เสียงเพลง “กระต่ายกับเต่า” ที่ได้ยินจากตลาดนัดวันศุกร์แถวบ้านท่อนที่ว่า “หันหน้ากันคนละทาง สร้างดาวกันคนละดวง ” ได้กระตุ้นต่อมผจญภัยให้ผมตั้งแต่เป็นเด็กที่อำเภอนาบอน จังหวัดนครศรีธรรมราช แม้จะมาเรียนที่กรุงเทพฯ แต่เนื้อหาของบทเพลงนี้ ผมลืมไม่ลงและไม่เคยลืม

ทุกครั้งที่ได้ฟังเพลงนี้สะท้อนในใจว่า เราต้องสู้ โดยเฉพาะการออกเดินทางสู่โลกภายนอกที่ยังมีขวากหนามให้เราเอาชนะ ต้องฝ่าฝันอีกมาก ซึ่งในครั้งนั้น ผมมีน้าชายและน้าสะใภ้เป็นผู้สร้างแรงผลักดันให้มุ่งหน้ามายังประเทศสหรัฐอเมริกาดินแดนแห่งเสรีภาพ

“ผม- หมู นาบอน” เดินตามความฝันทิ้งอดีตไว้กับแผ่นดินแม่ หอบความฝันมุ่งหน้าสู่สหรัฐอเมริกา ในช่วงฤดูร้อนของปีพ.ศ.2529 สองเท้าเริ่มเหยียบแผ่นดินอเมริกา ดินแดนที่หลายๆ คนใฝ่ฝัน โดยไปอาศัยอยู่กับน้าชายตรงถนน 123 บรอดเวย์ ในย่านอัพทาวน์ เหนือขึ้นไปเป็นย่านฮาเล็ม ทางใต้ลงมาติดกับมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย ในสภาพที่เราเห็นทั้ง

“ฝั่งซ้าย” เป็นสวนสาธารณะที่สวยงาม “ฝั่งขวา” เป็นศูนย์รวมของคนผิวดำที่เข้ามาอาศัยอยู่ บ้านส่วนใหญ่จึงเป็นบ้านของพวก “ซิตี้” ที่มีรายได้น้อย ที่มีสภาพความเป็นอยู่และประเพณีวัฒนธรรมแตกต่างกันสิ้นเชิง เมื่อมองลงมายัง “ฝั่งใต้” ซึ่งเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยโคลัมเบีย กลับดูสวยงาม มีแม่น้ำฮัดสันเป็นฉากหลัง เมื่อมองเห็นฝั่งรัฐนิวเจอร์ซี ช่างสวยงามเหลือเกิน

ระหว่างฝั่งซ้ายและฝั่งขวา เห็นแล้วต้องร้อง โอ้..โห..ช่างแตกต่างราวกับฟ้ากับดิน
1 เดือนเต็ม ๆ ที่ฝังตัวอยู่ในดินแดนศิวิไลซ์แห่งนี้ ความมุ่งมั่นเดิมเริ่มจี้ให้เดินหน้าต่อ ร้านอาหารและร้านแซนด์วิช เป็นงานแรกในอเมริกาที่ช่างทุลักทุเลปากกัดตีนถีบ

เช้าตรู่ 6 โมงครึ่งจนถึงบ่าย 2 โมงคือ เวลาที่ผมทำงานในร้านแซนด์วิช

จากนั้นต้องวิ่งไปทำงานที่ร้านอาหารไทย ให้ทันเวลาเข้างาน 3 โมงเย็น จนกระทั่งเข็มนาฬิกาทั้งสั้นและยาวอยู่ตรงกันที่เลข 12 ของกลางคืน เป็นเวลาที่ผมไปยืนรอรถไฟใต้ดินอีกครึ่งชั่วโมง กว่าถึงบ้านก็ปาเข้าไปตี 1 เป็นอย่างนี้แทบทุกวัน

เสาร์-อาทิตย์แทนที่จะเก็บเรี่ยวแรงเริ่มงานต่อหรือพักผ่อนเปิดหูเปิดตาเหมือนเช่นคนอื่น ผมกลับต้องให้เวลา 2 วันนี้ทุ่มเทไปกับการเรียนภาษาอังกฤษที่ Hunter College ประมาณ 2 เดือนที่ปิดประตูลงกลอนตัวเองไม่ขอติดต่อโลกภายนอก เพื่อสั่งสมประสบการณ์และเก็บหอมรอมริบ จากค่าแรงในร้านอาหารไทยและแซนด์วิชชั่วโมงละ 4-5 เหรียญ จนมีเงินเป็นกอบเป็นกำนับได้ 5 พันเหรียญ

ประกายความคิดสู่การไต่เต้าเป็นเจ้าของธุรกิจ เริ่มต้นเมื่อได้คู่คิดในฐานะ น้าชาย (กูแด-ภาษาจีนไหหลำ) หรือ น้าปัญญา ปานุราช เสนอความคิดว่าอยากจะเปิดร้านพิซซ่าเพราะคิดว่าเป็นงานง่าย คงไม่วุ่นวายมาก ขั้นตอนการปรุงคงไม่ยุ่งยาก

เมื่อชีวิตเห็นโอกาสจากฟ้า แต่เราต้องเป็นผู้ลงมือขีดเขียนเองว่าจะเดินไปอยู่แห่งหนตำบลใด หรือเริ่มต้นอย่างไร จินตนาการในมโนภาพจึงเป็นความพยายามในการสร้างให้เกิดขึ้นจริง

ความพยายามแรกเกิดขึ้นด้วยการเสาะหาทำเลจากหนังสือพิมพ์หลายฉบับ จนได้สถานที่ที่คิดว่าดีที่สุด นั่นคือ 1114 Cross Bronx Expressway County ย่าน Park Chester เขต Bronx (ครอส บร็องซ์ เอ็กสเพรส เวย์ เคาน์ตี ย่าน พาร์คเชสเตอร์ เขตบร็องซ์)

2.5 หมื่นเหรียญขาดตัว คือต้นทุนซื้อร้านพิซซ่า แม้จะมีเงินติดกระเป๋าอยู่แค่ 5 พันเหรียญ ก็ไม่ได้ทำให้ความพยายามของผมลดน้อยลงเลย ทางออกของการหาเงินลงทุนที่ยังขาดอยู่ถึง 2 หมื่นเหรียญจึงเริ่มขึ้น

ผลของความพยายามทำงานแบบหามรุ่งหามค่ำ ขยัน ซื่อสัตย์ อดทนก็ส่งผล เมื่อตัดสินใจขอยืมเงินจากเจ้าของร้านอาหารไทยและเจ้าของร้านแซนด์วิช แล้วได้จากร้านแรก 3 พันเหรียญ ร้านหลังอีก 2 พันเหรียญ

กระนั้น รวมกันแล้วได้แค่ 1 หมื่นเหรียญ ยังขาดอีก 1.5 หมื่นเหรียญ

เงินที่ได้ ผมให้น้าปัญญาเอาไปลงทุนก่อน

Chinese Pizza จึงเกิดขึ้นในสภาพที่พออยู่ได้ วงหนี้ 5,000 เหรียญ ที่ยืมจากเจ้านายทั้งสองร้านผมสามารถใช้คืนเป็นค่าแรงเพียง 3 เดือนก็ได้เสรีภาพกลับคืนมา

ขณะที่ลงทุนให้น้าชายเปิดร้านพิซซ่านั้น ผมยังคงทำงานในหน้าที่เด็กเสิร์ฟพร้อมคนครัวของทั้งสองร้าน (แม้จะใช้หนี้หมดแล้ว) พอมีเวลาว่างผมมักมาช่วยงานที่ร้านพิซซ่าของน้าชายอยู่เป็นประจำ

ความหนักเอาเบาสู้ในการทำงาน ในช่วงที่เปิดร้านพิซซ่านั้นเรียกได้ว่า หายใจเข้าก็..พิซซ่า หายใจออกก็...พิซซ่า...พิซซ่า...พิซซ่า เพราะกินอยู่ในร้านพิซซ่า ทำงานอยู่ในร้านพิซซ่า อาบน้ำในร้านพิซซ่า ปรุงอาหารในร้านพิซซ่า กลิ่นตัวก็เต็มไปด้วยกลิ่นเหม็นและมันของพิซซ่า เกือบจะกลายเป็นโรคพิซซ่าขึ้นสมองไม่อยากหาซื้อรับประทานพิซซ่าอยู่อีกนาน

ชีวิตผมเริ่มตื่นเต้นหลังจากนั้น

ความศิวิไลซ์ที่ฉาบเอาไว้ในเมืองใหญ่แห่งนี้ อีกมุมหนึ่งที่ไม่มีใครอยากมาพบอยากมาเจอ นั่นคือ พวกอันธพาลทั้งในตึกนอกตึก เรียกได้ว่า ยิ่งกว่าในหนัง ในภาพยนตร์เสียอีก

ช่วงปีพ.ศ.2529นั้น เศรษฐกิจนิวยอร์คอยู่ในช่วงตกต่ำ ส่งผลต่อเงินในกระเป๋าของคนในเมืองนี้ต่ำตามไปด้วย เมื่อระบบเศรษฐกิจเข้าสู่ช่วงตกสะเก็ด มักมีอาชีพที่ไม่พึงปรารถนาเกิดขึ้น

นั่นคือ “ขโมย”

อาชญากรรมและพวกขายยาเสพติดที่อยู่ตามท้องถนน ทั้งหน้าตึกและหลังตึกมีจำนวนเพิ่มมากขึ้น โดยเฉพาะบ้านที่อยู่ในแถบกลุ่มคนที่มีรายได้ต่ำตามตึกโครงการของรัฐบาล คดีปล้นจี้พร้อมอาชญากรรมก็สูงตามมา สำหรับคนงานที่ยากจนก็พลอยรับผลกรรมกับเศรษฐกิจการเมืองที่อยู่ในแถบนี้

ร้านพิซซ่าของเราอยู่ในบริเวณนั้นเสียด้วย ..

ประมาณ 4-5 โมงเย็นวันหนึ่ง หลังจากเปิดร้านและจัดการกับทุกอย่างในร้านเรียบร้อยแล้ว ร้านพิซซ่าของเราได้ต้อนรับ “คุณมืด” 2 คน และ “คุณโก้” 2 คน (“ไอ้โก้” หรือแรงงานชาวละตินอเมริกา ซึ่งผมจะพูดถึงในบทต่อไป) รวม 4 คนเดินตรงเข้าร้าน พร้อมถุงดำ 1 ถุง มุ่งหน้ามายังที่เก็บเงินแบบไม่พูดไม่จา และเจ้าของร้านอย่างเราไม่ทันตั้งตัว

ผมอยู่ในร้านกับน้าชายแค่สองคน การห่างบ้านห่างเมืองมาไกลแบบนี้ แถมอยู่ในพื้นที่เสี่ยงภัย จึงต้องมีการเตรียมตัวเผื่อสำหรับสถานการณ์ร้ายที่อาจเกิดขึ้นได้ทุกเมื่อ โชคดีที่วันนั้นน้าชายเตรียมค้อนใส่ในถุงสีดำขนาดใหญ่วางไว้ใต้เครื่องเก็บเงิน เราเลยมีอาวุธต่อกรกับคนร้ายได้แบบไม่เปิดเผยแสนยานุภาพ

 ตอนนั้นผมนั่งอยู่ข้างเครื่องเก็บเงิน ส่วนน้าชายกำลังเอาพิซซ่าออกจากเตา ผู้ไม่น่าไว้วางใจทั้งสี่คน เดินเข้ามาสองคน อยู่ริมประตูอีกสองคน เจ้าสองคนแรกพุ่งเข้ามายังสถานที่เก็บเงิน น้าชายตะโกนบอกเป็นภาษาไทยปักษ์ใต้กับผมว่า

“นี่คือการปล้น หมูเอ๋ย เตรียมตัวให้พร้อม”

แล้วทุกอย่างก็เป็นอย่างที่คิด ต่างคนต่างลองเชิงไม่เปิดเผยอาวุธ ปล่อยให้นอนนิ่งอยู่ในถุงดำ ฝ่ายเจ้าของร้านพร้อมจะใช้ค้อนทุบหัวหรือทุ่มใส่ ในขณะที่ถุงดำของผู้ร้ายนั้นเราไม่อาจรู้ได้ว่าข้างในเป็นอาวุธร้ายแรงแค่ไหน

 ความชุลมุนวุ่นวายในการกอดรัดฟัดเหวี่ยงกับคนร้าย โดยต่างฝ่ายไม่ยอมชักอาวุธออกมาก็เกิดขึ้น ท้ายสุดคนร้ายวิ่งหนีออกจากร้านไปด้วยความกลัว เพราะเจ้าหน้าที่ตำรวจกำลังจะมาถึง ขณะที่ผู้คนซึ่งเดินอยู่บนฟุตบาทเริ่มทยอยมามุงดูว่าเกิดอะไรขึ้น

ฝันร้ายในครั้งนั้นยังเป็นบทเรียนอยู่ทุกวัน เพราะไม่ต่างไปจากฉากในภาพยนตร์ฮอลลีวู้ดดีๆ นี่เอง และเป็นประสบการณ์ต้อนรับสู่แผ่นดินอเมริกาแค่ 3 เดือน

ทำไมหนอ...พวกคุณมืด (ไอ้มืด) คุณโก้ (ไอ้โก้) จึงทำกับเราแบบนี้ แต่ใช่ว่าย่านบรองซ์ ศูนย์รวมของคนผิวดำ จะแล้งน้ำใจไปทุกซอกตึก บนถนนยังมีคนให้นับถือน้ำใจในความเป็นมนุษย์อยู่ไม่น้อยเหมือนกัน

หลายเดือนกับการใช้ชีวิตในย่านนี้ ทำให้ผมได้รู้จักคนมากขึ้น ทั้งผิวขาว ผิวสี และหลายสี ที่บางครั้งแยกพี่แยกน้องกันไม่ออก บางครั้งลูกค้าที่เดินเข้ามาบอกว่าวันนี้ขอกินพิซซ่าฟรี 1 ชิ้น น้ำใจคนไทยอย่างเราก็ไม่เคยปฏิเสธ แม้ 1 ชิ้นหมายถึง 1 เหรียญ ก็ตาม แถมขายทั้งสดขายทั้งเชื่อ บางรายค้างจ่ายเงียบหายถูกตำรวจจับไปเป็นแรมเดือนกว่าจะโผล่มาให้เห็น ยังมีหน้ามาอวดตัวว่าเป็นวีรบุรุษ นั่งคุยอยู่ในร้านพิซซ่าได้ทุกวี่ทุกวัน แบบนี้ก็มีเหมือนกัน

หลังจากถูกโรคพิซซ่ารุกคืบเข้ามาในสมองมากขึ้น...มากขึ้น ในที่สุดผมจึงบอกน้าชายว่า ไม่ไหวแน่ถ้าจะต้องอาบน้ำ กินข้าว ซักผ้า จนกระทั่งนอนในร้านพิซซ่า เลยตัดสินใจหาห้องเช่าให้ตัวเองในเขต Astoria ย่านฝั่งควีนส์ ซึ่งมี 3 ห้องนอน 1 ห้องเป็นชาว Guiana อีกห้องหนึ่งเป็นคนไทย ค่าเช่าตอนนั้นตกประมาณ 300 กว่าเหรียญ รายได้ในช่วงนั้นพอประคับประคองจ่ายค่าเช่าได้บ้าง

ฝันร้ายฝันแรกผ่านไปหลายปี แต่ดูเหมือนคำภาวนาของผมไม่สัมฤทธิ์ผล

ปีพ.ศ. 2540 เหตุการณ์ไม่คาดฝันกลับเกิดขึ้นอีก แถมปีนี้มาพร้อมกันถึงสองครั้ง

เหตุการณ์แรก เกิดกับร้านซักผ้าที่ผมซื้อมาเมื่อ 21 ธันวาคม พ.ศ.2541 เมื่อเวลา 19.45 น.

วันนั้น ระหว่างที่เดินไปเก็บเงินร้านซักผ้าก่อนปิดร้าน เมื่อทุกอย่างเสร็จเรียบร้อย เงินอยู่ในกระเป๋าและตรวจความเรียบร้อยของร้านเตรียมจะเดินออกไป ขณะหยุดอยู่หน้าร้านประมาณ 2 นาที เพื่อทักทายลูกค้าและบอกคำอำลาพนักงาน

ด้วยความโชคดีลิขิตจากฟ้าไม่ทราบได้ แทนที่ผมจะก้าวออกจากร้าน ผมกลับหันหลังเดินกลับเข้ามาในร้านประมาณ 8 ก้าว ภายใน 4 วินาที มีรถคันใหญ่คันหนึ่งพุ่งตรงเข้ามาในร้าน ขณะนั้นผมยังมีสติสัมปชัญญะอยู่ครบ จึงตัดสินใจกระโดดขึ้นบนเครื่องร้านซักผ้า พร้อมตะโกนบอกลูกค้าให้วิ่งเข้ามาในร้านให้ลึกที่สุด

สิ้นเสียงระเบิดดังสนั่นหวั่นไหว รถคันนั้นจอดแน่นิ่งอยู่กลางร้าน เรียบร้อย.. ร้านซักผ้าราบคาบกลายสภาพเป็นลานจอดรถ พร้อมถุงเงิน และเหรียญจอร์จ วอชิงตัน ปลิวว่อน ปนกับเศษกระจกที่แตกกระจายอยู่บนพื้นถนน

เสียงระเบิดยังมาพร้อมกับไฟช็อตและดับนิ่ง ตำรวจพร้อมรถดับเพลิงเกือบ 20 คัน จอดปิดถนนทั้งสี่มุม ผู้คนในตึกถูกไล่ออกมายืนอยู่นอกถนนอย่างอกสั่นขวัญแขวน บางคนเริ่มสวดมนต์วิงวอน ขณะที่หลายคนยังไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเกิดอะไรขึ้น

OH MY GOD!

เมื่อรถพยาบาลมาถึง ทุกคนเริ่มโล่งอก ผมได้รับบาดเจ็บเล็กน้อย แค่กระจกบาดมือ ฟกช้ำดำเขียว หน้าผากกระแทกกับตู้บนเครื่องซักผ้า หลังจากเจ้าหน้าที่ช่วยกันปฐมพยาบาลแล้วก็ส่งผมขึ้นรถฉุกเฉิน เพื่อตรวจร่างกายให้ละเอียดกับหมอที่โรงพยาบาลอีกครั้ง

ขณะที่ถูกหามอยู่ในเปล รู้สึกเหมือนตัวเองกำลังอยู่บนพรมสีแดง คล้ายดาราฮอลลีวู้ด ต่างกันตรงที่ผมไม่ได้เดิน แต่ถูกหามบนเปลผ้าใบ โดยมีแสงไฟจากไซเรนเป็นสป็อตไลท์ส่องนำ ท่ามกลางเสียงร้องเรียก

ARE YOU ALL RIGHT ?! คุณเป็นอยางไรบ้าง ?

ร้านซักผ้าที่เปิดร่วมกับน้องชายชื่อเล่นว่า “เลน” (น้องคนนี้พอมาอยู่นิวยอร์ก คนข้างร้านตั้งชื่อให้ว่า “เลนนี่” ) วางแผนว่าน่าจะเป็นธุรกิจที่ทำเงินอย่างสบายๆ แบบว่าอยู่เฉยๆ ก็มีลูกค้าเอาผ้า เอาเงินมาประเคนให้ แต่กลายเป็นว่ามีรถคันใหญ่มาประเคนความเลวร้าย พร้อมส่งเงินค่าประกันมาชดเชยความเสียหาย ผลคือร้านถูกปิดไป 3 เดือนเต็ม

ในอเมริการะบบการประกัน (Insurance) ดีมาก การเปิดธุรกิจแต่ละอย่างต้องทำประกันทุกขั้นตอน บริษัทประกันจึงต้องจ่ายค่าเสียหายให้กับร้านทั้งหมด ตั้งแต่การสร้างร้านใหม่ จ่ายเงินเดือนให้พนักงาน พร้อมจ่ายชดเชยเงินที่ขาดหายไปทุกบาททุกสตางค์

ช่วงนั้นผมเลยถือโอกาสนั่งเรือออกไปดำน้ำที่ฟลอริด้า เป็นเวลา 3 สัปดาห์ ตั้งใจว่าจะทิ้งฝันร้ายทั้งปวงลงแม่น้ำให้จมอยู่กับสาหร่ายทะเลให้เป็นที่พักของฝูงปลา

2 เดือนหลังจากบริษัทประกันจ่ายเงินก่อสร้างใหม่ พร้อมอุปกรณ์ใหม่หมด เช้าของวันเสาร์ถัดมา ในร้านซักผ้าซึ่งมีพนักงาน 1 คน พร้อมลูกค้า 6 คน

ขณะที่ผมเพิ่งจะเดินเข้าไปไม่ถึง 10 นาที เพื่อตรวจดูความเรียบร้อย ชายรูปร่างสูงใหญ่ ผิวขาว ท่าทางเหมือนคนติดยา ในมือถือมีดยาวประมาณ 1 ฟุต ตรงเข้ามาในร้าน และบอกว่า “นี่คือการปล้น ! ส่งเงินทั้งหมดมาให้ข้าเดี๋ยวนี้ !”

และนั่นเป็นเหตุร้ายครั้งที่สอง

ทุกอย่างอยู่ในสถานการณ์เงียบงันด้วยความตกใจ มีแต่ลูกค้าสุภาพสตรีท่าทางภูมิฐานอายุ 65 ปี เป็นชาวโรมาเนียซึ่งเป็นลูกค้าประจำร้องกรี๊ดกร๊าดอยู่คนเดียว ผมในฐานะเจ้าของร้าน ต้องออกมาทำหน้าที่รักษาความปลอดภัยพร้อมชีวิตพนักงานและลูกค้า

ผมได้เจรจาต่อรองกับคนร้ายว่า มีเงินอยู่ 20 เหรียญ แต่จะให้แค่ 10 เหรียญจะเอามั้ย

ขณะเกลี่ยกล่อมเจรจาต่อรองให้คนร้ายตายใจอยู่ประมาณ 5 นาที ทั้งพนักงานและลูกค้าพากันซุกตัวอยู่มุมหนึ่งของร้านด้วยความหวาดกลัว บางคนกระโดดขึ้นไปอยู่บนเครื่องซักผ้า เพราะคิดว่าเป็นมุมหลบภัยที่ดีที่สุด

ผมเริ่มสังเกตเห็นว่าคนร้ายมีอาการคล้ายคนติดยาเสพติด ค่อนข้างเบลอๆ นาทีนั้นจึงตัดสินใจจับรถเข็นของลูกค้าเป็นอาวุธกระแทกใส่คนร้ายอย่างจัง

ได้ผลครับ เจ้าฝรั่งร่างยักษ์ล้มลงกลางพื้น ตามด้วยฉากแอ๊กชั่นที่คนร้ายพยายามใช้มีดแทงทั้งซ้ายและขวา ก่อนจะเผ่นแน่บออกจากร้าน ทั้งเจ้าของร้าน และพนักงาน รวมถึงลูกค้า ตลอดถึงฝูงชนที่อยู่ตามถนน ช่วยกันวิ่งตามคนร้ายหมายจะจับส่งตำรวจให้ได้

คนร้ายมีมีด ส่วนผมวิ่งมาพร้อมรถเข็น หยิบก้อนอิฐบนถนนเป็นอาวุธ ต่อสู้กันอยู่สองครั้ง คนร้ายยังคงวิ่งหนีต่อไปอีก 2-3 ถนน จนสุดท้ายเจ้าหน้าที่ตำรวจเข้ามาช่วยจับไว้ได้

เหตุการณ์พระเอกจับผู้ร้าย “นอกจอ” ได้กลายเป็นเหตุการณ์ที่ทุกคนพูดถึงในความใจกล้าของเจ้าของร้าน ทำให้คนในเขตอำเภอเสนอชื่อผมเข้ารับรางวัล Jackson Heights Award รางวัลเพื่อนบ้านดีเด่นของอำเภอ ในโอกาสที่ช่วยเหลือลูกค้าให้พ้นภัยอันตราย

ชีวิตการทำงานของผม ยังคงวนเวียนเช่นนี้ ซ้ำกันวันแล้ววันเล่า

จนวันหนึ่งของปีพ.ศ. 2530 ผมได้ข่าวจากน้าผู้หวังดีว่า สถานที่ออกกำลังกาย “Paris Health Club” ที่มีค่าสมาชิกตกปีละ 900 เหรียญ ต้องการคนทำความสะอาดเครื่องออกกำลังกาย

ความคิดอยากได้งานเพิ่มอีกหนึ่งแห่งก็แล่นเข้าสู่สมอง แถมยังได้ออกกำลังกายให้กับสุขภาพของตัวเอง หลังจากสถานที่ออกกำลังกายปิดบริการ พนักงานมีสิทธิ์ออกกำลังกายได้ เพราะเขาอนุญาตให้คนที่เคยทำงานเข้ามาใช้สวัสดิการแบบไม่ต้องจ่ายเงิน

กลายเป็นว่าผมทำงาน 3 แห่งต่อสัปดาห์

ทำได้สักระยะ ผมตัดสินใจหาลู่ทางใหม่ โดยสรุปว่าในปีหน้าขอเป็นเถ้าแก่เอง โดยเลือกลงทุนในกิจการ “ซักรีด” (Laundromat)

ที่ผมเลือกธุรกิจนี้เพราะว่าผู้คนในอเมริกาไม่พิสมัยการซักผ้าด้วยมือ ร้านซักผ้าน่าจะมีอนาคตสดใส ไม่ต้องมีต้นทุน ตื่นมาก็ไม่ต้องวุ่นวายกับการออกไปซื้อของเตรียมการล่วงหน้า แค่มีน้ำกับไฟ พร้อมเครื่องซัก และเครื่องอบผ้า ก็น่าจะโอเคแล้ว

ปัญหาใหญ่ของธุรกิจนี้คือน้ำไม่ไหล ท่อน้ำแตก แต่ไม่ใช่ว่าจะเกิดขึ้นบ่อยครั้ง ปีหนึ่งอาจจะเจอสักครั้งหรือไม่เจอเลยก็ได้ ส่วนปัญหาเรื่องเครื่องซักผ้า ถ้าเสียสามารถเรียกช่างมาซ่อมได้ทันทีโดยที่เราไม่ต้องไปวุ่นวาย แค่เปิดร้านแล้วรอลูกค้าหอบผ้า หอบเงินมาให้ แล้วจะมีธุรกิจไหนดีกว่านี้อีกล่ะครับ

ผมจับมือกับน้องชายที่คลานตามกันมาคือ “เลนนี่- ยงยุทธ ลิ้มเลิศวาที” ร้านนี้ยังได้พี่น้องร่วมสายโลหิตเข้ามาร่วมกันทั้งหมด 4 คน ได้แก่ พี่อยุธยา, ยงยุทธ, ยุทธิยง ทุกคนทำงานกันตัวเป็นเกลียวอยู่ในร้านนี้

แม้คราวนี้พวกเรามีเงินสะสมไว้เป็นทุนมากกว่าตอนเปิดร้านพิซซ่า แต่ยังไงก็ยังต้องกู้เงินจากบัตรเครดิต

บัตรเครดิตจะมีประโยชน์แค่ไหน ตัวคุณเท่านั้นที่เป็นผู้ให้คำตอบได้ดีที่สุด ขอบอกว่าประเทศนี้บัตรเครดิตมีความสำคัญมากสำหรับคนที่จะคิดและวางแผนชีวิตในแผ่นดินอเมริกา ไม่ว่าจะเป็นใคร ประเทศไหน สัญชาติไหน หลังจากที่เปิดบัญชีกับธนาคารครั้งแรกประมาณ 2-3 เดือน ก็จะมีบริษัทการเงินส่งจดหมายเชิญชวนให้ทำบัตรเครดิตฟรี

อเมริกามีประชากรอีกหลายสิบล้านคนที่เป็นหนี้เป็นสินผ่านบัตรเครดิต ถึงแม้จะตายไป ยังถูกเจ้าหน้าที่ธนาคารบัตรเครดิตตามทวงขอเงินคืน โดยมีคำสั่งศาลให้ขายบ้านและที่ดินมาชดใช้หนี้สินที่ค้างอยู่

หลังกู้เงินจากบัตรเครดิต เป็นจำนวน 1.5 หมื่นเหรียญ รวมกับเงินที่สะสม พร้อมยืมเงินจากพี่ๆ น้องๆ มารวมให้อยู่ในเข่งเดียวกัน สำหรับซื้อร้านซักผ้าในราคา 1.2 แสนเหรียญ โดยขอจ่ายสดก่อนแค่ 40 เปอร์เซ็นต์ อีก 60 เปอร์เซนต์ขอผ่อนเป็นเวลา 3 ปี กราบเท้าเจ้าของร้านเดิมบอกว่าขออย่าคิดดอกเบี้ยได้ไหม โชคดีที่เขาตอบตกลง

ร้านซักผ้าไปได้สวยอย่างที่คิด ลูกค้าเข้าไม่ขาดสาย หลังจากง่วนอยู่กับกองผ้าได้ไม่นาน เริ่มมีเงินเป็นกอบเป็นกำ พร้อมๆ กับพี่น้องที่เข้ามาช่วยหลายชีวิตขึ้น ความคิดที่จะหาธุรกิจใหม่เข้ามาเสริมก็เริ่มเข้ามาอีกครั้ง

นั่นคือกิจการ “ร้านอาหารไทย”

ร้านไทยของพี่น้องลิ้มเลิศวาที ร้านแรกชื่อ “Bangkok Palace” (บางกอกพาเลส) อยู่ย่าน Long Island (ลอง ไอส์แลนด์)มีน้องเลนนี่เป็นเจ้าของและเป็นผู้จัดการเต็มตัวส่วนผมทำหน้าที่เป็นคนเจรจาพร้อมจัดการเรื่องเอกสารทุกอย่างให้

น้องเลน ในฐานะเจ้าของร้านอาหารไทย ซื้อมาในราคา 2 หมื่นเหรียญ ซึ่งตอนนั้นเราไม่มีเงินมากพอ เลยขอเจรจากับเจ้าของร้านว่า ขอจ่ายเงินสดให้ 1 หมื่นเหรียญ และขอแบ่งจ่ายเป็น 4 งวดๆ ละ 2,500 เหรียญ ส่วนที่เหลือขอผ่อนจ่ายเป็นรายเดือนๆ ละ 1 พันเหรียญ

ร้านอาหารไทยของพวกเราไม่ได้เป็นอย่างที่ฝัน เพราะกว่าจะจ่ายเงินครบก็เกิน 1 ปี เพราะรายได้ที่หามา หมุนเวียนกันแทบไม่ทัน เช็คที่เขียนไปบางเดือนร่วงเหมือนใบไม้

น้องเลนบอกว่า “ความรู้สึกของเช็คเด้ง หัดทำใจไว้บ้าง เดี๋ยวจะชินไปเอง”

สัญญาการจ่ายหนี้เดือนละ 1 พันเหรียญ เริ่มมีปัญหา และเช็คทุกใบที่สั่งจ่ายไปเป็นค่าเช่า ”เด้ง” กลับมาทุกครั้ง เพราะหาเงินให้ไม่ทัน

แต่ผลสุดท้าย ฤดูร้อนก็มาช่วยชีวิตพวกเราไว้ทัน เพราะเป็นช่วงที่คนออกมาเที่ยวนอกเมืองกันมากขึ้น ร้านที่ลองไอส์แลนด์าจึงขายดีเป็นแบบเทน้ำเทท่า โดยเฉพาะในวันศุกร์-เสาร์-อาทิตย์

ปีเดียวกัน ผมออกจากร้านแซนด์วิชมาทำงานในร้านอาหารฝรั่งชื่อ “China Grill” (ไชน่ากริลล์) เป็นร้านอาหารฝรั่งเศสผสมเอเชีย เจ้าของชื่อ Jeffrey (เจฟฟรี่) เป็นเศรษฐีชาวยิว ผู้มีตำแหน่งประธานบริษัทสายการบินภายในประเทศแห่งหนึ่ง

ร้านอาหาร ไชน่ากริลล์ นี้ขายดีทุกวัน ถ้าเป็นศุกร์ เสาร์ และอาทิตย์ รายได้เกินกว่าวันละ 1 แสนเหรียญต่อวัน มีพนักงานในร้านเกือบ 200 คน มีพนักงานเสิร์ฟถึง 40 คน แค่พนักงานเก็บจานก็ปาเข้าไป 30 คนแล้ว ราคาค่าอาหารเฉลี่ยต่อคนประมาณ 50 เหรียญ

หน้าที่ Busboy ที่เก็บจาน เติมน้ำ เปลี่ยนผ้าปูโต๊ะ วางช้อนส้อม สิ่งเหล่านี้เป็นหน้าที่หลักของผมที่เริ่มทำงานตั้งแต่ร้านเปิดวันแรก และที่แห่งนี้กลายเป็นศูนย์รวม ฝึกเด็กไทยให้รู้จักระบบอาหารฝรั่งที่มีการบริหารงานเป็นระบบตามชื่อทุกตำแหน่ง ที่นี่ทำให้เพื่อนๆ พี่ๆ และน้องๆ เด็กนักเรียนไทยเกือบ 40 คน ได้เรียนรู้ฝึกประสบการณ์การบริหารธุรกิจร้านอาหาร ที่เป็นธุรกิจร้านอาหาร ที่มีสาขา ใหญ่โต มีหลายสาขาอยู่เกือบทั่วโลก แต่ตั้งชื่อร้านไม่เหมือนกัน อาหารก็มีแบบสไตล์ไม่เหมือนกัน รวมถึงในอเมริกามีอยู่ในตามรัฐใหญ่ๆ เกือบทุกรัฐ

พี่ๆ น้องๆ เพื่อนๆ ที่มีโอกาสทำงานในร้านนี้มีรายได้อย่างงดงาม บางคนร่ำรวยเป็นล่ำเป็นสัน หาเงินเรียนจนจบปริญญาโท บางรายเอาเงินที่พ่อแม่ส่งมาจากเมืองไทย เก็บสะสมไว้เป็นทุนเปิดกิจการเมื่อตอนเรียนจบ และมีอีกหลายคนที่กลายเป็นเจ้าของกิจการ รวมถึงคนที่เรียนจบแล้วกลับไปที่เมืองไทย

 หลังจากปีพ.ศ.2531 ร้านอาหารและร้านซักผ้ายังเปิดกิจการอยู่ ผมตัดสินใจซื้อที่ดินพร้อมบ้านหนึ่งหลังในอเมริกาในย่าน Woodside (วูดไซด์) ซึ่งมีเนื้อที่มากพอสมควร จะได้อยู่กันพร้อมหน้าพร้อมตาประสาพี่น้อง

ผมเสนอให้แต่ละคนเอาเงินที่เสียค่าเช่าคนละ 100-150 เหรียญมาผ่อนบ้านหลังนี้กับธนาคาร เพราะเราจะได้มีบ้านพร้อมเนื้อที่ พร้อมสะสมโบราณวัตถุไว้ในบ้าน ไม่ได้จะเอากำไรเป็นล่ำเป็นสัน เพราะอยู่กันแบบพี่น้อง

บ้านหลังนี้จึงมีหน้าที่ต้อนรับแขกแทบทุกวันไม่มีหยุด ไหนจะแขกของพี่จากโรงเรียน เพื่อนของน้องจากเมืองไทย และมีเพื่อนของเพื่อนของเพื่อนมาขออาศัยอยู่เป็นครั้งคราว

ก่อนจะซื้อบ้านหลังนี้ ผมต้องติดต่อผ่านนายหน้าขายบ้านและที่ดิน เจ้าของบ้านหลังเก่าถามว่า พ่อแม่อยู่ไหน ไม่มาด้วยหรือ แล้วคนไหนที่กำลังจะมองหา ซื้อบ้าน นายหน้าฟิลิปปินส์ตอบว่า คนที่อยู่หน้าคุณนี่แหละกำลังจะมองหาซื้อบ้าน ด้วยความไม่เชื่อว่าเด็กหนุ่มวัย 23 ปีที่ยืนอยู่ตรงหน้ากำลังคิดการใหญ่ในการซื้อบ้านเป็นของตัวเอง เพราะในอเมริกานั้น การมีบ้านของตัวเองสักหลังต้องใช้เวลาในการตั้งหลักตั้งฐาน วางแผนชีวิต ส่วนใหญ่แล้วคนที่กำลังซื้ออายุประมาณ 30 ปีขึ้นไปเพราะกำลังจะแต่งงาน

หลังจากต่อรองราคากับเจ้าของบ้านต่อหน้านายหน้า และแล้วทุกอย่างก็ตกลง ขั้นตอนต่อไปเริ่มทำการกู้ธนาคาร ทุกอย่างเรียบร้อยภายใน 3 เดือน บ้านหลังนี้ผ่อนทั้งเจ้าของบ้านและกับธนาคารในเวลาเดียวกัน สุดท้ายพวกเราก็มีบ้านที่เป็นศูนย์รวมของพี่ๆ น้องๆ เพื่อนๆ รวมถึงญาติสนิทของเพื่อนๆ ทุกคน

ร้านอาหารไทยร้านแรกไปได้ด้วยดี แต่จำเป็นต้องขายเพราะตัดปัญหาเรื่องการเดินทาง ต่อมาในปีพ.ศ.2540 ผมตัดสินใจอีกครั้งร่วมกับน้องชาย คือยงยุทธและเพื่อนรุ่นน้องที่อยู่ที่ตลาดนาบอน กิตติ เลิศพนารักษ์ (ปู่เขากับปู่ผมเป็นเพื่อนกัน พ่อเขากับพ่อผมก็เป็นเพื่อนกัน) เปิดร้าน Spice ในแมนฮัตตัน โดยยงยุทธ (เลน) และกิตติ (โอ๋) เป็นผู้บริหารร้าน

หน้าที่ของพี่ชายอย่างผมเหมือนเดิม คือเป็นผู้ติดต่อเจรจาซื้อร้านและต่อรองราคาให้ได้มากที่สุด

ตอนซื้อกิจการร้านนี้ บอกได้เลยว่าแต่ละคนไม่มีเงินสดมากนัก มีก็แต่บัตรเครดิตที่ถูกรูดเกือบเกลี้ยง ประกอบกับการยืมเงินจากเพื่อนๆ อีกหลายคน จึงเกิดร้านสไปซ์ขึ้นโดยได้ คุณกฤษ ท่าห้อง ซึ่งเป็นผู้กำกับฝ่ายศิลป์ของบริษัทลีโอเบอร์เน็ท(Leo Bernet) ซึ่งตอนนั้นไปเรียนอยู่ที่นิวยอร์ก เสนอตัวออกแบบร้านอาหารไทยเป็นสไตล์สมัยใหม่พันธุ์ลูกผสมให้ (Modern Fusion)

Spice (สไปซ์) ประสบความสำเร็จจากสูตร “บรรยากาศกลมกลืน อาหารอร่อย รสชาติดี” ลูกค้าเริ่มหนาตามากขึ้นจนถึงขั้นที่เรียกว่า ขายดีแบบเทน้ำเทท่าในเวลาแค่ปีเดียว ปีต่อมา เราได้สถานที่ใหม่ในย่านเชลซี หุ้นส่วนทั้งสามคนตัดสินใจครั้งใหม่ลงทุนอีกครั้งหนึ่งขยายสาขาร้านสไปซ์

แน่นอนว่าหัวเรือใหญ่ในการบริหารยังคงเป็นยงยุทธและกิตติเช่นเดิม ส่วนผมคือผู้อยู่เบื้องหลังทำหน้าที่เจรจาและต่อรองเช่นเคย รวมถึงระบบภาษีและเอกสารของรัฐ

กิจการร้านอาหารทั้งสองสาขา ”ดีวันดีคืน” เมื่อมีภาระเยอะขึ้น ปัญหาก็ต้องมากตามมา การทะเลาะเบาะแว้งเหมือนลิ้นกับฟันในกลุ่มพี่น้องเพื่อนฝูงเป็นเรื่องธรรมดา แต่ใช่ว่าจะกลายเป็น ไผ่แตกกอ

หลังปรับความเข้าใจได้ทั้งพนักงาน เจ้าของ หุ้นส่วน พ่อครัว แม่ครัว ร้านอาหาร รวมถึงพนักงานร้านอาหารทุกคน ในปีพ.ศ. 2542 เป็นต้นมา จึงแตกหน่อร้านอาหารไทยมากขึ้น

บัดนี้ร้านสไปซ์มีทั้งหมด 3 สาขา กิตติและยงยุทธ หันไปเปิดร้าน “Sea” 2 สาขา ส่วน ”ยรร”น้องสุดท้องเปิดร้าน “พีพ” โดยมีพี่ๆ เป็นหุ้นส่วนอยู่

ผม, ยงยุทธ และกิตติกลายเป็นตำนานคนไทยผู้บุกเบิกร้านอาหารไทยในกลุ่มสไตล์โมเดิร์น ร้านอาหารไทยสไปซ์ และซีเปรียบเสมือน ”ร้านแม่” ก็ยังอยู่เหมือนเดิม และมีร้านอาหารไทยรุ่นใหม่ที่เป็นของน้องๆ หลานๆ เพื่อนๆ แตกหน่อออกไป ตั้งแต่ร้านไฮไลน์, ร้านผัก ซึ่งเป็นของยงยุทธ

ส่วนกิตติก็ขยายเครือข่ายของตัวเอง ทั้งร้านแลนเทิร์น (Lantern) ร้านยูเอ็น (UN) และร้านคาเฟตาเชียร์ (Cafetasia) และอีกหลายร้านที่ถือเป็นหุ้นส่วนอยู่ เช่น ร้านคลอง (Klong), รูม เซอร์วิส (Room Servic ), ไรซ์ เอเวนู (Rice Avenue) และวาย เคอร์รี่ (Why Curry)

รุ่นหลานที่ขยายตามกันเป็นลูกโซ่ เช่น ไทย 101 (Thai 101) และ ไทย 102 (Thai 102)รวมทั้งอีกมากกว่า 10 ร้าน ที่อยู่ในกลุ่มเพื่อนฝูงที่เคยร่วมงานที่ Spice Group ซึ่งทุกวันนี้ยังเป็นเครือข่ายกันอยู่

มีคนเคยถามว่าการทำงานกับคนเยอะขนาดนี้ ทะเลาะกับหุ้นส่วนบ้างรึเปล่า ตอบไปว่า เงินเป็นเรื่องที่ตกลงและแบ่งกันได้ เพราะมีมูลค่าบอกไว้ชัดเจน มีเงิน 10 บาทในมืออยู่ที่ว่าจะแบ่งกันอย่างไร จะแบ่งออกเป็น 1 บาท 2 บาท 3 บาท 4 บาท 5 บาท ก็ได้และชัดเจนในตัว สำหรับความช่วยเหลือเราช่วยกันด้วยความบริสุทธิ์ใจไม่หวังผลตอบแทน ส่วนการลงทุนย่อมมีผลทั้งกำไรและขาดทุนเป็นตัวพิสูจน์ฝีมือคนทำงาน

 เมื่อธุรกิจโตถึงจุดหนึ่ง การทำงานแบบ “กงสี” แบบคนโบราณจะหาความสมดุลไม่ได้ เพราะรูปแบบนี้อาจจะเหมาะสำหรับกิจการเล็กๆ ในครอบครัว แต่เมื่อใดกิจการของคุณเริ่มใหญ่ขึ้น ระบบกงสีใช้ไม่ได้อีกต่อไป

ประเด็นก็คือไม่ว่าคุณจะเล็กหรือใหญ่ หัวใจของความสำเร็จในการประกอบธุรกิจร้านอาหารไทยในต่างแดน เกิดจากประสบการณ์ที่ผ่านมา พร้อมข้อมูลที่ได้รับในอดีตว่า การเปิดร้านอาหารในต่างแดนมีอารมณ์ของคนหลายๆ ชีวิตรวมกัน มีแพ้มีชนะ มีถอยและรุก อดทน ขยัน ทั้งหมดนี้ล้วนแต่เป็นปัจจัยที่ทำให้ร้านอาหารไทยก้าวไปสู่อีกระบบหนึ่งที่ดีขึ้น

ตำนานการสร้างธุรกิจร้านอาหารไทยฟังดูแล้วช่างดุเด็ดเผ็ดร้อนทุกขั้นตอน แถมโรยไปด้วยเครื่องเทศปรุงรสแบบ “Spicy” อย่างที่ฝรั่งเขาเรียกกัน

 และต่อไปนี้ คือเส้นทางที่คนรุ่นผม พี่ ๆ น้อง ๆ และเพื่อน ๆ ที่เคยผ่านมาบนถนนร้านอาหารไทยในอเมริกา พร้อมยินดีที่จะถ่ายทอดเพื่อเป็นเส้นทางลัดบนถนนสายนี้ ให้คุณผู้อ่านได้เรียนรู้จากประสบการณ์ชีวิตจริง

ยินดีต้อนรับสู่ถนนร้านอาหารไทยในอเมริกา !