กรุงเทพธุรกิจ

เหตุภูเขาไฟระเบิดในไอซ์แลนด์ ที่ก่อให้เกิดเถ้าภูเขาไฟฟุ้งกระจายเป็นบริเวณกว้างในแถบยุโรปตะวันตก สร้างความเสียหายทางเศรษฐกิจอย่างมาก

             ในส่วนของนักวิชาการไทย รศ.ดร.ปัญญา จารุศิริ  หัวหน้าหน่วยวิจัยธรณีวิทยาแผ่นดินไหวและธรณีแปรสัณฐาน  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ได้แสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับเรื่องนี้ว่า  ตามหลักทฤษฎีทางธรณีวิทยา โดยเฉพาะการแปรสัณฐานเปลือกโลกแล้วภูเขาไฟในบริเวณไอซ์แลนด์ไม่ควรระเบิดรุนแรงขนาดนี้ แต่ว่าในกรณีนี้เป็นภูเขาไฟใต้ธารน้ำแข็ง  คือมีชั้นน้ำแข็งหนาปิดทับอยู่ด้านบน ทำให้เกิดการสะสมของพลังงานมาก จึงเกิดการระเบิดอย่างรุนแรง

 ภูเขาไฟแบ่งได้ง่ายๆ  2 แบบ คือ 1.ภูเขาไฟที่ระเบิดรุนแรง  เช่น  ภูเขาไฟกรากะตัว ประเทศอินโดนีเซีย ภูเขาไฟเซนท์เฮเลน ในอเมริกาซึ่งเป็นภูเขาไฟที่เกิดจากแผ่นเปลือกโลกเคลื่อนที่มาชนกันหรือมุดเข้าหากัน  และ 2.ภูเขาไฟที่ระเบิดไม่รุนแรง  เช่น ภูเขาไฟไอซ์แลนด์  เพราะเป็นภูเขาไฟที่เกิดในบริเวณที่แผ่นเปลือกโลกแยกตัวออกจากกัน หรือเกิดจากการปะทุขึ้นมาของจุดร้อน (hot spot) ใต้โลก เช่น ภูเขาไฟฮาวาย

 แต่สำหรับการระเบิดของภูเขาไฟในประเทศไอซ์แลนด์ครั้งนี้  ถือเป็นกรณีพิเศษ คือ เป็นภูเขาไฟที่อยู่ใต้ธารน้ำแข็งไอย์ยาฟยัลลาโยกูลมีชั้นน้ำแข็งที่หนามากมาปิดทับปล่องด้านบนอยู่  จึงทำให้เกิดการสะสมพลังงานความร้อนและแรงดันจำนวนมหาศาลอยู่ภายใน กระทั่งวันหนึ่งเมื่อพลังงานที่สะสมใต้โลกมีมากจนเกินรับไหว จึงเกิดแรงดันจนน้ำแข็งที่ปิดทับอยู่ถูกดันให้แตกออกจนเกิดการระเบิดอย่างรุนแรง  เถ้าถ่านร้อนที่อยู่ในหินละลายลาวาก็ฟุ้งกระจายไปทั่ว 

 นอกจากนี้แรงดันและพลังงานความร้อนที่ปะทุออกมายังมีผลทำให้น้ำแข็งบริเวณรอยแยกกลางเกาะไอซ์แลนด์ละลายอย่างรุนแรงและรวดเร็ว  ซึ่งเมื่อน้ำแข็งและน้ำเย็นไหลมาผสมกับหินละลาย ก็ก่อให้เกิดเถ้าภูเขาไฟจำนวนมาก

  โดยเถ้าภูเขาไฟขนาดใหญ่จะฟุ้งกระจายไม่นานและตกลงในมหาสมุทร ขณะที่เถ้าภูเขาไฟขนาดเล็กจะฟุ้งและเคลื่อนตัวไปได้ไกลมาก  อย่างไรก็ดีการระเบิดของภูเขาไฟในไอซ์แลนด์ในครั้งนี้ด้วยอิทธิพลของลมที่เคลื่อนที่ไปทางทิศตะวันออกทำให้เถ้าภูเขาไฟถูกพัดฟุ้งกระจายไปทางทิศตะวันออกเป็นส่วนใหญ่   เป็นเหตุให้หลายประเทศในแถบยุโรปตะวันตกได้รับผลกระทบค่อนข้างมาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งธุรกิจการบิน เพราะเถ้าเหล่านี้ไม่เพียงทำลายทัศนวิสัย แต่ยังมีผลให้เครื่องจักรต่างๆ ในเครื่องบินเสียหายด้วย

 ดร.ปัญญา กล่าวว่า  ทุกวันนี้นักธรณีวิทยาบอกได้เพียงว่ามีภูเขาไฟที่ยังปะทุอยู่ที่บริเวณใดบ้าง แต่ยังไม่มีเทคโนโลยีใดที่จะสามารถทำนายอย่างถูกต้องแม่นยำว่าภูเขาไฟจะระเบิดเมื่อใด  ส่วนภูเขาไฟในประเทศไทยเป็นชนิดที่ดับสนิทตั้งแต่เมื่อห้าแสนปีที่แล้ว จึงไม่ต้องกังวลใจ

 แต่สิ่งที่ต้องพึงระวังไว้คือภัยจากแผ่นดินไหวและฝุ่นควันที่ฟุ้งกระจาย เช่นภูเขาไฟละแวกใกล้เคียงที่ต้องจับตามอง อาทิ ภูเขาไฟกรากะตัว ประเทศอินโดนีเซีย ที่เคยระเบิดเมื่อ 20 พฤษภาคม พ.ศ.2426  ซึ่งครั้งนั้นประเทศไทยได้รับผลกระทบจากเถ้าถ่านภูเขาไฟที่ปะทุออกมาด้วยเช่นกัน        

Tags : ปัญญา จารุศิริ • ภูเขาไฟระเบิด • ไอซ์แลนด์