มองจีน-มองไทย เรารู้จักจีนดีแค่ไหน ?

 "บางคนรู้เรื่องจีน แบบรู้หนึ่ง ก็นึกว่ารู้สิบ"

คุณบัญฑูร ล่ำซำ แห่งธนาคารกสิกรไทย เคยพูดไว้ ทำให้เราได้ฉุกคิดขึ้นมาว่า แล้ว เรารู้จักจีนดีแค่ไหน ?

พื่อค้นหาคำตอบให้กับคำถามข้างต้น นักวิชาการสาวรุ่นใหม่ แห่งรั้วธรรมศาสตร์ อาจารย์อักษรศรี พานิชสาส์น ได้ทุ่มตัวลงไปศึกษาเรื่องจีนอย่างจริงจัง ตระเวณไปตามมณฑลต่างๆ ของประเทศยักษ์ใหญ่นี้มาแล้วกว่าค่อนประเทศ

นอกจากจะไปตะลุยมณฑลต่างๆ ของจีนในฐานะนักวิจัยและนักศึกษาปริญญาเอก สาขาสหวิทยาการ (เน้นเศรษฐกิจจีน) มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ด้วยทุนการศึกษาโครงการปริญญาเอกกาญจนาภิเษก โดยสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย เพื่อเก็บข้อมูลภาคสนามแล้ว อาจารย์อักษรศรียังได้พูดคุยและสัมภาษณ์ข้าราชการไทยหลายคน และนักธุรกิจไทยหลายรายที่มีประสบการณ์ตรงในการติดต่อและทำธุรกิจกับจีน รวบรวมนำสิ่งที่ได้รับรู้ รับฟัง มาถ่ายทอดผ่านคอลัมน์มองจีนมองไทย ในกรุงเทพธุรกิจ เป็นประจำทุกเดือน

ความสนใจในการศึกษาเรื่องจีนของอาจารย์อักษรศรี เริ่มต้นในสมัยที่รับราชการอยู่กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ ปัจจุบันเปลี่ยนชื่อเป็นกรมเศรษฐกิจการพาณิชย์ ท่านเกริกไกร จีระแพทย์ อดีตปลัดกระทรวงพาณิชย์ เขียนไว้ในคำนิยมว่า

 "เธอเป็นข้าราชการไทยคนหนึ่งที่สนใจใฝ่รู้เรื่องจีนมากตั้งแต่ครั้งได้รับทุนจากกระทรวงพาณิชย์ ไปศึกษาต่อระดับปริญญาโท ที่มหาวิทยาลัย Johns Hopkins University สหรัฐอเมริกา คุณสมบัติทั้งด้านวิชาการ ประสบการณ์ภาคปฎิบัติในชีวิตราชการและการสัมผัสด้วยตัวเองเหล่านี้ บวกกันทำให้ผลงานนี้น่าทึ่ง และเร้าใจ"

ปัจจุบัน อาจารย์อักษรศรี เป็นอาจารย์ประจำคณะเศรษฐศาสตร์ และกรรมการโครงการจีนศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และเมื่อกลางปี 2548 เป็นอาจารย์รับเชิญ ณ Yunnan University นครคุนหมิง

หนังสือมองจีน-มองไทย จึงก่อตัวขึ้นมาจากประสบการณ์ที่สั่งสมพบเห็นด้วยตนเอง พลิกอ่านไปแต่ละภาคจะเป็นการฉายภาพให้เห็นว่า ตลาดแดนมังกร ที่ดูเสมือนจะมีขนาดใหญ่ หากแต่แท้จริงแล้ว กลับเป็นตลาดที่แยกย่อย แตกต่าง และหลากหลายในระดับมณฑล

 ความเข้าใจแบบผิวเผินว่า จีนทั้งประเทศ เป็นตลาดเดียว ก็เป็นความเข้าใจผิดอย่างมหันต์ !!

โดยเฉพาะนักธุรกิจไทย เมื่ออ่านข้อมูลปฐมภูมิที่อาจารย์อักษรศรีไปมาเองหลายต่อหลายครั้ง ก็จะได้รู้ว่า เราควรมองจีนแบบใด ?

ยกตัวอย่างเช่น (อภิ) มหามณฑลมั่งคั่งของจีน คือ มณฑลกวางตุ้ง มณฑลเจียงซู และมณฑลซานตง สามมณฑลนี้ มีขนาดใหญ่กว่าเศรษฐกิจของไทยทั้งประเทศ

เริ่มจาก กวางตุ้ง มณฑลที่รวยที่สุดของจีน ความโดดเด่นด้านคมนาคมและโลจิสติกส์ มีส่วนทำให้กวางตุ้งเป็นแหล่งซื้อขายสินค้าอุปโภคบริโภคที่สำคัญ จากความมั่งคั่งของชาวจีนในกวางตุ้ง ทำให้ชาวจีนเหล่านี้กลายเป็นนักบริโภคที่ใช้เงินเก่ง ชอบใช้จ่ายสินค้าที่ใช้อวดฐานะของตนเอง ทั้งการซื้อรถยนต์ยี่ห้อหรูราคาแพง เป็นสมาชิกสนามกอล์ฟ ใช้เสื้อผ้าแบรนด์หรูระดับโลก เป็นต้น

สำหรับ มณฑลเจียงซู ก้าวขึ้นมาเป็นแหล่งรับการลงทุนจากต่างชาติมากเป็นอันดับหนึ่งของจีน ด้วยทำเลที่ตั้งไม่ห่างจากเซียงไฮ้มากนัก มีเส้นทางคมนาคมเชื่อมโยงไปมณฑลอื่นๆ ของจีนได้ง่าย ตลอดจนมีท่าเรือน้ำลึกขนาดใหญ่ ไม่เฉพาะนักลงทุนต่างชาติเท่านั้นที่สนใจเข้ามาลงทุนในเจียงซู นักธุรกิจจีนในมณฑลอื่น ก็สนใจย้ายฐานการลงทุนมาเจียงซูมากขึ้น โดยเฉพาะกลุ่มอุตสาหกรรมยานยนต์

ตัวอย่างการลงทุนรายใหญ่จากไทยในเจียงซู คือ กลุ่มสหยูเนี่ยนของไทยที่เข้าไปลงทุนในโครงการโรงไฟฟ้าพลังงานถ่านหินกว่า 5 แห่ง ล่าสุดกำลังขยายไปเปิดโรงเรียนนานาชาติดัลลิชที่เมืองซูโจวของเจียงซูอีกด้วย

มีข่าวแว่วมาว่า กลุ่มสหยูเนี่ยนได้รับใบอนุญาตเปิดโรงเรียนนานาชาติในจีนเป็นรายสุดท้าย ก่อนที่รัฐบาลจีนจะปิดรับการขออนุญาต ซึ่งเป็นการขยับขยายการลงทุนที่ถูกทิศทาง เพราะนักธุรกิจจีนรวยรุ่นใหม่ เริ่มเห่อที่จะส่งลูกเข้าเรียนโรงเรียนนานาชาติกันมากขึ้น แม้ว่าค่าเทอมจะแพงแสนแพง (ประมาณ 1 ล้านบาท)

อาเสี่ยเหล่านี้ คงลงทุนเพื่อให้อาตี๋ อาหมวยน้อยรุ่นหลังได้พูดภาษาอังกฤษให้คล่องกว่ารุ่นป่ะป๋าและหม่าม้า

มณฑลซานตง เป็นอีก (อภิ)มหามณฑลมั่งคั่งในจีน เป็นฐานการผลิตด้านการเกษตรที่ใหญ่ที่สุดของจีน โดยเฉพาะผลไม้ลือชื่อ อย่างแอปเปิ้ล

สำหรับภาคอุตสาหกรรม ในขณะนี้มีหลายสินค้าจากซานตงได้พัฒนาจนมีชื่อเสียงระดับโลก โดยเฉพาะกลุ่มไฮเออร์ ผู้ผลิตเครื่องใช้ไฟฟ้าจากเมืองชิงเต่า เมืองท่าสำคัญในมณฑลซานตง ในขณะนี้ ไฮเออร์ได้ก้าวขึ้นเป็นผู้ผลิตตู้เย็นรายใหญ่อันดับ 2 ของโลก โดยมีผู้บริหารที่มีวิสัยทัศน์อย่างนายจาง รุ่ยหมิน ผู้ที่สามารถพัฒนาธุรกิจของกลุ่มฯ จากที่เคยมีหนี้สินรุงรังให้สามารถก้าวมาเป็นบริษัทชั้นนำของโลก       มีเรื่องเล่าว่า เมื่อเริ่มเข้ารับตำแหน่งเป็นผู้จัดการในโรงงานผลิตตู้เย็นของเมืองชิงเต่าในปี 2527 (ก่อนจะเปลี่ยนชื่อเป็นกลุ่มไฮเออร์) สิ่งแรกที่นายจางบอกให้พนักงานทำ คือ นำฆ้อนขนาดใหญ่มาทุบตู้เย็นที่เหลืออยู่ในโกดังให้หมด!!! ซึ่งสร้างความงงงันให้กับพนักงานทั้งหลายในตอนแรก

และหลังจากทำลายตู้เย็นแบบเก่าและสุดจะเชยเหล่านั้นด้วยความเมามันของอารมณ์กันไปแล้ว นายจางก็บอกให้พนักงานไปช่วยกันคิดค้นและทำวิจัยเพื่อผลิต “ตู้เย็นที่ดีที่สุดในโลก” ซึ่งในที่สุดก็ทำได้สำเร็จ จนกลายเป็นผู้ผลิตตู้เย็นระดับโลก

จากที่ยกตัวอย่างทั้ง 3 มณฑล (จากทั้งหมด 22 มณฑล 5 เขตปกครองตนเอง และ 4 มหานคร) คงจะเพียงพอที่จะยืนยันในคำกล่าวที่ว่า คนไทยเรา ควรจะมองจีนแบบ “หนึ่งมณฑล หนึ่งประเทศ”

ส่วนใครที่อยากไปลงทุนที่เมืองจีน ในหนังสือเล่มนี้ก็มีเรื่องเล่าจากผู้ที่ทำงานในจีนมาเกือบ 10 ปี ได้ให้คำตอบไว้อย่างน่าใสใจว่า "หากอยากลงทุนที่เมืองจีน ควรจะลงทุนเองแบบทุนต่างชาติ 100 เปอร์เซนต์เต็ม ไม่ควรจะเป็นแบบร่วมทุน เพราะคำว่า ร่วมมือ ในภาษาจีน เป็นคำที่เขียนลำบาก เขียนยังไงก็ไม่สวย !!"

เหตุผลที่นักธุรกิจไทยต้องม้วนเสื่อกลับบ้าน ก็มีทั้งเรื่องกับปัญหาหุ้นส่วนจีน การตุกติก ตลอดจนปัญหาในส่วนของนักธุรกิจไทยเอง ขาดความพร้อมทั้งด้านภาษา ประสบการณ์ และการไม่ศึกษาข้อมูลให้รอบคอบก่อนตัดสินใจร่วมลงทุนกับฝ่ายจีน....       

ก่อนจะปิดท้าย ขอหยิบหยืมคำนิยมอีกบทหนึ่ง จากเพื่อนผู้พี่สมัยเรียนปริญญาโท จักรภพ เพ็ญแข ที่อยากให้ทุก ๆ คนได้ พลิกอ่านงานของอาจารย์อักษรศรี...

"โปรดพลิกอ่านเถิดครับ ทุกตัวอักษรของเธอเป็นความจริงใจและจริงจัง โดยเฉพาะการศึกษาในระยะเปลี่ยนผ่านของจีนที่มีผลกระทบต่อโลกและประเทศไทยเรา"