B i z B o o k

ภาค 2
ได้เวลาไต่บันไดผู้นำ
What are the characteristics of a good leader?

มุ่งมั่น ทว่าถ่อมตัว

------------------------------------------------------------------------------------------------
การที่ผู้นำระดับที่ห้า ถ่อมตัวนั้น ไม่ได้หมายความว่าจะต้องขี้กลัว ไม่กล้า หรือขาดความทะเยอทะยาน ผู้นำเหล่านี้ก็มีความมุ่งมั่นและทะเยอทะยาน ไม่ใช่เพื่อตนเอง แต่เพื่อความสำเร็จขององค์กรเป็นอันดับแรก
------------------------------------------------------------------------------------------------

ในช่วงหลังมักได้ยินผู้บริหารหลายๆ องค์กรปรารภว่า อยากจะนำพาองค์กรจากการเป็น ” องค์กรที่ดี” ไปสู่การเป็น “ องค์กรที่ยิ่งใหญ่” หรือที่เรียกกันในภาษาอังกฤษว่า “Good to Great” เลยทำให้หนังสือเล่มหนึ่งที่ออกมาในปีค.ศ. 2001 ชื่อ Good to Great เขียนโดย Jims Collins กลายเป็นหนังสือขายดี

หนังสือเล่มดังกล่าว ผู้เขียนระบุไว้อย่างชัดเจนเลยว่า การที่จะนำพาองค์กรจาก Good ไปสู่ Great ได้นั้น ผู้นำจะต้องมี “ ภาวะผู้นำ” ที่เรียกว่า “ ผู้นำระดับที่ห้า” (Level 5 Leadership) ซึ่งคิดว่ามีความน่าสนใจ และน่าจะเป็นแนวทางให้ผู้อ่านได้ศึกษาคุณลักษณะของผู้นำที่ดี

ก่อนลงไปในรายละเอียดเรื่องของภาวะผู้นำระดับที่ห้า ผมขอต้องชี้แจงให้ท่านผู้อ่านเข้าใจลักษณะ และที่มาที่ไปของหนังสือเล่มนี้ก่อน

ในหนังสือ Good to Great ผู้เขียนได้ศึกษาวิจัยองค์กรชั้นนำของอเมริกา ย้อนกลับไปหลายสิบปี เพื่อหาว่ามีบริษัทไหนบ้างที่สามารถปรับเปลี่ยนตนเองจากบริษัทดีๆ ธรรมดาๆ เป็นบริษัทสุดยอด (Good to Great) ได้บ้าง จากนั้นศึกษาต่อว่า บริษัทที่สามารถปรับตนเองให้เป็นบริษัทที่สุดยอดได้ จะต้องมีคุณลักษณะ หรือองค์ประกอบอะไรบ้าง
และเพื่อจะทำให้ภาพเกิดความชัดเจนขึ้น จิม คอลลินส์ ยังได้ศึกษาองค์กรอื่นๆ ในอุตสาหกรรมเดียวกันที่ไม่สามารถปรับตนเองจากบริษัทชั้นดีให้เป็นบริษัทที่สุดยอดได้ ว่า มีคุณลักษณะหรือองค์ประกอบที่แตกต่างจากบริษัทในกลุ่มแรกอย่างไร
ในระยะแรกของการวิจัย จิม คอลลินส์ ไม่พยายามที่จะหาคุณลักษณะที่เหมือนกันของผู้นำในองค์กรที่สามารถเปลี่ยนจาก “ ดีธรรมดา” มาเป็น “ ดีสุดยอด ” ได้ เนื่องจากเขามีความเชื่อว่า ถ้ามุ่งแต่ที่ประเด็นผู้นำอย่างเดียว ไม่จำเป็นต้องศึกษาในเรื่องอื่นๆ ไม่ว่าองค์กรจะประสบความสำเร็จ หรือ ล้มเหลว มักจะโยนไปที่ผู้นำหมด

อย่างไรก็ตาม สุดท้ายจากหลักฐานต่างๆ ที่หามาได้ ทำให้ จิม คอลลินส์ ยอมจำนน และสรุปได้ว่า คุณลักษณะของผู้นำมีผลสำคัญต่อความสามารถในการเปลี่ยนองค์กร จาก “ ดี” ธรรมดาให้เป็นองค์กรที่ “ ดีสุดยอด” ได้

เขากล้าสรุปออกมาเลยว่า ไม่ว่าองค์กรดังกล่าวจะอยู่ในธุรกิจใด หรือ เป็นองค์กรที่อยู่ในช่วงกำลังเผชิญวิกฤตหรือกำลังเติบโต หรือ เป็นองค์กรขนาดใหญ่หรือขนาดเล็ก ผู้นำขององค์กรที่ดีสุดยอดจะมีลักษณะที่คล้ายหรือเหมือนกันเกือบหมด เรียกได้ว่า ออกมาจาก “ เบ้าหลอม” เดียวกัน สิ่งที่ผู้เขียนหนังสือเล่มดังกล่าวสรุปมาได้มาจากผลการศึกษาวิจัยล้วนๆ
เนื่องจากเป็นการยากที่จะหาชื่อที่เหมาะสมสำหรับเรียกผู้นำขององค์กรเหล่านี้ เขาเลยเรียกด้วยภาษาง่ายๆ ครับ ว่า เป็นผู้นำในระดับที่ห้า (Level 5 Leadership) โดยมีการแบ่งว่า เมื่อคนเราก้าวขึ้นไปเป็นผู้นำนั้น จะสามารถแบ่งผู้นำที่ดีออกเป็น 5 ระดับ โดยในสี่ระดับแรกประกอบไปด้วย

ระดับที่หนึ่ง หรือ High Capable Individual เป็นผู้ที่มีความสามารถเฉพาะตัวที่ดี ทั้งทักษะ ความรู้ ความสามารถ และพฤติกรรมในการทำงานที่ดี ซึ่งล้วนแล้วแต่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อองค์กร
ระดับที่สอง หรือ Contributing Team Member เป็นผู้ที่สามารถทำงานเป็นทีมได้ดี สามารถทำงานร่วมกับผู้อื่น และช่วยให้กลุ่มและทีมบรรลุเป้าหมายที่ต้องการ
ระดับที่สาม หรือ Competent Manager เป็นผู้ที่สามารถบริหารบุคลากรและทรัพยากรได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เพื่อนำไปสู่การบรรลุเป้าหมายขององค์กร
ระดับที่สี่ หรือ Effective Leader เป็นพวกผู้นำที่สามารถ นั้นคือทำให้ทุกคนเกิดความมุ่งมั่น กำหนดวิสัยทัศน์ที่ชัดเจน และสามารถจูงใจให้บุคลากรทุกคนทำงานอย่างทุ่มเทเพื่อบรรลุวิสัยทัศน์ดังกล่าว

ท่านผู้อ่านจะเห็นว่า ในสี่ระดับข้างต้นจะเป็นลักษณะของบุคลากร และผู้นำในองค์กรที่เราพบเจอในหนังสือภาวะผู้นำทั่วๆ ไป แต่ในองค์กรที่สามารถปรับตนเองจากดีธรรมดา ให้เป็นดีสุดยอดได้นั้น ต้องมีลักษณะของผู้นำระดับที่ห้า

ผู้นำกลุ่มนี้ ไม่เพียงแต่มีคุณลักษณะตาม “ สี่อันดับแรก” แล้ว จะมีความแตกต่าง คือ จะต้องสร้างความสุดยอดอย่างยั่งยืนให้กับองค์กรได้ด้วยคุณสมบัติที่สำคัญ 2 ประการ ได้แก่ ความมุ่งมั่นที่จะทำให้องค์กรประสบความสำเร็จ กับ ความถ่อมตัว

ท่านผู้อ่านอาจจะสงสัยว่า ความมุ่งมั่นต่อความสำเร็จ และความถ่อมตัวนั้นเป็นคุณสมบัติที่ค่อนข้างขัดแย้งกัน ซ้ำดูเหมือนว่าไม่น่าจะอยู่ด้วยกันได้ แต่นั่นเป็นสิ่งที่จิม คอลลินส์ ได้ค้นพบจากการศึกษาวิจัย

การที่ผู้นำระดับที่ห้าเป็นผู้ที่มีบุคลิกภาพถ่อมตัว ไม่ได้หมายความว่า ผู้นำดังกล่าวจะต้องขี้กลัว ไม่กล้า หรือขาดความทะเยอทะยาน ผู้นำเหล่านี้ อาจจะไม่ชอบความมีชื่อเสียง หรือไม่ชอบเป็นจุดสนใจของคนทั่วไป แต่พวกเขาก็มีความมุ่งมั่น และทะเยอทะยานเพื่อองค์กร ไม่ใช่เพื่อตัวเอง

คุณสมบัติสำคัญ สำหรับผู้นำระดับที่ห้า คือ

ประการที่หนึ่งความมุ่งมั่นและทะเยอทะยานต่อความสำเร็จขององค์กรเป็นอันดับแรก จนกระทั่งอาจกล่าวได้ว่าผู้นำเหล่านี้ต้องการเห็นความสำเร็จขององค์กร มากกว่าความสำเร็จและความร่ำรวยของตนเอง

ผู้นำประเภทนี้จะมีความรักและภักดีต่อองค์กรเป็นอย่างสูง เสียสละได้แม้กระทั่งความสุขหรือความสำเร็จส่วนตัว เพื่อความสำเร็จขององค์กร ต้องการเห็นความสำเร็จขององค์กรยั่งยืนและยืดยาวไปถึงผู้บริหารรุ่นต่อๆ ไปโดยยอมจะอยู่หลังฉากเงียบๆ ไม่ชอบที่จะเปิดเผยตัวว่าเป็นผู้สร้างรากฐาน และความสำเร็จสำหรับผู้นำรุ่นต่อๆไป โดยไม่สนใจว่าผู้นำในยุคต่อไปจะคำนึงถึงรากฐานที่ตนเองได้วางไว้หรือไม่

ส่วนพวกผู้นำที่มุ่งเน้นความสำเร็จของตนเอง ต้องการชื่อเสียง เกียรติยศ ทรัพย์สิน หรือความสำเร็จ ไม่ถือว่าเป็นผู้นำระดับห้าที่จะนำพาองค์กรของตนเองจากองค์กรดีธรรมดาเป็นองค์กรที่ดีสุดยอดได้

ผมเองก็พบผู้นำระดับที่ห้าอยู่เหมือนกัน ผู้นำเหล่านี้จะตรงกันข้ามกับผู้นำธรรมดาๆ ที่มุ่งมั่นต่อความสำเร็จของตนเองเป็นหลัก ไม่ให้ความสนใจต่อการวางรากฐานต่อความสำเร็จขององค์กรในยุคต่อๆไป

อย่างไรก็ตาม ท่านผู้อ่านอาจจะเจอผู้นำที่ประสบความสำเร็จในการนำพาองค์กรสู่ความสุดยอดได้ แต่ถ้าเมื่อเขาหลุดจากตำแหน่ง องค์กรก็เริ่มตกต่ำลง เนื่องจากการขาดการวางรากฐานสำหรับความสำเร็จไว้ตั้งแต่ต้น ย่อมไม่ถือว่าเขาเป็นผู้นำระดับที่ห้า

ประการที่สอง เป็นผู้ที่ถ่อมตัวและไม่ถือตัวเองเป็นหลัก ท่านผู้อ่านอาจจะสังเกตได้ว่า เวลาพูดกับผู้บริหารที่เป็นผู้นำในระดับที่ห้า ผู้บริหารเหล่านั้นจะไม่พูดถึงสิ่งที่ตนเองได้ทำเลย แต่จะพูดถึงสิ่งที่ผู้บริหาร หรือผู้ร่วมทีมคนอื่นๆ ได้ทำให้กับองค์กร

ต่างจากผู้นำที่เราเห็นหลายๆ คนที่ชอบถือตัวเองเป็นศูนย์กลางของจักรวาล และมักจะมองว่าความสำเร็จขององค์กรนั้นเกิดขึ้นจากตัวเองเป็นหลัก

เราอาจจะถือได้ว่า ผู้นำระดับที่ห้าค่อนข้างเป็นคนถ่อมตัว เก็บตัว เงียบ ขี้อาย หรือแม้กระทั่งหลายๆ ครั้งอาจจะดูไม่มั่นใจ บุคคลเหล่านี้ไม่เคยต้องการที่จะเป็นผู้นำประเภทที่โดดเด่น เป็นที่รู้จักของวงการ แต่ขณะเดียวกัน ผู้นำประเภทนี้ไม่ได้เป็นคนใจอ่อนหรือโลเล

สิ่งที่ จิม คอลลินส์ พบจากงานวิจัยของเขาก็คือ ผู้นำที่สามารถนำพาองค์กรสู่ความสุดยอดได้นั้น จะมีความมุ่งมั่นต่อความสำเร็จขององค์กรเป็นอย่างสูง และจะทำทุกอย่างและทุกวิธีทาง (ในสิ่งที่ถูกต้อง) เพื่อนำพาองค์กรสู่ความสำเร็จ

ดังนั้นในหลายๆ ครั้งเราอาจจะเจอผู้นำระดับที่ห้า ที่อาจจะดูใจร้ายก็ได้ เช่น ไล่ญาติตนเองออก หรือ ปิดโรงงานบางแห่งไป ซึ่งถึงแม้จะดูใจร้ายแต่ก็ทำเพื่อความสำเร็จขององค์กร

ประการที่สาม ผู้นำเหล่านี้มักจะมาจาก “ ภายในองค์กร” จากหลักฐานงานวิจัยของเขาจะไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างผู้นำระดับที่ห้ากับการเป็นผู้บริหารที่มาจากภายนอกองค์กร

ประการที่สี่ ผู้นำในระดับที่ห้าส่วนมากมักพูดถึงความสำเร็จขององค์กร ว่า สาเหตุหลักประการหนึ่งมาจาก “ ดวงหรือโชค” (Luck) เช่น ผู้บริหารที่เป็นผู้นำระดับที่ห้า คนหนึ่งระบุเลยว่า สาเหตุที่ทำให้องค์กรประสบความสำเร็จก็คือ ความโชคดีที่สามารถหาคนที่จะมาแทนเขาได้เหมาะสม

ผู้บริหารอีกท่านหนึ่งที่เขียนหนังสือออกมา ตั้งชื่อหนังสือไว้อย่างเก๋ไก๋เลยว่า I’m a Lucky Guy หรือ “ ผมเป็นคนโชคดี”

ถามว่าทำไมผู้นำเหล่านี้ถึงมักจะให้ความสำคัญกับโชค เนื่องจากผู้นำระดับที่ห้า เมื่อสามารถนำพาองค์กรสู่ความสำเร็จ ก็มักจะมองออกไปจากตัวเองเพื่อหาบุคคลหรือเพื่อนร่วมงานที่จะรับความดีความชอบ แต่ถ้าหาใครไม่ได้ เขามักสรุปให้ไปลงเอยที่ “ โชค” เรียกได้ว่าเมื่อความสำเร็จเกิดขึ้น มักชอบนึกว่าเป็นโชคดีของตนเองที่มีเพื่อนร่วมงานและลูกน้องที่ดี

ทางตรงกันข้าม เมื่อเหตุการณ์ไม่ดี ผู้นำเหล่านี้กลับ “ ไม่โทษโชคชะตา” แต่จะมองว่าสาเหตุของความผิดพลาดและล้มเหลวมาจาก “ ตนเอง”

ลักษณะดังกล่าวจะตรงกันข้ามกับ ผู้นำทั่วๆไปที่เมื่อสิ่งไม่ดีเกิดขึ้น มักจะโทษโชค แต่เมื่อมีสิ่งดีๆ เกิดขึ้น มักจะหันกลับมามองที่ตัวเอง และคิดว่าตัวเองเป็นสาเหตุหลักที่ทำให้องค์กรประสบความสำเร็จ

หนังสือมีจำหน่ายแล้ววันนี้ที่ร้านหนังสือชั้นนำทั่วประเทศ สอบถามรายละเอียดได้ที่ 0-2338-3384
bizbook@nationgroup.com และ www.bangkokbiznews.com , www.nationbook.com