

TOOLS
คอลัมน์อื่นๆ

หลายคนรู้จักลูกประคบ แต่เคยสงสัยหรือไม่ว่าข้างในห่อผ้าสีขาวไม่ว่าจะขนาดเล็กหรือใหญ่ มีส่วนผสมจากวัตถุดิบอะไรอยู่ภายในบ้าง

นอกจากนี้ สรรพคุณของลูกประคบมันดีอย่างไร คนโบราณจึงนิยมใช้และสืบทอดมาจนปัจจุบัน

 

นางสาวเรียมศิริ นิลปัทมอมร เจ้าหน้าที่วิจัยแพทย์แผนไทยประยุกต์ สาขาวิชาการแพทย์แผนไทยประยุกต์ คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เล่าว่า ลูกประคบถือเป็นอุปกรณ์การรักษาตำรับแพทย์แผนไทยมาช้านาน โดยประยุกต์จากสมัยผู้เฒ่าผู้แก่เมื่อ 100-200 ปีก่อนที่นิยมใช้อิฐมอญแดง หรือก้อนหินอังความร้อนแล้วประคบบรรเทาอาการปวดเมื่อย

 

ลูกประคบเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ใครก็สามารถทำเองได้เพียงมีวัตถุดิบสมุนไพรที่จำเป็น โดยสรรพคุณหลังการประคบ จะช่วยบรรเทาอาการปวดเมื่อย และกระตุ้นกล้ามเนื้อในผู้ป่วยป่วยอัมพฤกษ์ อัมพาตได้ทางหนึ่ง”เรียมศิริ อธิบายถึงสรรพคุณ

 

สูตรการทำลูกประคบด้วยตนเองไม่ยากอย่างที่คิดเพียงเตรียมวัตถุดิบ ได้แก่ เหง้าไพล 500 กรัม ขมิ้นชัน 100 กรัม ตะไคร้บ้าน 200 กรัม ล้างและหั่นเป็นชิ้นเล็กและตำแต่ละชนิดแยกเป็นส่วนๆ เตรียมผสมในภาชนะ

 

เมื่อได้ส่วนผสมข้างต้นแล้วเตรียมใบมะขาม (แก่ปานกลาง) 100 กรัม หรือใบส้มป่อย 100 กรัม (อย่างใดอย่างหนึ่ง) ผิวมะกรูด 100 กรัมคลุกกับส่วนผสมแรกที่เตรียมไว้ และนำเกลือแกง (เกลือเม็ด) 60 กรัม การบูรหรือพิมเสน 30 กรัม ผสมในตอนท้ายพร้อมห่อด้วยผ้าด้ายดิบมัดให้แน่นเป็นลูกกลมพร้อมเหลือผ้าไว้เป็นด้ามจับสำหรับจับประคบด้วย

 

สมุนไพรแต่ละชนิดมีความหมาย เจ้าหน้าที่วิจัยแพทย์แผนไทยประยุกต์ บอกเคล็ดลับว่า เหง้าไพลและตะไคร้บ้าน มีสรรพคุณบรรเทาอาการปวดเมื่อย ลดการอักเสบ ผิวมะกรูดมีสรรพคุณแก้ลม วิงเวียน ใบมะขามบรรเทาอาการคันตามร่างกาย ใบส้มป่อยมีสรรพคุณบำรุงผิว ทำให้ผิวหนังสะอาด ขมิ้นชันมีสรรพคุณแก้โรคผิวหนังลดการอักเสบ เกลือแกงมีสรรพคุณช่วยดูดความร้อนและช่วยพาตัวยาซึมผ่านเข้าสู่ผิวหนัง ส่วนการบูรใช้แต่งกลิ่นบำรุงหัวใจ และพิมเสนแก้พุพอง ผดผื่น บำรุงหัวใจเช่นกัน แต่หากใครไม่ชอบไม่ต้องใส่ลงไปก็ได้ 

 

สรรพคุณของการประคบสมุนไพรช่วยให้กล้ามเนื้อและพังผืดคลายตัว ลดการติดขัดของข้อต่อ ลดการเกร็งของกล้ามเนื้อ ลดอาการปวด ลดอาการบวมและการอักเสบของกล้ามเนื้อ ข้อต่อ หลัง 24-48 ชั่วโมง เพิ่มการไหลเวียนเลือด และบรรเทาอาการปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ

 

หลายคนอาจสงสัยว่าลูกประคบมีทั้งแบบแห้งและสดการใช้งานต่างกันหรือไม่ และสรรพคุณต่างกันอย่างไร เรียมศิริ อธิบายว่า ลูกประคบไม่ว่าสด หรือแห้งมีสรรพคุณไม่ต่างกันสามารถบรรเทาอาการปวดเมื่อยตามร่างกายได้เช่นกัน
 สิ่งที่ต่างคือวิธีการใช้ ลูกประคบแห้งที่หาซื้อตามท้องตลาดจะต้องนำไปแช่น้ำก่อนที่จะนำไปนึ่งใช้งานประมาณ 1 นาที เพื่อให้สมุนไพรอมน้ำและเกิดความร้อนเมื่อนำไปนึ่งด้วยความร้อน ส่วนลูกประคบที่ทำจากสมุนไพรสดสามารถนำไปนึ่งได้โดยไม่ต้องแช่น้ำเลย

 

การประคบก่อนใช้ควรนำไปนึ่งให้มีความร้อนประมาณ 10 นาทีหรือจนลูกประคบร้อนแล้ว จากนั้นนำไปประคบบริเวณที่ปวดเมื่อย หรือบริเวณที่ต้องการกระตุ้นกล้ามเนื้อ ควรมี 2 ลูกเพื่อสลับใช้หลังลูกแรกที่ใช้อยู่เย็นลง และควรใช้เวลาในการประคบต่อครั้งประมาณ 15-20 นาที ขั้นตอนการประคบสมุนไพรนั้น ผู้ประคบควรจัดท่าผู้ป่วยนอนหรือนั่งในท่าที่เหมาะสม นำลูกประคบที่นึ่งจนร้อนมาทดสอบความร้อนโดยแตะที่ท้องแขนหรือหลังมือก่อนนำไปประคบ และเมื่อเวลาประคบก็ต้องทำด้วยความรวดเร็วก่อนที่ลูกประคบจะเย็นลงและเปลี่ยนมาใช้ลูกประคบอีกลูกแทน

 

วิธีการเก็บรักษาลูกประคบให้ใช้งานได้นาน ควรเก็บรักษาในตู้เย็นจะทำให้ลูกประคบเก็บได้นานขึ้น และหากลูกประคบที่ใช้ยังไม่มีสีเหลือง (จากไพลและขมิ้นชัน) ควรเปลี่ยนใหม่เพราะคุณภาพยาอาจน้อยหรือใช้ไม่ได้ผล 

 

การใช้ลูกประคบควรใช้คนเดียวเพื่อป้องกันการติดเชื้อทางผิวหนัง โดยหากใช้คนเดียวอายุการเก็บรักษาจะเก็บได้นาน 5-7 วัน

 

ข้อควรระวังสำหรับการใช้งานลูกประคบ เรียมศิริ บอกว่า ควรระวังเป็นพิเศษในผู้ป่วยเบาหวาน อัมพาต เด็กและผู้สูงอายุ เนื่องจากกลุ่มบุคคลดังกล่าว มีการตอบสนองต่อความรู้สึกร้อนช้า อาจทำให้ผิวหนังพองได้ ถ้าจำเป็นต้องใช้ลูกประคบกับคนกลุ่มดังกล่าวให้ใช้ลูกประคบที่อุ่นๆก็พอ

 

นอกจากนี้ยังควรหลีกเลี่ยงการใช้ลูกประคบในคนที่มีแผลอักเสบบริเวณผิวหนัง แผลถลอกพุพอง ใน 24 ชั่วโมงแรก เพราะอาจจะทำให้อักเสบมากขึ้น แต่ควรเลือกจะประคบด้วยความเย็นแทน เพื่อบรรเทาอาการ

 

“คนที่ผ่านการประคบสมุนไพรมาใหม่ๆ ไม่ควรรีบอาบน้ำทันที ควรปล่อยทิ้งไว้ประมาณ 1 ชั่วโมงเป็นอย่างต่ำ เพื่อป้องกันการชะล้างตัวยาออกจากผิวหนัง และร่างกายปรับตัวไม่ทัน”เจ้าหน้าที่วิจัยแพทย์แผนไทยประยุกต์ กล่าว

Tags : ลูกประคบ ภูมิปัญญาชาวบ้าน สมุนไพร

advertisement

advertisement