กรุงเทพธุรกิจ

ad 1

Life Style : สุขภาพ

วันที่ 24 เมษายน 2552 04:00

ไตเปลี่ยน .. ชีวิตเปลี่ยน

น.พ.โสภณ จิรสิริธรรม นายกสมาคมปลูกถ่ายอวัยวะแห่งประเทศไทย

TOOLS
คอลัมน์อื่นๆ

บทเรียนจากเหตุการณ์คลื่นยักษ์สึนามิพัดถล่มเมื่อหลายปีก่อน ยังประทับอยู่ในใจของ ญาดา สาววัยกลางคนที่รอดชีวิตจากพิบัติภัยครั้งนั้น

แต่ก็เหมือนเคราะห์ซ้ำกรรมซัดที่คลื่นยักษ์ไม่ได้พัดเอาคนในครอบครัวของเธอไปเท่านั้น เธอยังตรวจพบอาการไตเสื่อมจากภาวะไตหยุดทำงานช่วงที่เธอสลบไปนานหลายวัน นอกจากสภาพจิตใจที่ต้องฟื้นฟูแล้ว เธอยังต้องประคับประคองชีวิตให้รอดพ้นจากไตวายเฉียบพลันด้วย

 


 2 ปีที่ผ่านมา ญาดาเดินเข้าออกโรงพยาบาลเป็นว่าเล่น ทั้งฟอกเลือด ล้างไต ล้างท้อง อยู่เป็นประจำอาทิตย์ละ 2-3 ครั้ง ค่าใช้จ่ายต่อครั้งไม่ต่ำกว่า 1,500-3,000 บาท ชีวิตได้แต่รอความหวังริบหรี่ที่จะได้เปลี่ยนไตใหม่ หากมีผู้ใจดีบริจาคไตช่วยต่อชีวิต

 


 การปลูกถ่ายไตหรือเปลี่ยนถ่ายไต เป็นวิธีการรักษาผู้ป่วยโรคไตวายเรื้อรังระยะสุดท้ายให้สามารถมีอายุยืนยาวต่อไปได้ใกล้เคียงกับคนปกติ แต่การเปลี่ยนไตใหม่สำหรับผู้ป่วยนั้นทำได้ยาก เนื่องจากสัดส่วนของไตที่บริจาคกับผู้ป่วยที่รอการเปลี่ยนถ่ายไตไม่สมดุลกัน

 


 ปัจจุบันมีผู้รอคอยเปลี่ยนถ่ายไตไม่ต่ำกว่า 2,400 คน แต่โรงพยาบาลมีความสามารถในการเปลี่ยนถ่ายไตได้แค่ 340 ราย ในรอบ 35 ปีที่ผ่านมา ปัญหาหลักคือไตขาดแคลน แม้แต่ละปีจะมีผู้เสียชีวิตจากอุบัติเหตุอยู่เป็นจำนวนมาก แต่จำนวนผู้บริจาคไตก็ยังคงเดิม

 


 “อัตราการบริจาคไตของคนไทยอยู่ที่ 80-90 รายต่อปี หรือ 1.5 คนต่อผู้ที่รอบริจาคล้านคน สถิตินี้ไม่ได้แตกต่างกับต่างประเทศมากนัก ในสหรัฐมีผู้บริจาค 25 คน ต่อ 1 ล้านคน สเปนมีผู้บริจาค 35 คน ต่อผู้รอบริจาค 1 ล้านคน” ศ.นพ.โสภณ จิรสิริธรรม หัวหน้าหน่วยศัลยศาสตร์ทั่วไป คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี และนายกสมาคมปลูกถ่ายอวัยวะแห่งประเทศไทย กล่าว

 


 กรณีของ ญาดา แม่ของเธอยินดีที่จะบริจาคไตให้หนึ่งข้างหนึ่งแต่สภาพไตของแม่ไม่ปกติ เนื่องจากเป็นโรคความดันแทรกซ้อน ความหวังในการปลูกถ่ายไตใหม่จึงลดลง โชคดีที่ญาติของเธอยินดีที่จะบริจาคไตข้างหนึ่งเพื่อนต่อชีวิตให้ เพราะเงินทองที่มีเริ่มร่อยหรอ สู้กับค่าใช้จ่ายในการรักษาแบบประคับประคองต่อไปไม่ไหว

 


 คุณหมอบอกว่า การเปลี่ยนถ่ายไตนอกจากไตที่ได้จากการบริจาคที่เสียชีวิตแล้ว คนปกติก็สามารถบริจาคไตได้เช่นกัน ไม่ว่าจะเป็นไตของผู้ชายเปลี่ยนถ่ายให้กับผู้หญิง หรือแม้แต่การเปลี่ยนถ่ายไตระหว่างกรุ๊ปเลือด วิทยาการทางการแพทย์ในปัจจุบันก็ก้าวหน้าจนสามารถทำได้ แต่อาจจะต้องอาศัยยาราคาแพงเพื่อกดภูมิคุ้มกัน เนื่องด้วยเกรงว่าร่างกายจะแสดงอาการต่อต้านไตใหม่เกิดขึ้นภายหลังเปลี่ยนถ่าย

 


 “สำหรับคนปกติ สามารถบริจาคไตได้เช่นกัน หากเป็นคนที่มีสุขภาพแข็งแรง การบริจาคไตเพียง 1 ข้าง ยังสามารถมีชีวิตอยู่ได้ อย่างไรก็ตามต้องดูแลตัวเองไม่ให้ข้องเกี่ยวกับกิจกรรมที่เสี่ยงต่ออุบัติเหตุ เช่น เล่นกีฬาหนักๆ อย่างรักบี้ ฟุตบอล มวยปล้ำ หรือขี่จักรยานยนต์ทางเรียบเป็นต้น” คุณหมอกล่าว

 


 คนส่วนใหญ่ไม่รู้ว่าไตบริจาคให้กัน คนไข้บางคนต้องรอเปลี่ยนรอเปลี่ยนไตนานถึง 4 ปี ในปีหนึ่งมีผู้ประสบอุบัติเหตุเสียชีวิตจำนวนมาก แต่ผู้บริจาคน้อยมาก และผู้ที่เสียชีวิตจากอุบัติเหตุ โดยแพทย์วินิจฉัยว่าสมองตาย สามารถบริจาคอวัยวะได้ โดย 1 คนสามารถบริจาคอวัยวะเพื่อต่อชีวิตคนได้ถึง 7 ชีวิต คือ ดวงตา ปอด ไต หัวใจ โดยติดต่อศูนย์รับบริจาคอวัยวะแห่งประเทศไทย หมายเลขโทรศัพท์ 1666

 


 โรคไตวายเรื้อรังมักเกิดขึ้นกับเพศชายในวัย 40 ปี ขึ้นไปมากกว่าเพศหญิง สามารถป้องกันได้หากดูแลสุขภาพและตรวจร่างกายเป็นประจำทุกปี โดยอาการผิดปกติที่แสดงออกสำหรับผู้ที่เป็นโรคไตคือ หน้าบวม ตัวบวม ความดันสูงผิดปกติ คลื่นไส้ อาเจียน เกิดการอักเสบเรื้อรัง รวมถึงมีโปรตีนบางชนิดที่ไหลปะปนในปัสสาวะ การตรวจปัสสาวะสามารถตรวจหาความเสี่ยงได้ แต่ด้วยโรคดังกล่าวมักไม่แสดงอาการ ผู้ป่วยจะมารู้ตัวอีกทีก็ต้องที่เป็นโรคเรื้อรังแล้ว

 


 ผู้ป่วยที่เป็นโรคไตวายระยะสุดท้าย มีชีวิตอยู่ได้ไม่นาน การรักษาผู้ป่วยที่ทำอยู่ในปัจจุบันเป็นการรักษาแบบประคับประคองให้มีชีวิตอยู่รอดต่อไป เช่น การฟอกเลือดด้วยเครื่องไตเทียม โดยผู้ป่วยมักจะอ่อนเพลียทั้งก่อนฟอกเลือดและหลังฟอกเลือด โดยการเปลี่ยนถ่ายไตใหม่เป็นวิธีการรักษาที่ดีที่สุดในปัจจุบัน

 


 “แม้ผู้ป่วยจะได้ทำการเปลี่ยนไตใหม่แล้วแต่ก็ยังมีความเสี่ยงเป็นโรคไตเรื้อรังเกิดขึ้นได้อีก หากไม่ดูแลตัวเอง เช่น กินยาไม่ถูกขนาด และไม่ตรงเวลา ตลอดจนเกิดโรคแทรกซ้อนอย่างเช่น ความดันโลหิตสูง และเบาหวาน ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญที่ทำให้เป็นโรคไต” คุณหมอกล่าว

 


 สำหรับคนที่ใส่ใจสุขภาพ ดูแลตัวเอง อยู่เป็นประจำจะช่วยให้ห่างไกลจากโรคไตได้ โดยเทคนิคการดูแลสุขภาพสามารถทำได้ง่ายๆ เช่น เรื่องของอาหาร ควรลดอาหารที่มีรสชาติเค็มจัด เพื่อป้องกันความเสี่ยงเรื่องความดัน ดื่มน้ำให้เพียงพอ ยิ่งดื่มน้ำมากไตก็จะทำงานได้ดี

 


 ส่วนอาหารที่คุณหมอแนะนำคือ ผัก อาหารทุกชนิดมีประโยชน์แต่ต้องไม่มากหรือน้อยเกินไป ที่ควรทานคือ ไข่ขาว เนื้อปลา ส่วนเนื้อสัตว์กินน้อยหน่อย แต่ที่ควรเลี่ยงคือผลไม้ เนื่องจากมีโปรตีนบางตัวที่อาจส่งผลให้กรดในร่างกายผิดปกติตามมาได้

 


 สำหรับคนไข้หญิง อย่าง ญาดา ปัจจุบันเธอกลับมามีชีวิตเช่นคนปกติหลังจากได้เปลี่ยนไตใหม่ ไม่ต้องเข้าออกโรงพยาบาลทุกอาทิตย์ แต่ก็ต้องดูแลสุขภาพเป็นพิเศษ รับประทานยาตามที่แพทย์สั่ง เลี่ยงอาหารที่เสี่ยงก่อโรคแทรกซ้อน


 เช่นเดียวกับ ผู้ป่วยโรคไตทั่วไปยังมีความหวัง ถ้าคุณเปิดโอกาสให้ชีวิตใหม่แก่พวกเขา

Tags : ไต สุขภาพ โรงพยาบาลรามาธิบดี อวัยวะ

advertisement

advertisement