กรุงเทพธุรกิจ

ทีมนักวิทยาศาสตร์ไทย-สหรัฐ อาศัยประสบการณ์ที่เคยสกัดไข้หวัดนกอยู่หมัด สร้างแบบจำลองคณิตศาสตร์ ทำนายการแพร่ระบาดไข้หวัดใหญ่ 2009

ความร่วมมือสร้างแบบจำลองการระบาดของไข้หวัดใหญ่ H1N1 ของนักวิจัยไทย-สหรัฐ เป็นผลสืบเนื่องมาจากแบบจำลองที่ใช้ประเมินการระบาดของเชื้อไข้หวัดนกที่ทำขึ้นเมื่อ 5 ปีก่อน ทีมพัฒนาประกอบด้วยนักคณิตศาสตร์จากมหาวิทยาลัยมหิดล กรมควบคุมโรค และนักวิทยาศาสตร์จากสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

 นพ.ประเสริฐ เอื้อวรากุล ภาควิชาจุลชีววิทยา คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลศิริราช มองว่า แบบจำลองทางคณิตศาสตร์เป็นเครื่องมือช่วยให้รัฐกำหนดมาตรการตัดสินใจเชิงนโยบาย และประเมินผลความสำเร็จของมาตรการเพื่อควบคุมและเฝ้าระวังการแพร่ระบาดของไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ใหม่

 "ต้องยอมรับว่าหากเกิดการระบาดในวงที่ใหญ่มาก เราไม่สามารถติดตามจำนวนผู้ติดเชื้อได้ทุกคน การสร้างแบบจำลองจะทำให้รู้ว่าจำเป็นต้องเก็บข้อมูลอะไรบ้างที่เกี่ยวข้องกับความรุนแรงจากการระบาดของเชื้อไวรัส” นพ.ประเสริฐ ในฐานะนายกสมาคมไวรัสวิทยาแห่งประเทศไทย กล่าว

 โมเดลคณิตศาสตร์ซึ่งอยู่ระหว่างออกแบบได้นำตัวแปรต่างๆ มาใส่ค่าเพื่อประเมินประสิทธิผลของมาตรการหยุดการระบาดของเชื้อ เช่น การรณรงค์สวมหน้ากากอนามัย การล้ามมือ การงดเดินทาง ไปจนถึงการฉีดวัคซีนป้องกันให้กับกลุ่มเสี่ยง

 "ความเข้มงวดของมาตรการต้องดูสถานการณ์ด้วย ถ้าทำมากไปในบางพื้นที่อาจส่งผลเสียได้ บางพื้นที่ถ้าทำน้อยไปก็ไม่สามารถควบคุมการระบาดได้"

 แบบจำลองคณิตศาสตร์ช่วยให้ผู้กำหนดนโยบายสามารถตัดสินใจออกมาตรการได้สอดคล้องกับเวลาที่เหมาะสม ทำให้การออกแบบโมเดลจำลองต้องเก็บข้อมูลจริงจากพื้นที่ โดยเริ่มจากการศึกษาในกลุ่มเล็กก่อนขยายไปยังประชากรกลุ่มใหญ่ เช่น การสวมหน้ากากอนามัยป้องกันการติดเชื้อได้กี่เปอร์เซ็นต์ เมื่อนำไปขยายใช้กับประชากร จะลดอัตราการติดเชื้อได้เท่าไร

  นพ.ประเสริฐ เสนอว่า ในอนาคตประเทศไทยควรมีหน่วยงานหลักทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการป้องกันและเฝ้าระวังให้ทันกับสถานการณ์ของโรคอุบัติใหม่ เขามั่นใจว่าการระบาดครั้งนี้ไม่ใช่ครั้งสุดท้ายแน่นอน

 ดร.ดิเรค คัมมิงส์ ผู้เชี่ยวชาญด้านระบาดวิทยาโรคติดเชื้อ มหาวิทยาลัยจอห์นสฮอปกินส์ สหรัฐอเมริกา เจ้าของผลงานการพัฒนาแบบจำลองทางคณิตศาสตร์ เพื่อศึกษารูปแบบการระบาดของเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ เสริมว่า แบบจำลองจะเป็นเครื่องมือที่ช่วยวางแผนป้องกัน สำหรับมาตรการจากภาครัฐ ที่จำเป็นต้องเร่งทำในทันที ซึ่งผลของแบบจำลองค่อนข้างตรงกับความเป็นจริง

 "การสร้างแบบจำลองการคำนวณ เพื่อเปรียบเทียบหาความสัมพันธ์ระหว่างจำนวนนักท่องเที่ยว และจำนวนผู้ป่วยที่ติดเชื้อ จะสามารถทำนายได้ว่าการแพร่กระจายของเชื้อไปยังประเทศต่างๆ จะเป็นไปในทิศทางใด ทั้งในแง่การระบาด และความรุนแรงของโรค"

 ดร.ดิเรค เคยร่วมพัฒนาแบบจำลองการติดเชื้อไข้หวัดนก H5N1 ในไทย ตลอดจนสร้างแบบจำลองการระบาดของเชื้อ H1N1 ต้นตอของการระบาดครั้งใหญ่ในเม็กซิโก กระทั่งนำไปใช้จริงในการกำหนดมาตรการป้องกันในสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ โดยองค์การอนามัยโลก

 ครั้งนี้เขาร่วมเป็นหนึ่งในนักวิจัย ที่แลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกับนักวิจัยไทย จากกรมควบคุมโรค แพทย์ นักคณิตศาสตร์ และผู้เชี่ยวชาญจากมหาวิทยาลัยในไทย ซึ่งมีความตั้งใจทำแบบจำลองดูการระบาดของเชื้อไข้หวัดใหญ่สายพันธุ์ 2009 ในไทยด้วย

Tags : ไข้หวัดใหญ่ • ไข้หวัดนก • โรคอุบัติใหม่ • สวทช.