กรุงเทพธุรกิจ

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์ฯ ลงนามร่วม 6 มหาวิทยาลัย พัฒนาห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ด้วยโปรแกรมโอเพ่นซอร์ส ลดภาระค่าลิขสิทธิ์ซอฟต์แวร์

 สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) โดยศูนย์บริการความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (ศวท.) ลงนามในบันทึกข้อตกลงทางวิชาการร่วมกับมหาวิทยาลัย 6 แห่ง เพื่อพัฒนาระบบเครือข่ายบริหารจัดการห้องสมุด โดยใช้โปรแกรมโอเพ่นซอร์สและฟรีแวร์อย่างเป็นรูปธรรม ปูทางสู่การเชื่อมโยงข้อมูลในรูปแบบคลังความรู้ระบบเปิด

 มหาวิทยาลัยทั้ง 6 แห่ง ได้แก่ ม.ธรรมศาสตร์ ม.เกษตรศาสตร์ ม.เชียงใหม่ ม.ศรีนครินทรวิโรฒ ม.หอการค้าไทย และจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 ดร.ทวีศักดิ์ กออนันตกูล ผู้อำนวยการ สวทช. เปิดเผยว่า สำนักหอสมุดในสถาบันการศึกษา ส่วนใหญ่ได้ปรับรูปแบบการบริการเป็น "ห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์" จึงจำเป็นต้องลงทุนติดตั้งโปรแกรมจัดการฐานข้อมูลห้องสมุด ซึ่งราคาแพง มีค่าลิขสิทธิ์และต้องทำสัญญาเป็นรายปี เฉลี่ยค่าบริหารงานห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ปีละ 1-5 ล้านบาทสำหรับห้องสมุดขนาดเล็ก และห้องสมุดขนาดใหญ่  5-10 ล้านบาท

 ประกอบกับซอฟต์แวร์บริหารห้องสมุดที่ใช้ในปัจจุบันยังเป็น "ระบบปิด" ผู้ใช้ถูกจำกัดการเข้าถึงข้อมูล ทำให้ไม่เกิดการเชื่อมโยงคลังหนังสืออิเล็กทรอนิกส์สู่การใช้ประโยชน์อย่างเต็มศักยภาพ ด้วยเหตุนี้ สวทช.ในฐานะหน่วยงานริเริ่มพัฒนาระบบห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ ด้วยซอฟต์แวร์ระบบเปิดอย่างเต็มรูปแบบเป็นแห่งแรก จึงสร้างเครือข่ายกับสำนักหอสมุดมหาวิทยาลัยต่างๆ เพื่อนำไปสู่การใช้งานอย่างเต็มประสิทธิภาพในอนาคต

 "เราเลือกซอฟต์แวร์โอเพ่นซอร์ส 3-4 โปรแกรม ที่พัฒนาเพื่อใช้งานกับห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ เช่น openbiblio สำหรับห้องสมุดขนาดเล็ก และ KOHA ระบบห้องสมุดอัตโนมัติขนาดใหญ่ นำมาทดลองใช้ รวมถึงพัฒนาระบบภาษาไทยเพิ่มเติมเพื่อให้เหมาะสมกับการใช้งานมากขึ้น" ผู้อำนวยการ สวทช. กล่าว

 แม้ว่าซอฟต์แวร์ระบบเปิดยังอยู่ในช่วงเริ่มต้น แต่หลายหน่วยงานให้ความสนใจและเริ่มใช้โอเพ่นซอร์สในบางส่วน เช่น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีแห่งเอเซีย (เอไอที) และคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

 ดร.ประพจน์ อัศววิรุฬหการ คณบดีคณะอักษรศาสตร์ จุฬาฯ กล่าวเสริมว่า สื่อความรู้ในปัจจุบันไม่ได้จำกัดอยู่ที่หนังสือเพียงอย่างเดียว แต่มีทั้งไฟล์เสียง ไฟล์วีดิโอ ไฟล์รูปถ่าย แหล่งข้อมูลมีขนาดใหญ่และหลากหลาย ดังนั้น วิธีจัดการให้เกิดการใช้สื่อที่เป็นประโยชน์ ต้องทำให้ข้อมูลไปถึงผู้ใช้และเข้าถึงได้สะดวก ผ่านช่องทางเดียว

 "โอเพ่นซอร์สเป็นซอฟต์แวร์ที่น่าสนใจ เนื่องจากไม่ต้องลงทุน ไม่มีค่าลิขสิทธิ์ และในอนาคตเชื่อว่าห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ของมหาวิทยาลัยต่างๆ จะเชื่อมต่อถึงกันได้อย่างสะดวก แต่กว่าจะถึงจุดนั้น จะต้องเตรียมคนให้มีความเข้าใจและใช้งานห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ด้วยซอฟต์แวร์ระบบเปิดอย่างมีประสิทธิภาพให้ได้ก่อน" คณบดี กล่าว

Tags : โอเพ่นซอร์ส • ห้องสมุด • ฐานข้อมูล • คลังความรู้