บทที่ 2
“โจรนินจา” ที่บ้านบือนังกือเปาะ

ปลายเดือนกุมภาพันธ์-มีนาคม 2546 เกิดข่าวลือเรื่อง “โจรนินจา” หรือที่ชาวไทยมุสลิมในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้เรียกกันว่า “ออแกมีเยาะ” หรือ “มนุษย์น้ำมัน” (“ออแก” ในภาษามลายูแปลว่า “คน” ส่วนคำว่า “มีเยาะ” แปลว่า “น้ำมัน”) ออกอาละวาดลักทรัพย์ตามบ้านชาวบ้าน ฉุดคร่าผู้หญิงไปข่มขืน และแอบลักเด็กเล็กออกไปจากหมู่บ้าน

ข่าวลือดังกล่าวแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว ดุจไฟลามทุ่งตั้งแต่จังหวัดยะลา ปัตตานี และนราธิวาส และแพร่ระบาดอย่างหนักในช่วงเดือนเมษายน 2546 ในเขตพื้นที่อำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส

ชาวบ้านเล่าต่อๆ กันมาว่า เคยมีผู้พบเห็นโจรนินจาแต่งกายในชุดสีดำ ทาหน้าตาสีดำ ทาตัวด้วยน้ำมันลื่นๆ จับไม่ติด มีความสามารถกระโดดจากต้นยางต้นหนึ่งไปยังอีกต้นหนึ่ง และหายตัวได้อย่างรวดเร็ว 

ข่าวลือนี้ไม่ปรากฏต้นตอ ไม่มีที่มาที่ไป ขณะที่ชาวบ้านเองก็ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่า ตัวตนของโจรนินจาแท้จริงเป็นอย่างไร 

แต่ในช่วงเวลาดังกล่าว การปฏิบัติการข่าวสารในลักษณะของข่าวลือเรื่องโจรนินจาก็ได้ถูกส่งผ่านออกไปเรื่อยๆ จากปากหนึ่งสู่อีกปากหนึ่ง ทำให้ประชาชนได้รับความเดือดร้อนอย่างต่อเนื่อง หลายหมู่บ้านต้องจัดเวรยาม และชุดรักษาความปลอดภัยประจำหมู่บ้าน เพื่อคอยเฝ้าระวังโจรนินจาอย่างเข้มงวด โดยเฉพาะเขตพื้นที่หมู่บ้านบาโงอาแซ บ้านปูราไซด์ บ้านทำนบ และบ้านแกแม ในเขตตำบลเฉลิม และตำบลตันหยงมัส อำเภอระแงะ จังหวัดนราธิวาส

ผลกระทบดังกล่าวได้ก่อตัวเป็นความโกรธแค้น และความหวาดระแวงขึ้นอย่างรวดเร็ว กระทั่งในช่วงหัวค่ำของคืนวันที่ 25 เมษายน 2546 เมื่อชาวบ้านพบชายแปลกหน้าสองคนขับมอเตอร์ไซค์มาจอดที่หน้าร้านน้ำชา ซึ่งตั้งอยู่ริมถนนสายมะรือโบออก-บือนังกือเปาะ ไม่ห่างจากหมู่บ้านบือนังกือเปาะมากนัก โดยทั้งสองสวมเสื้อยืด ใส่กางเกงขาสั้นลักษณะเหมือนชุดกีฬา คนหนึ่งเข้ามาสั่งกาแฟแต่ไม่ดื่ม ส่วนอีกคนหนึ่งนั่งโทรศัพท์อยู่บนรถมอเตอร์ไซค์ สักพักชายคนที่สั่งกาแฟได้วิ่งพรวดพราดออกจากร้าน พร้อมทั้งรีบสตาร์ทมอเตอร์ไซค์ออกไปอย่างเร่งรีบ

จากพฤติการณ์ดังกล่าวของบุคคลทั้งสอง ทำให้ชาวบ้านเกิดความสงสัย และได้บอกต่อๆ กันว่า มีโจรนินจาเข้ามาในพื้นที่ ต่อมาชาวบ้านในหมู่บ้านทำนบและบ้านบือนังกือเปาะได้พบผู้ชายทั้งสองในลักษณะเดียวกันขับรถวนเวียนอยู่ในหมู่บ้าน จึงช่วยกันล้อมจับ เพราะเข้าใจผิดว่าเป็นโจรนินจา ทำให้ชายสองคนต้องทิ้งรถจักรยานยนต์และวิ่งหนีเข้าไปในป่ายาง ชาวบ้านจึงแจ้งผู้ใหญ่บ้านและเจ้าหน้าที่ตำรวจมาตรวจสอบเหตุการณ์

ต่อมาในช่วงเช้าวันที่ 26 เมษายน มีชาวบ้านไปพบเห็นบุคคลทั้งสองอีกครั้งหนึ่งในสวนยาง จึงแจ้งให้ นายอิสมาแอ ตอรี ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 5 บ้านบือนังกือเปาะ ไปนำตัวออกมา

จากการสอบถามเบื้องต้นทราบว่าทั้งสองคือ ส.ต.อ.โสภณ ชลชาลี และ ส.ต.ท.สมคิด เจิมขุนทด ตำรวจ ตชด.พลร่มค่ายนเรศวร ซึ่งเพิ่งย้ายมาอยู่ที่ฐานปฏิบัติการบ้านร่อนได้เพียง 2-3  เดือน เย็นวันนั้น พวกเขาได้ขับรถมอเตอร์ไซค์ออกไปร่วมเตะฟุตบอลกับเพื่อนตำรวจที่หมู่บ้านมะรือโบออกจนถึงใกล้ค่ำ จึงพากันกลับออกมา

          แต่เนื่องจากไม่คุ้นเส้นทางตอนขากลับ จึงหลงทางกลับฐานปฏิบัติการของ ตชด. โดยห้วงเวลาดังกล่าวเป็นช่วงที่ชาวบ้านกำลังออกตามล่าโจรนินจา และเป็นจังหวะเดียวกับ ตชด.สองนายพลัดหลงเข้าไป ทั้งยังไม่ทราบว่าตามหมู่บ้านต่างๆ มีเวรยามคอยเฝ้าระวังโจรนินจาอยู่แล้ว และไม่คาดว่าชาวบ้านจะเข้าใจผิดว่า พวกเขาเป็นโจรนินจา

อิสมาแอ ตอรี ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 5 บ้านบือนังกือเปาะ เล่าให้ฟังว่า ข่าวลือโจรนินจาเกิดขึ้นที่หมู่บ้านรอบนอกก่อน เริ่มจากตำบลเฉลิม บ้านทำนบ บ้านบาโงอาแซ ฯลฯ แต่ไม่มีใครเคยเห็นว่า โจรนินจาหน้าตาเป็นอย่างไร และชาวบ้านที่บ้านบือนังกือเปาะ ไม่มีใครเชื่อว่าโจรนินจามีจริง

          มีคำบอกเล่าว่า มีโจรนินจามักจะออกอาละวาดลักทรัพย์ช่วงที่ชาวบ้านออกไปกรีดยาง แล้วก็ไปลักเด็กในเขตพื้นที่อำเภอระแงะและอำเภอยี่งอ ทำให้ที่หมู่บ้านรอบนอกตั้งแต่บ้านบาโงอาแซ บ้านทำนบ บ้านปูราไซด์ บ้านกอแนะในเขตตำบลเฉลิม ชาวบ้านจะคอยผลัดกันเข้าเวรยาม และมีกลุ่มวัยรุ่นคอยตามจับโจรนินจาทุกคืน

          บางคนก็บอกว่า เคยจับโจรนินจาได้ มันจะทาตัวสีดำและตัวลื่นๆ เหมือนกับทาน้ำมัน ทำให้จับไม่ติด จุดเริ่มต้นของข่าวลือเรื่องออแกมีเยาะเกิดขึ้นครั้งแรกที่เขตอำเภอบาเจาะ จังหวัดนราธิวาส แล้วค่อยๆ แพร่ไปที่จังหวัดปัตตานี ยะลา ก่อนจะวกกลับมาที่จังหวัดนราธิวาส แล้วจบลงที่อำเภอเจาะไอร้อง  อำเภอสุคีริน และอำเภอระแงะ

ชาวบ้านเล่ากันว่า ข่าวลือเรื่องคนน้ำมันจะเกิดขึ้นในเดือนรอมฎอน คนที่อ้างว่า เคยเห็นโจรนินจาส่วนใหญ่เป็นผู้หญิง พอถามว่าใครเคยเห็นโจรนินจา คนโน้นก็บอกคนนี้เห็น พอไปถามจริงๆ ก็บอกว่าไม่เห็น แต่ได้ยินเขาลือกันมาแล้วก็นำมาเล่าอีกทอดหนึ่ง” อิสมาแอ ตอรี ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 5 บ้านบือนังกือเปาะให้ข้อมูล

ย้อนอดีต “มนุษย์น้ำมัน”
แม้โจรนินจาจะเป็นเพียงคำบอกเล่าต่อๆ กันมา แต่เหตุการณ์ฝังใจในอดีต ซึ่งเกิดขึ้นต่างพื้นที่ คือที่ตำบลดุซงญอ อำเภอจะแนะ จังหวัดนราธิวาส ในเรื่องมนุษย์น้ำมัน หรือโจรนินจา ก็เคยปรากฏผ่านการบันทึกของ Nik Anuar Nik Mahmud (อ้างถึงใน ชัยวัฒน์ สถาอานันท์, 2545 : 86) อยู่เช่นกัน

บันทึกดังกล่าว ระบุว่า วันที่ 20 เมษายน 2491 ฝ่ายตำรวจยิงปืนไปยังชาวบ้านที่กำลังมีงานบุญกันอยู่ เจ้าหน้าที่กลัวชาวบ้านจะโต้ตอบ จึงถอยกำลังกลับไปยังตันหยงมัส แต่ในรายงานที่ส่งไปยังหน่วยเหนือ ฝ่ายตำรวจรายงานไปว่า มีกองโจรชาวมลายูจำนวน 1,000 คน กำลังเตรียมการเพื่อก่อการกบฏ

วันที่ 25 เมษายน 2491 รัฐบาลส่งเครื่องบินรบมาร่อนเหนือน่านฟ้าหมู่บ้านดุซงญอ เรือรบกลางทะเลบางนราก็ถูกส่งให้เทียบท่าเรือ เพื่อเตรียมส่งทหารมาสมทบกับกำลังตำรวจ

วันที่ 28 เมษายน 2491 เกิดการต่อสู้ครั้งร้ายแรงระหว่างชาวมลายูจำนวน 1,000 คน กับกองกำลังตำรวจที่หมู่บ้านดุซงญอ การต่อสู้เริ่มจากฝ่ายตำรวจสยามบุกเข้าโจมตีชาวมลายูที่ถูกทางการเชื่อว่ากำลังเตรียมการต่อต้านรัฐบาล การต่อสู้ครั้งนั้นดำเนินไป 36 ชั่วโมง ชาวบ้านก็ยอมแพ้

ผลการต่อสู้ทำให้ชาวมลายูทั้งที่เป็นเด็ก สตรี คนชรา และทารกเสียชีวิตเกือบ 400 คน ส่วนตำรวจสยามเสียชีวิตประมาณ 30 คน และการต่อสู้ครั้งนั้น เป็นการลุกขึ้นสู้ (kebangkitan) ที่ไม่ได้เตรียมการไว้ล่วงหน้า แต่เกิดขึ้นกะทันหัน

 หลังเหตุการณ์ครั้งนั้น ผู้นำชาวบ้านต่างหนีไปอยู่ที่อื่นกันจนสิ้นด้วยความกลัว โดยส่วนใหญ่หนีไปอยู่มาเลเซียด้วยการเดินทางผ่านป่าเขาข้ามพรมแดนไปยังรัฐเคดาห์และกลันตัน หลังจากนั้น ประมาณ 1 เดือน กำนันมูฮัมหมัด แห่งตันหยงมัส และ มุสตอฟา ซึ่งเป็นหัวหน้าชาวมลายูก็ถูกจับในข้อหาเป็นแกนนำของเหตุการณ์นี้ ทั้งสองถูกประหารชีวิต โดยไม่ผ่านกระบวนการศาลยุติธรรมใดๆ

มีคำบอกเล่าจากชาวบ้านในพื้นที่ว่า การต่อสู้ครั้งนั้นมีคนล้มตายจำนวนมาก   ชาวบ้านส่วนหนึ่งจึงพากันไปอาบน้ำมันมนต์ของโต๊ะครูเปรัค ซึ่งเป็นผู้นำการต่อสู้ และเชื่อว่าน้ำมันมนต์จะทำให้ผิวหนังทนทานต่ออาวุธของศัตรู โดยผู้ที่ผ่านการอาบน้ำมันมนต์ จะเรียกกันว่า “ออแกมีเยาะ” หรือ “มนุษย์น้ำมัน”

ฝันร้ายของชาวบ้าน
การศึกษาวิจัยพบว่า การรับรู้ของประชาชนในพื้นที่ต่อข่าวสารในลักษณะข่าวลือที่เกิดขึ้น ไม่แตกต่างกันมากนัก และการที่ไม่มีคำชี้แจงข้อเท็จจริงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของรัฐว่า โจรนินจามีตัวตนจริงหรือไม่ จึงยิ่งตอกย้ำการมีอยู่ของกลุ่มโจรนินจามากขึ้น

อย่างไรก็ตาม จากการเข้าไปเก็บข้อมูลที่บ้านบือนังกือเปาะ หมู่ 5 พบว่า ชาวบ้านส่วนใหญ่ยังมีความรู้สึกหวาดกลัวกับเหตุร้ายที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ขณะที่บางส่วนยังคงฝังใจกับฝันร้ายที่เกิดขึ้นในหมู่บ้าน จึงไม่มีใครกล้าให้ข้อมูลมากนัก เช่นเดียวกับหมู่บ้านทำนบและบาโงอาแซ ซึ่งเป็นพื้นที่การแพร่ระบาดของข่าวสารเรื่องโจรนินจา

ดังนั้น ที่ตำบลบาโงสะโต ซึ่งอยู่ห่างจากตำบลตันหยงมัสประมาณ 15 กิโลเมตร และมีชาวบ้าน 3-4 รายที่ถูกดำเนินคดีในข้อหารุมประชาทัณฑ์ตำรวจตระเวนชายแดนสองนายเมื่อปี 2546 จึงเป็นอีกเป้าหมายหนึ่งของการเสาะหาข้อมูล

จากการสอบถามอดีตผู้นำชุมชนหมู่ 7 ตำบลบาโงสะโต ซึ่งให้ความช่วยเหลือชาวบ้านกลุ่มดังกล่าว ทำให้ได้รับข้อมูลบางส่วนที่ขาดหายไปจากบ้านบือนังกือเปาะอย่างน่าสนใจดังนี้

“ข่าวลือเรื่องโจรนินจาที่เกิดขึ้นครั้งแรกที่บ้านบาโงสะโต ไม่มีชาวบ้านคนใดมั่นใจว่ามีจริงหรือไม่ แต่พบเรื่องผิดปกติที่เกิดขึ้นในพื้นที่ช่วงเดือนกุมภาพันธ์ 2546 ซึ่ง มีหลายเหตุการณ์เกิดขึ้นพร้อมๆ กัน”

 มีทหารพรานแอบขึ้นบ้านของชาวบ้านยามวิกาลแล้วถูกยิงเสียชีวิตในเครื่องแบบที่ตำบลกาลีซา ชาวบ้านก็เข้าใจว่าทหารเป็นโจรนินจา เขาก็ยิง ส่วนผู้บังคับบัญชาของทหารพรานชี้แจงว่า ทหารพรานนายนั้นชอบกับลูกสาวชาวบ้านก็เลยขึ้นไปหา ซึ่งในความเป็นจริงคงไม่ใช่ เพราะถ้ารู้จักกันเขาจะยิงทำไม มันก็ยังมีคำถามว่า ทำไมต้องไปตอนกลางคืนด้วย  ตั้งแต่นั้นมาชาวบ้านก็กลัวและฝังใจว่า คนที่บุกเข้ามาขโมยของลักทรัพย์ชาวบ้านเป็นพวกหน่วยรบพิเศษ หรือโจรนินจา

          “ชาวบ้านเขามีทุนเดิมสะสมอยู่แล้ว เช่น มีการปล่อยข่าวว่าโจรนินจาคือ เจ้าหน้าที่ แล้วเขาไม่เคยเห็นว่าใครเป็นคนทำ เป็นเจ้าหน้าที่หรือโจร พอมีข่าวที่กาลีซาว่า ทหารพรานปีนขึ้นบ้านชาวบ้านตอนกลางคืน แล้วถูกเจ้าของบ้านยิงตาย พอมีการบอกกันปากต่อปากว่า โจรนินจาคือเจ้าหน้าที่รัฐ เขาก็พร้อมจะเชื่อทันที” อดีตผู้ใหญ่บ้านหมู่ 7 ตำบลบาโงสะโต กล่าว

จะเห็นได้ว่าการที่ชาวบ้านเชื่อถือข่าวสารในลักษณะของข่าวลือดังกล่าวอย่างปราศจากเงื่อนไข และการตั้งคำถามในบ้านบือนังกือเปาะจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้องอยู่ในเหตุการณ์โดยตรงและเขตพื้นที่ใกล้เคียง ประกอบกับมีทุนเดิมทางสังคมที่จะเชื่อข่าวสารที่เคยเกิดขึ้นเป็นข้อมูลสะสมในใจอยู่แล้ว ได้ทำให้เค้ารางของข่าวสารในลักษณะของข่าวลือมีความเป็นจริงมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม จากการเข้าไปใช้ชีวิตร่วมกับชาวบ้านในหมู่บ้านแห่งนี้ช่วงระยะเวลาสั้นๆ พบว่า สภาพความเป็นอยู่ของชาวบ้านที่ต้องตกอยู่ท่ามกลางวงล้อมของข่าวสารในลักษณะของข่าวลือเรื่องโจรนินจา มักเป็นกลุ่มคนที่ไม่ค่อยได้ออกไปติดต่อพบปะกับสังคมภายนอกมากนัก และยังคงใช้ชีวิตอยู่อย่างตึงเครียด และหวาดกลัว

กระนั้นก็ตาม การรับข้อมูลข่าวสารเรื่องโจรนินจาก็ยังมีอยู่ในกลุ่มวัยรุ่นที่อยู่ในหมู่บ้าน ซึ่งมีโอกาสออกไปสู่สังคมภายนอกด้วยเช่นกัน ดังนั้น ข่าวสารในลักษณะของข่าวลือดังกล่าว จึงน่าสนใจไม่น้อย เพราะเกิดขึ้นกับคนทั้งสองกลุ่ม
เจ้าหน้าที่ของรัฐที่เป็นคนในพื้นที่จากหมู่บ้านและเป็นผู้หญิงให้ข้อมูลว่า ก่อนหน้านี้ หมู่บ้านของเธอไม่เคยมีข่าวลือลักษณะนี้เกิดขึ้นเลย

“ตอนนั้นเครียดมาก ไปเรียนหนังสือที่ราชภัฏนครศรีธรรมราชก็ไม่กล้ากลับบ้าน เพราะกลัว เวลากลับมาเยี่ยมบ้านต้องให้พ่อขับมอเตอร์ไซค์ออกมารับที่ตลาดตันหยงมัส พอช่วงใกล้ค่ำ 6 โมงเย็นไปแล้ว ชาวบ้านจะไม่กล้าออกไปไหน เพราะกลัวโจรนินจาจะมาขโมยข้าวของ ทำร้าย หรือฉุดผู้หญิงเหมือนที่มีข่าวลือจากหมู่บ้านอื่นๆ ทุกครอบครัวกลัวเหมือนกันหมด พบกันก็จะคุยถึงแต่เรื่องโจรนินจา” เธอกล่าว

 “โจรนินจา”ในสายตารัฐ
ขณะที่ข่าวสารในลักษณะข่าวลือเรื่องโจรนินจาในมุมของเจ้าหน้าที่ฝ่ายปกครอง ซึ่งเป็นชาวไทยมุสลิมอย่าง สันต์ มะตาเฮ ได้ให้ข้อมูลโจรนินจาอีกด้านหนึ่งที่น่าสนใจ โดยเฉพาะการนำเรื่องราวทางประวัติศาสตร์ เมื่อครั้งเกิดเหตุจลาจลที่หมู่บ้านดุซงญอ ตำบลดุซงญอ อำเภอจะแนะ  เมื่อปี 2491 มาอธิบาย
สันต์ บอกว่า ผู้นำชาวบ้านที่ก่อกบฏและลุกขึ้นมาต่อต้านเจ้าหน้าที่รัฐคือ โต๊ะครูเปรัค ซึ่งเป็นคนจากรัฐเปรัคประเทศมาเลเซีย มีวิชาอาคมแก่กล้า เดินทางเข้ามาอยู่ที่หมู่บ้านดุซงญอ และได้ภรรยาเป็นคนตำบลดังกล่าว นำประชาชนจำนวนหนึ่งลุกขึ้นมาต่อต้านตำรวจ ด้วยการให้ชาวบ้านอาบน้ำมันมนต์ที่ต้มเคี่ยวเดือดๆ ในกระทะ เพื่อให้อยู่ยงคงกระพัน อาวุธทุกชนิดไม่สามารถระคายผิวกาย 
“ที่เรียกโจรนินจาว่า ออแกมีเยาะ เพราะต้องการเปรียบเทียบให้เห็นว่าคนอาบน้ำมันจริงๆ มันจะถึงจุดหนึ่งที่ทำให้หายตัวได้ มันเหมือนกับการตามจับโจรนินจาในปัจจุบัน ชาวบ้านตามมานานมาก แต่ไม่เคยจับได้เลย

“ที่เขาเชื่ออย่างนี้เพราะคืนก่อนนั้น มีเหตุการณ์ชาวบ้านบ้านบาโงอาแซล้อมจับโจรนินจาที่เข้ามาในหมู่บ้าน แล้วหนีหายเข้าไปในสวนยาง เขาตามกันจนถึงตีสี่ตีห้า บางคนก็สงสัยว่า โจรนินจาไม่ใช่คนธรรมดา แต่เป็นปฏิบัติการของชุดเฉพาะกิจที่เข้ามาฝึกรบจู่โจมอยู่ในพื้นที่” สันต์ มะตาเฮ อดีตปลัด อบต.มะรือโบตกกล่าว

จากข้อมูลดังกล่าวเห็นได้ว่า แม้แต่เจ้าหน้าที่รัฐซึ่งอยู่ใกล้ชิดข้อมูลที่สุด และมีศักยภาพในการตรวจสอบข้อเท็จจริงของข่าวสารจากหน่วยงานในภาครัฐด้วยกันเองมากกว่าชาวบ้านในพื้นที่และหมู่บ้านใกล้เคียง ยังมีการ “รับสาร” เรื่องโจรนินจาในลักษณะที่ไม่ได้แตกต่างจากชาวบ้านทั่วไปเลย ทั้งๆ ที่เขาควรทำหน้าที่ชี้แจงให้คนในท้องถิ่นมีความเข้าใจอย่างถูกต้องมากกว่า

ขณะที่ ขวัญชาติ วงศ์ศุภรานนท์ นายอำเภอเทพา ในฐานะอดีตนายอำเภอระแงะ ซึ่งปฏิบัติหน้าที่ช่วงเหตุการณ์โจรนินจา ปี 2546 และเหตุสังหารทหารนาวิกโยธินสองนายปี 2548 เชื่อว่าการเสียชีวิตของ ตชด.สองนาย ที่บ้านบือนังกือเปาะ เกิดจากกระบวนการสร้างข่าวลือโดยกลุ่มผู้ค้ายาเสพติด กลุ่มผลประโยชน์ในพื้นที่ และกลุ่มขบวนการต่างๆ ว่า มีโจรนินจาออกอาละวาดขโมยทรัพย์สินของชาวบ้านยามวิกาล โดยเฉพาะในครอบครัวที่มีลูกเข้าไปอยู่ในกลุ่มขบวนการ ซึ่งจริงๆ แล้ว ปฏิบัติการดังกล่าวเคยเกิดมาแล้วตั้งแต่ปี 2536 ในเขตพื้นที่อำเภอศรีสาคร  จังหวัดนราธิวาส

“ครั้งนั้นยอมรับว่า เจ้าหน้าที่ตำรวจ ทหาร และฝ่ายปกครอง ก็ไม่ได้เฉลียวใจว่า เกิดอะไรขึ้น จนกระทั่งมีรายงานเข้ามาว่า มีการนำวัยรุ่นไปฝึกทหารตอนกลางคืน เป็นการทดลองวางระบบเรียกเยาวชนมาฝึก เพื่อวางตัวเข้าสู่ขบวนการ โดยกลุ่มผู้นำศาสนาที่เรียกว่า “อุลามะห์” ซึ่งเป็นกลุ่มผู้นำศาสนาที่เรียนจบมาจากต่างประเทศ และมีแนวความคิดรุนแรง ส่วนใหญ่เป็นพวกโต๊ะครูและอุสตาซ ที่สอนในโรงเรียนสอนศาสนาเอกชนและโรงเรียนปอเนาะ” อดีตนายอำเภอระแงะกล่าว
ข้อสันนิษฐานของฝ่ายปกครอง ซึ่งระบุว่า “โจรนินจา” น่าจะเป็นสงครามจิตวิทยาการปล่อยข่าวสาร ด้วยการสร้างข่าวลือเพื่อสร้างความหวาดวิตกให้กับชาวบ้าน เกิดจากฝีมือของกลุ่มคนที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด และกลุ่มผลประโยชน์ที่มีเรื่องการแบ่งแยกดินแดนเป็นเป้าหมายแอบแฝงอยู่ด้วยนั้น

สอดคล้องกับข้อมูลของ พ.ต.อ.พยอม ทิพย์มณี อดีตผู้บังคับบัญชาของตำรวจตระเวนชายแดนสองนายผู้ล่วงลับในประเด็นที่ว่า กลุ่มที่มีใจฝักใฝ่กับการต่อสู้ในอดีตใช้ยาเสพติดเป็นเครื่องมือดึงเยาวชนให้เข้าร่วมในขบวนการ
“พูดต่อๆ กันไปเรื่อยๆ จนเหมือนว่า โจรนินจามีตัวตนจริง เจ้าหน้าที่ก็ไม่ทราบจะทำอย่างไร มันเป็นการสร้างข่าวของกลุ่มขบวนการที่ดึงเยาวชนเข้าไปเป็นแนวร่วม โดยมีเรื่องยาเสพติดเข้ามาเกี่ยวข้องมากกว่า เพราะในปี 2546 พื้นที่นี้มีปัญหายาเสพติดรุนแรงมาก และปีนั้น รัฐบาลก็มีนโยบายปราบปรามกลุ่มผู้ค้ายาเสพติดอย่างรุนแรงด้วย” พ.ต.อ.พยอม กล่าว

ข้อมูลของฝ่ายปกครองและตำรวจตระเวนชายแดนสรุปตรงกันว่า โจรนินจาไม่มีจริง แต่เป็นการสร้างเรื่องจากกลุ่มผู้ไม่หวังดี

ขณะที่มีรายงานเชิงลึกจากสถานีตำรวจภูธรอำเภอระแงะ ในฐานะผู้รับผิดชอบพื้นที่ ระบุว่า ระยะแรกเจ้าหน้าที่ตำรวจและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องไม่ทราบว่า การเคลื่อนไหวของกลุ่มแนวร่วมเกี่ยวข้องกับยาเสพติด จนกระทั่งเหตุการณ์ผ่านไปแล้วจึงตระหนักว่า กลุ่มแบ่งแยกดินแดนได้ใช้กลุ่มวัยรุ่นเป็นเครื่องมือในการต่อต้านการทำงานของรัฐทุกรูปแบบ และรูปแบบหนึ่งที่ถูกนำมาใช้ คือปฏิบัติการทางด้านข่าวสาร ด้วยการปล่อยข่าวลือต่างๆ เพื่อให้ชาวบ้านเกิดการต่อต้านเจ้าหน้าที่รัฐ

ข้อสันนิษฐานนี้ได้รับการยืนยันจาก พ.ต.อ.นพดล เผือกโสมณ อดีตผู้กำกับการ สภ.อ.ระแงะ จังหวัดนราธิวาส ที่ย้ายไปปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งผู้กำกับการ ฝ1 ศูนย์ปฏิบัติการสำนักงานตำรวจแห่งชาติส่วนหน้า (ศปก.ตร.สน.) จังหวัดยะลา

พ.ต.อ.นพดล ระบุว่า โจรนินจาเป็นการสร้างเรื่องขึ้นมาเองของกลุ่มผู้ไม่หวังดีจากชาวบ้านที่เป็นฝ่ายแนวร่วม เพราะช่วงที่รัฐบาลประกาศสงครามกับยาเสพติด ตำรวจและตชด.ออกตรวจและตั้งด่านสกัดบ่อย ทำให้กลุ่มวัยรุ่นเข้าไปส่งยาเสพติดตามหมู่บ้านได้ไม่สะดวก จึงมีการปล่อยข่าวลือว่า โจรนินจาออกอาละวาด

“ยอมรับตรงๆ ว่า ตอนนั้นไม่มีใครสนใจเชื่อว่าเป็นข่าวลือ จนมีปัญหาจึงทราบ ส่วนชาวบ้านคนไหนที่บอกว่า เคยจับโจรนินจาได้ แล้วไปแจ้งที่ สภ.อ.ระแงะแล้วตำรวจไม่รับแจ้ง อยากท้าให้ไปค้นสำนวนเก่าๆ ที่สถานีวันนี้เลยก็ได้ ไม่มีเลย ที่อื่นไม่ทราบ แต่ที่โรงพักนี้ไม่มี” พ.ต.อ.นพดลกล่าว

ขณะที่ข้อมูลบางส่วนของจังหวัดจาก นิพนธ์ นราพิทักษ์กุล ปลัดจังหวัดนราธิวาส ก็สอดคล้องกับชาวบ้านในพื้นที่ และมีประเด็นที่ควรพิจารณาคือ ช่วงเวลาดังกล่าวมีการแพร่ระบาดของยาเสพติด โดยเฉพาะยาบ้า กระท่อม และกัญชา ในกลุ่มเด็กวัยรุ่นอย่างหนัก ซึ่งเป็นช่วงเวลาใกล้เคียงกับที่มีการใช้ข่าวสารในลักษณะของข่าวลือเรื่องโจรนินจา เป็นเกราะป้องกันการเข้าตรวจค้นของเจ้าหน้าที่ตำรวจและทหาร

“กลุ่มขบวนการที่พยายามสร้างข่าวลือ ต้องการเผยแพร่ความเข้าใจผิดระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐและประชาชน แยกเขา แยกเรา โดยใช้ความแตกต่างทางศาสนาและชาติพันธุ์มาเป็นตัวแยก แสวงจุดร่วม สงวนจุดต่างด้วยวิธีการที่ไม่ธรรมดา

“โจรนินจาไม่มีจริง นินจาเป็นเพียงตำนานการต่อสู้ของนักรบญี่ปุ่น การสร้างข่าวลือเรื่องโจรนินจาเพียงเพื่อต้องการข่มขวัญประชาชนให้เกิดความเข้าใจผิดโดยพวกแนวร่วม เขาสร้างข่าวลือเพื่อใช้ชาวบ้านเป็นเกราะกำบังจากการเข้าตรวจค้นของเจ้าหน้าที่รัฐในเรื่องยาเสพติด ที่บือนังกือเปาะชัดเจนมากว่า กลุ่มแนวร่วมที่เกี่ยวข้องกับแก๊งค้ายาเสพติดในพื้นที่ ใช้กลุ่มวัยรุ่นที่ติดยาเป็นตัวแสดงให้เห็นว่ามีโจรนินจา” ปลัดจังหวัดนราธิวาสกล่าว

จากการเข้าไปเก็บข้อมูลพบว่า หมู่บ้านบือนังกือเปาะในช่วงก่อนเกิดเหตุการณ์รุมประชาทัณฑ์ตำรวจตระเวนชายแดน ชาวบ้านทั่วไปไม่ทราบว่า ที่หมู่บ้านของตนมีการเคลื่อนไหวของกลุ่มแนวร่วม แต่ยอมรับว่ามีเด็กวัยรุ่นทั้งในและนอกหมู่บ้านเสพกัญชา กระท่อม และยาบ้าบ้าง ซึ่งไม่มากนัก

ส่วนความเห็นของเจ้าหน้าที่รัฐต่อเรื่องดังกล่าว ทั้งทหาร ตำรวจ และฝ่ายปกครองต่างมีบทสรุปตรงกันว่า ข่าวลือเรื่องโจรนินจาไม่ได้เป็นข่าวลือที่เกิดขึ้นอย่างลอยๆ แต่เป็นข่าวสารที่มีการจัดสร้างขึ้นโดยกลุ่มขบวนการแบ่งแยกดินแดน ที่ใช้กลุ่มแนวร่วมวัยรุ่นในและนอกหมู่บ้าน ซึ่งติดยาเสพติดเป็นตัวกระพือข่าวดังกล่าว

จากผลการวิจัยจะเห็นได้ว่า ช่วงแรกที่มีข่าวสารในลักษณะข่าวลือแพร่สะพัดออกไป เจ้าหน้าที่รัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องต่างตั้งรับเหตุการณ์ดังกล่าวไม่ทัน และไม่สามารถแก้ไขสถานการณ์อันคลุมเครือนั้นได้อย่างทันท่วงที ทั้งๆ ที่มีหลายช่องทางควรจะเข้าไปชี้แจง ตั้งแต่ข่าวสารในลักษณะของข่าวลือเริ่มเกิดขึ้นแล้ว