15.
กลยุทธ์ประหยัดภาษี
เถ้าแก่น้อย

โค๊ด..

สิ่งสำคัญที่ผู้ประกอบธุรกิจแบบโฮมออฟฟิศมักจะละเลยคือ การขาดใบสำคัญจ่าย ใบเสร็จรับเงิน และการบันทึกรายการต่างๆ (Good Records Keeping) เพราะไม่ทราบ ไม่เข้าใจ หรืออยากประหยัดค่าใช้จ่าย (ค่าจ้างสำนักงานบัญชี) ก็ตาม กรณีเช่นนี้จะเกิดผลเสียอีกหลายประการ

เนื้อเรื่อง

Home – Based Business ซึ่งหมายถึงการทำธุรกิจเล็กๆ โดยใช้บ้านเป็นสำนักงานนั้น เป็นต้นกำเนิดของ SMEs ในทุกสังคมโลก อันจำเป็นยิ่งยวดที่สังคมต้องช่วยกันประคบประหงม ส่งเสริม และสนับสนุน ให้พวกเขาแข็งแรง มีอายุยืนยาวชั่วฟ้าดินสลายทีเดียว

ในสังคมอเมริกัน ถือเป็นความใฝ่ฝันของมนุษย์เงินเดือนที่ต้องการเป็นเจ้าของธุรกิจส่วนตัว โดยประมาณกันว่า ขณะนี้มีกว่า 23 ล้านหน่วยธุรกิจ ซึ่งมีทั้งประเภท Full – Time และ Sideline Business ปะปนกัน

สหรัฐอเมริกาจึงจัดเป็นสังคมธุรกิจเถ้าแก่ (Entrepreneurial Country) ที่สำคัญแห่งหนึ่งของโลก และยังถือเป็นเจ้าแห่งศาสตร์ทางธุรกิจ และบริหารธุรกิจอันดับหนึ่งแห่งระบบทุนนิยม (Capitalism)

กระแสคลั่งไคล้อเมริกา เริ่มต้นจริงจังหลังจากแดนลุงแซมกำชัยชนะได้ในสงครามโลกครั้งที่สอง (ปี ค.ศ.1939) ส่งผลให้ผู้คนทั่วโลกต่างเชื่อถือ และมักเสาะหาแต่สินค้า Made in USA

Harvard Business School ได้รับการจัดอันดับให้เป็นกูรู ต้นตำรับ และเจ้าแห่งศาสตร์บริหารธุรกิจ (ปริญญาโท - MBA) มาจนทุกวันนี้

หากถามถึงสังคมไทย อาจนับเป็นประเทศที่มีธุรกิจรากหญ้าอยู่ดาษดื่น ซึ่งส่วนใหญ่จะเป็นลูกหลานชาวจีนอพยพ ประเภทเสื่อผืนหมอนใบ ที่มีจิตวิญญาณการค้าอยู่ในสายเลือด

ชุมชนการค้าที่โดดเด่นที่สุดคือ “ถนนเยาวราช” ซึ่งคลาคล่ำไปด้วยทั้งร้านค้าทอง โรงแรม โรงเตี๊ยม ร้านอาหาร ภัตตาคาร โรงหนัง ตลาดสด ร้านค้าของชำ สารพัดงานช่าง เครื่องไม้ เครื่องมือ เครื่องจักร เครื่องใช้ไฟฟ้า รถสามล้อ (รถถีบ) ร้านขายยา (แผนจีน-แผนปัจจุบัน) และอีกมากมาย

..ทั้งหมดถือเป็นธุรกิจพื้นฐานของชาวจีนทั่วโลก ตามย่าน “ไชน่า ทาวน์” ของทุกเมืองใหญ่ทุกประเทศ

ล่วงมาถึงยุคโลกาภิวัตน์ ซึ่งเทคโนโลยีและการสื่อสารรุดหน้าอย่างรวดเร็ว กระแสการค้า ลักษณะธุรกิจ วิธีการค้า เริ่มปรับเปลี่ยนไปตามกระแส เช่น เวบดีไซน์ ธุรกิจมือถือ ที่ปรึกษาด้านโฮมเธียเตอร์ ที่ปรึกษาด้านการลงทุน ที่ปรึกษาภาษี ธุรกิจฟิตเนส ธุรกิจเลี้ยงปลาสวยงาม ธุรกิจนำเข้าผักผลไม้เมืองหนาว ธุรกิจเสริมความงาม และลดความอ้วน เป็นต้น

แน่นอนว่า หากเราสามารถใช้บ้านเป็นสถานประกอบธุรกิจไปด้วย (Home – Based Business) ย่อมเกิดประโยชน์มหาศาล ทั้งในเรื่องของการประหยัดเวลาและค่าใช้จ่ายเดินทาง ค่าเช่า ความสะดวก และยังมีโอกาสได้ใกล้ชิด ดูแลลูกและครอบครัวให้มีความสุข ซึ่งถือเป็นสิ่งสำคัญและเป็นที่สุดอย่างหนึ่งของมนุษยชาติ

รายจ่ายของธุรกิจในครัวเรือน มักผสมปนเปกับรายจ่ายส่วนตัวจนบางครั้ง เจ้าของเงินอาจลืม
คำนึงถึง (ไม่ได้นำมาหัก) และทำให้ต้องเสียภาษีเงินได้สูงเกินจำเป็น ตัวอย่างเช่น

(1) รายจ่ายก่อนเริ่มธุรกิจ (Start – Up Costs) อาทิเช่น ค่าใช้จ่ายในการสำรวจตลาด ค่าโฆษณาเปิดตัวธุรกิจ  ค่าจ้างที่ปรึกษา ค่าใช้จ่ายเดินทางไปพบหรือเจรจากับตัวแทนขาย (Distributors) และ Suppliers ซึ่งตามระเบียบปฏิบัติของกรมสรรพากรไทย อนุญาตให้นำมาหักจากเงินได้พึงประเมินของปีภาษีแรก..ที่มีรายได้

(2) ค่าซื้อเครื่องมือเครื่องใช้ (Equipment Purchases) ซึ่งจำเป็นต้องใช้แตกต่างกันไปตามลักษณะของกิจการ เช่น คอมพิวเตอร์ ระบบซอฟต์แวร์ และ Technology – Bases Items อื่นๆ รวมทั้งเฟอร์นิเจอร์ต่างๆ ตั้งแต่ โต๊ะ เก้าอี้ โซฟา และค่าตกแต่ง ตลอดจนรถยนต์ เครื่องถ่ายเอกสาร เครื่องโทรศัพท์ หรือเครื่องมือเครื่องใช้อย่าง รถไถนา และเครื่องมือช่าง เป็นต้น
รายจ่ายเหล่านี้ (Capital Expenditures) ต้องทยอยตัดจ่ายในรูปของ “ค่าเสื่อมราคาทรัพย์สิน”

กฎหมายภาษีของไทยในปัจจุบันเปิดช่องให้ SMEs มีสิทธิเลือกหักค่าเสื่อมในวันแรกที่ได้มาเป็นอัตราถึง 40 เปอร์เซ็นต์หรือ 25 เปอร์เซ็นต์ในกรณีของคอมพิวเตอร์ เครื่องจักรอุปกรณ์ และอาคารโรงงาน ตามลำดับ ..(พ.ร.ฎ.#395) จึงทำให้เราสามารถ “ประหยัด” ภาษีเงินได้ในช่วงเริ่มต้นดำเนินธุรกิจลงมาได้

(3) รายจ่ายของโฮมออฟฟิศ(Home Office Deduction) ความหมายของ “โฮม ออฟฟิศ” อาจครอบคลุมถึง Workshop, Greenhouse หรือ Artist Studio ตามแต่กรณี ดังนั้น จึงต้องวางแผนการจัดการพื้นที่ใช้สอยระหว่างพื้นที่อาศัยกับพื้นที่ที่ใช้ทางธุรกิจเช่น ส่วนของสำนักงานธุรกิจ พื้นที่บริเวณที่ใช้ต้อนรับลูกค้า พื้นที่แยกส่วนเพื่อใช้เป็นคลังสินค้าเพาะปลูกผลผลิต โรงเก็บรถขนส่งสินค้า เป็นต้น

  การแยกผังแยกส่วนชัดเจน จะส่งผลถึงการหักค่าเสื่อมราคาและรายจ่ายทางตรงทางอ้อมที่เกี่ยวข้อง เช่น ค่าน้ำประปา ค่าไฟฟ้า ค่าประกันภัย ค่าซ่อมแซม ดอกเบี้ยจ่าย (Mortgage Interest) ค่าภาษีโรงเรือน ค่าเช่า เป็นต้น

(4) รายจ่ายอื่นๆ ทางธุรกิจ ซึ่งตามภาษาประมวลรัษฎากรของไทยใช้คำว่า “รายจ่ายอันจำเป็นและสมควร”จะต้องมีลักษณะที่เกี่ยวข้อง เกี่ยวโยง เป็นประโยชน์ และเหมาะสมตามควร

ตัวอย่างเช่น ค่าโฆษณาชื่อเสียง หรือค่าส่งเสริมการขายใดๆ ที่ทำให้ปรากฏชื่อเสียงต่อสาธารณชน (ลูกค้า) ค่าธรรมเนียมธนาคาร ค่าธรรมเนียมราชการ ค่าสมัครสมาชิกสมาคมการค้า ค่าแฟรนไชส์หรือไลเซ่น ค่าขนย้ายเครื่องมือเครื่องใช้ ค่าเช่าสำนักงาน ดอกเบี้ยจ่าย ค่าพาหนะ ค่าจ้างชิปปิ้ง ค่าที่ปรึกษา ค่าสอบบัญชี เป็นต้น

แต่สิ่งสำคัญที่ผู้ประกอบธุรกิจแบบโฮมออฟฟิศมักจะละเลยคือ การขาดใบสำคัญจ่าย ใบเสร็จรับเงิน และการบันทึกรายการต่างๆ (Good Records Keeping) เพราะไม่ทราบ ไม่เข้าใจ หรืออยากประหยัดค่าใช้จ่าย (ค่าจ้างสำนักงานบัญชี) ก็ตาม

กรณีเช่นนี้จะเกิด “ผลเสีย” หลายประการ คือ
ไม่ทราบผลประกอบการว่ามีกำไร หรือขาดทุน
ไม่ทราบว่าได้ผลตอบแทนคุ้มค่าต่อการดำเนินธุรกิจหรือไม่  
ไม่มีข้อมูล (บัญชี) ในการขอสินเชื่อจากธนาคาร อาจเสียโอกาสในการได้ผู้ร่วมทุนที่แข็งแกร่ง เช่น พวก Venture Capital ต่างๆ

กระทั่งอาจเสียโอกาสขยายธุรกิจไปต่างประเทศ เพราะขาดประวัติธุรกิจและสถิติการค้า
ที่สำคัญคือ เสียโอกาสในการขยายธุรกิจโดยผ่านช่องทางการจดทะเบียนเข้าสู่ตลาดหลักทรัพย์
แปลได้ว่า..ไม่มีโอกาสรวยเหมือนผู้ถือหุ้นใหญ่หลายๆ รายใน SET เช่น โออิชิ, ชิน คอร์ปอเรชั่น, แลนด์ แอนด์ เฮ้าส์ และไดนาสตี้ เซรามิค เป็นต้น

ตามภาษิตโบราณกล่าวไว้ว่า “จะดูช้างต้องพิจารณาหางจะดูนางต้องส่องที่แม่”

สำหรับในวงการค้า ถ้าจะให้ชี้ช่องรวยคงต้องกลับไปไล่ดูปูมประวัติ และวิธีสร้างความรวยของมหาเศรษฐี และอภิมหาเศรษฐีว่า “เขาสร้างตัว (ความรวย) กันอย่างไร (หว่า)?”

0 ฮั่วเซ่งเฮง – มังกรทองแห่งเยาวราช ซึ่งถือเป็นตัวอย่างความรวยของ Home – Based Business ขนานแท้และดั้งเดิม ธุรกิจนี้ได้กำไรทั้งขาเข้า(ซื้อ)และขาออก(ขาย)  เรียกว่าแม้แต่การซื้อเข้าก็ยังมีช่องให้ทำกำไรได้จากทองรูปพรรณ ทองคำแท่ง ของลูกค้าเก่า แถมกรณีนำเข้า(ทองคำ) ยังจะมีโอกาสทำกำไรจากการเก็งกำไรตามราคาขึ้นลงของราคาทองคำในตลาดโลก ยิ่งราคาทองคำอยู่ในช่วงขาขึ้น และฮอตมากเท่าไร รายใดที่มีสินค้าในสต็อกเก่ายิ่งมาก..ยิ่งกำไร(ถล่มทลาย)

การเก็งกำไรในอัตราแลกเปลี่ยน (Foreign Exchange) จัดเป็นทั้งความเสี่ยงและโอกาสในการทำกำไรจากจังหวะในการจ่ายชำระค่าซื้อสินค้าแก่เจ้าหนี้ต่างประเทศ เพราะค่าเงินบาทที่แข็งโป๊ก (1 ดอลลาร์ ต่อ 37-38 บาท) ส่งผลดีต่อผู้นำเข้าทองคำ แต่มีผลเสียต่อผู้ส่งออกทั้งหลาย

กลยุทธ์ของฮั่วเซ่งเฮงนั่นคือ การสร้างแบรนด์ หรือชื่อร้านของตนให้ติดตลาดทั้งในด้านคุณภาพทอง ราคายุติธรรม บริการดี และสะดวกซื้อเพราะมีหลายสาขา รับซื้อทองเข้าในราคาสูง (ถ้าเป็นสินค้าเดิมของตน) ความซื่อสัตย์มีจริยธรรมทางการค้า เป็นต้น

0 เซ็นทรัล และสยามพารากอน – เจ้ายุทธจักรค้าปลีก จากห้างสรรพสินค้าเล็กๆ ย่านวังบูรพาเมื่อ 50 ปีก่อน “เซ็นทรัลกรุ๊ป” วันนี้เติบใหญ่เป็นยักษ์ค้าปลีกอันดับหนึ่งของไทย โดยแตกตัวเองเป็น 5 ธุรกิจหลัก ได้แก่ ค้าปลีก ค้าส่งอสังหาริมทรัพย์ โรงแรม และภัตตาคาร ผ่านระบบบริหารแบบ “กงสี” คือ แบ่งธุรกิจให้ลูกหลานเข้าบริหารร่วมกันผสมผสานแบบมืออาชีพ โดยยึดหลักความสามารถมากกว่าความอาวุโส กระทั่งสามารถกอบโกยรายได้รวมมากกว่าปีละ 1 แสนล้านบาท

การแตกย่อยธุรกิจของ “เซ็นทรัลกรุ๊ป” มีลักษณะอย่างค่อยเป็นค่อยไป โดยเลือกทำเฉพาะธุรกิจที่ตนถนัดและมีศักยภาพเท่านั้น แม้จะดูเผินๆ เหมือนเป็นการแตกตัวทั้งในแนวดิ่งและแนวนอน (Vertical and Horizontal Integration) แต่จะมีความเกื้อหนุนกันทั้งทางตรงและทางอ้อม เช่น การทำธุรกิจอสังหาริมทรัพย์จะมีส่วนช่วยต่อการได้ที่ดินผืนงาม (ราคาถูก) มาทำเป็นห้างสรรพสินค้า โรงแรม ซึ่งเป็นแม่เหล็ก (Magnet) ดึงดูดให้ราคาที่ดินปรับตัวสูงขึ้นอย่างทันทีทันควัน พร้อมฟันกำไร (มหาศาล) จนเสมือนได้ที่ดินส่วนใหญ่มาฟรีๆ เพื่อนำมาสร้างห้างสรรพสินค้าและโรงแรม สำหรับเก็บเกี่ยวผลประโยชน์ทางธุรกิจแบบน้ำซึมบ่อทรายไปอีกชั่วลูกหลาน

0 ส่วน “สยามพารากอน” (อภิมหาโปรเจค – The Pride of Bangkok) ซึ่งตีคู่มากับความดังของ ศุภลักษณ์  อัมพุช ซึ่งเป็น 1 ใน 3 ซีอีโอหญิงไทย ที่เคยได้รับเลือกให้เป็น Leading Women Entrepreneurs of the World (LWEW) และแทบไม่ต้องสาธยายถึงคุณภาพของเธอ จะห่วงเพียงตรงที่ชื่อของเธอค่อนข้างจะแกร่งเกินชื่อห้างพารากอนเท่านั้นเอง..ฮะแฮ่ม

0 บ้านเช่า/อพาร์ตเมนต์ – น้ำกำลังจะทะลักบ่อทราย
การสร้างหอพัก ห้องเช่า อพาร์ตเมนต์ ถือเป็นอีกหนึ่งสุดยอดความนิยมระดับต้นๆ ของผู้คิดเริ่มทำธุรกิจ โดยมองว่าเป็นเสมือนน้ำซึมบ่อทรายให้เก็บกินเลี้ยงตัวไปได้ (อย่างสบาย) จนแก่เฒ่า

โชคชั้นที่ 1 เริ่มขึ้นในยุคอสังหาริมทรัพย์บูมสนั่น (สมัย ฯพณฯ พล.อ.ชาติชาย ชุณหะวัณ เป็นนายกฯ) ทำให้  ที่ดินทั่วประเทศปรับราคากันถ้วนหน้าไม่เว้นแม้ (อพาร์ตเมนต์) ที่อยู่ตามตรอกซอกซอย ซึ่งแน่นอนว่าราคาค่าเช่าย่อมต้องสูงตามขึ้นด้วย โดยยังคงได้รับยกเว้น VAT (การเช่าอสังหาริมทรัพย์ตามนัยมาตรา 81 (1) (ต) เช่นเดิม และยังไม่ต้องเสียภาษีธุรกิจเฉพาะ จนกว่าจะโอนขายที่ดินออกไป

โชคชั้นที่ 2 เริ่มขึ้นในปี 2548 – 2549 เนื่องจากการฟื้นตัวของเศรษฐกิจ และความต้องการที่พักอาศัยประเภทเซอร์วิส อพาร์ตเมนต์ของชาวต่างชาติ ที่เข้ามาประกอบธุรกิจหรือทำงานในเมืองไทย ประกอบกับการแก้กฎหมายให้ต่างชาติเข้ามาซื้อและถือครองคอนโดมิเนียมได้ 40 เปอร์เซ็นต์ ของจำนวนยูนิตที่เปิดขาย (อยู่ระหว่างพิจารณาเปลี่ยนเพิ่มเกณฑ์ให้นักลงทุนต่างชาติลงทุนใน Property Fund ได้ร้อยเปอร์เซ็นต์)

และแนวโน้มการอ่อนตัวของเงินดอลลาร์ ทำให้ราคาที่ดิน ที่พักอาศัย ราคาคอนโดมิเนียม ราคาค่าเช่าเซอร์วิสอพาร์ตเมนต์ และราคาหุ้นของกลุ่มพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ล้วนสูงขึ้นถ้วนหน้า ซึ่งส่งผลความรวยให้กระจายสู่นักธุรกิจทุกประเภทในกลุ่มนี้กันถ้วนหน้า