B i z B o o k

ด้านมืดของผู้นำ

---------------------------------------------------------------------------------------------------
ผู้นำที่แย่นั้นในหลายๆครั้งยากที่จะแยกออกจากผู้นำที่ดี เนื่องจากมีความเหมือนกันมากกว่าความไม่เหมือน ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องความฉลาดหลักแหลม ความกระตือรือร้น ความมุ่งมั่น การตัดสินใจที่เด็ดขาด มีทักษะในการสื่อสารที่ดี ฯลฯ
---------------------------------------------------------------------------------------------------

เมื่อเรารู้หลักการของการเป็นผู้นำที่ดี มีประสิทธิผลแล้ว เรามองมาดูอีกมุมหนึ่งนั้นคือ “ ผู้นำที่แย่”

มีหนังสือเล่มหนึ่งชื่อ Bad Leadership: What It Is, How It Happens, Why It Matters เขียนขึ้นโดย Barbara Kellerman แห่ง Harvard University’s Kennedy School of Government หนังสือเล่มนี้แทนที่จะพูดถึงและสรรเสริญผู้นำในทางที่ดีเหมือนเล่มอื่น เขาจะเขียนถึง” ด้านมืดของผู้นำ” หรือในอีกนัยหนึ่งคือผู้นำที่แย่

เคยได้อ่านบทสัมภาษณ์ของผู้เขียนหนังสือเล่มนี้ ซึ่งผู้สัมภาษณ์ได้ถามผู้เขียนว่า ทำไมถึงเลือกเขียนถึงผู้นำที่แย่ ในขณะที่หนังสือเกี่ยวกับภาวะผู้นำส่วนใหญ่ จะพูดถึงผู้นำที่ยิ่งใหญ่ หรือประสบความสำเร็จทั้งนั้น

ผู้เขียนได้ให้สัมภาษณ์ว่า ธรรมชาติของมนุษย์มีความซับซ้อน ทำให้มีทั้งด้านดีและด้านไม่ดีอยู่ในตัวเอง และบรรดาผู้นำที่แย่ทั้งหลายไม่ค่อยได้ศึกษาหรือนำแนวทางมาเผยแพร่เท่าใด ทำให้เธอเกิดความคิดอยากที่จะเขียนหนังสือเล่มนี้ขึ้นมา
ท่านผู้อ่านคงจะเริ่มสงสัยแล้วนะครับว่า ลักษณะของผู้นำที่เราเรียกว่า “ แย่” หมายถึงอะไร? ในหนังสือเล่มนี้ระบุไว้ชัดเจนเลยว่า “ ผู้นำที่แย่” ในหลายๆ ครั้งยากที่จะแยกออกจาก “ ผู้นำที่ดี” เนื่องจากทั้งสองกลุ่มมี“ ความเหมือนกัน” มากกว่า“ ความไม่เหมือน”

ไม่ว่าจะเป็นเรื่องความฉลาดหลักแหลม ความกระตือรือร้น ความมุ่งมั่น การตัดสินใจที่เด็ดขาด การมีทักษะในการสื่อสารที่ดี ฯลฯ

ถ้าเหมือนกันขนาดนี้แล้ว คำถามที่จะมีต่อก็คือ แล้วผู้นำที่แย่นั้นไปแย่ แตกต่างจากผู้นำที่ดีอย่างไร?

ผู้เขียนหนังสือเล่มนี้ได้แบ่งลักษณะของผู้นำที่แย่ไว้ 7 ประการ แต่ก่อนที่จะไปดูรายละเอียด ผู้นำที่แย่ทั้งเจ็ดประการกลับมีสิ่งที่เหมือนกันอยู่อย่างครับ คือ ผู้นำจะแย่ได้ จะต้องมีผู้ตามที่แย่ด้วย (Bad Followership) เนื่องจากผู้นำจะแย่เองคนเดียวโดยที่ผู้ตามไม่แย่ด้วยคงเป็นไปไม่ได้

ทีนี้เรามาดูลักษณะของ “ ผู้นำยอดแย่” ทั้ง 7 ประการกันว่า ท่านผู้อ่านพอจะรู้จักใครที่เข้าข่ายบ้างหรือไม่?

ประการแรก “Incompetent” ผู้นำประเภทนี้ชัดเจนครับ คือ ขาดความรู้ ความสามารถ ทักษะ หรือความตั้งใจในการทำงานให้สำเร็จ และที่สำคัญผู้นำลักษณะนี้ไม่ได้ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในด้านดีแก่องค์กรแต่อย่างใด

ประการที่สอง “Rigid” ผู้นำประเภทนี้เจอบ่อย คือ ประเภทแข็งเป็นก้อนหิน นั่นคือ ทั้งตัวผู้นำและผู้ตามไม่พร้อม ไม่ยอมรับแนวคิดหรือการเปลี่ยนแปลงใหม่ๆ ข้อมูลใหม่ๆ หรือยอมรับว่า เมื่อเวลาเปลี่ยนไปสิ่งต่างๆ ย่อมจะเปลี่ยนตามไปด้วย เป็นผู้นำที่เรียกได้ว่า “ อนุรักษ์นิยม” มาก

ประการที่สาม “Intemperate” เป็นผู้นำที่ไม่สามารถควบคุมตนเองได้ ถ้าแปลตามภาษาอังกฤษตรงๆ คล้ายๆ กับพวกที่เมาแล้วไม่สามารถยับยั้งตัวเองได้ แถมลูกน้องยังไม่เข้ามาช่วยยับยั้งอีกต่างหาก (สำหรับผู้นำไม่ได้หมายถึงเมาสุรา แต่อาจจะเป็นพวกเมาอำนาจหรือเมาอย่างอื่น ในหนังสือเล่มนี้เขายกตัวอย่างของผู้นำที่ติดยา) จริงๆ ผู้นำประเภทนี้จะพบเห็นได้พอสมควร นั้นคือ “ การมัวเมาในอำนาจที่มีอยู่”

ประการที่สี่ “Callous” ผู้นำประเภทนี้จะ “ ใจดำ” ปราศจากความเมตตากรุณา ไม่สนใจต่อความต้องการหรือข้อเรียกร้องของคนส่วนใหญ่ บางครั้งผู้นำประเภทนี้อาจจะมั่นใจในตัวเองมากเกินไปจนไม่สนใจต่อข้อคิดเห็นหรือสิ่งที่ผู้อื่นเรียกร้อง

ประการที่ห้า “Corrupt” ผู้นำประเภทนี้แปลง่ายมากครับคือ พวก “ ฉ้อโกง” ให้ความสนใจต่อความต้องการส่วนตัวเหนือสิ่งอื่นใด ลักษณะของผู้นำประเภทนี้เป็นอย่างไร คงไม่ต้องอธิบายมาก ท่านผู้อ่านจะพบเจอได้บ่อยๆ

ประการที่หก “Insular” เป็น“ พวกใจแคบ” แต่จะใจดีกับเฉพาะคนหรือกลุ่มของตนเอง และถ้าใครก็ตามที่อยู่นอกกลุ่มของตนเองแล้ว ผู้นำประเภทนี้จะไม่สนใจหรือไม่เอาใจใส่เลย เรียกเป็นไทยง่ายๆ ว่า เล่นพรรคเล่นพวก

ประการสุดท้าย “Evil” ชัดเจนคล้ายๆ กับยอมทำลายองค์กรเพื่อประโยชน์ส่วนตน เป็นประเภทชอบที่จะเห็นผู้อื่นเจ็บปวด เขาถึงตั้งชื่อว่าเป็นพวกปีศาจ
ในหนังสือเล่มนี้ไม่ได้พูดถึงแต่ตัวผู้นำอย่างเดียว “ ผู้ตาม” ก็เป็นปัจจัยที่สำคัญมาก เนื่องจากทั้งผู้นำและผู้ตามต่างมีส่วนร่วมและจะต้องรับผิดชอบต่อการบริหารจัดการที่ดีหรือแย่เท่าๆ กัน

จนสุดท้าย อาจจะสรุปได้ว่า เราจะหยุดผู้นำที่แย่ไม่ได้ ถ้าตัวผู้ตามเองไม่ได้ทำหน้าที่เป็นผู้รับผิดชอบต่อการยกย่องผู้นำที่ดี และลงโทษผู้นำที่แย่
นอกจากพูดถึงผู้นำที่แย่แล้ว ผู้เขียนยังมี“ ข้อเสนอแนะ” เพื่อไม่ให้ตกเป็นผู้นำที่แย่ เช่น อย่าอยู่ในตำแหน่งนานเกินไป เนื่องจากยิ่งผู้นำอยู่ในตำแหน่งนานเท่าใด ก็ยิ่งมีโอกาสในการนำตัวเองไปสู่พฤติกรรมที่แย่ง่ายขึ้นเท่านั้น

ตั้งแต่การหลงตัวเอง ปฏิเสธ ไม่ยอมรับความจริง หรือให้แบ่งอำนาจให้ผู้อื่นบ้าง อย่ารวบไว้กับตัวเพียงคนเดียว ให้ใช้หลักการบริหารในเรื่องของการกระจายอำนาจ

หรือ “ อย่าหลงตัวเอง” ไม่ใช่ว่าพอขึ้นมาเป็นผู้นำได้แล้วจะมีสิทธิที่จะบริหารองค์กรได้ตามใจชอบ หรือให้อยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริง

ผู้นำที่แย่ส่วนใหญ่จะไม่สามารถอยู่บนพื้นฐานของความเป็นจริงได้ จะไปหลงอยู่ในวังวนของอำนาจ และสุดท้ายให้สร้างความสมดุลในชีวิตทั้งในด้านชีวิตทำงาน ครอบครัว และเพื่อน

หนังสือมีจำหน่ายแล้ววันนี้ที่ร้านหนังสือชั้นนำทั่วประเทศ สอบถามรายละเอียดได้ที่ 0-2338-3384
bizbook@nationgroup.com และ www.bangkokbiznews.com , www.nationbook.com