มองจีน “วันนี้”

ที่มา: China Statistical Yearbook 2004.

เศรษฐกิจจีนใหญ่แค่ไหน       

จีนมีขนาดพื้นที่ 9,596,960 ตารางกิโลเมตร (อันดับ 3 ของโลก) และในช่วงต้นปี 2548 ประชากรจีนเพิ่มเป็น 1.3 พันล้านคน (อันดับ 1 ของโลก) คิดเป็น 1 ใน 5 ของประชากรโลก มีประชากรในวัยทำงานประมาณ 752 ล้านคน และมีประชากรในวัยชรา 131 ล้านคน และภายในปี 2558 (ค.ศ. 2015) จะเพิ่มเป็น 200 ล้านคน

จากสถิติในปี 2547 เศรษฐกิจจีนได้ขยายตัวจนมีขนาดใหญ่เป็นอันดับ 6 ของโลก ด้วยผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ 1,436,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐ หรือคิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 4.5 ของ GDP รวมทั่วโลก และมีเงินทุนสำรองเงินตราต่างประเทศเป็นอันดับ 2 ของโลก ปัจจัยผลักดันสำคัญที่ทำให้จีนเจริญเติบโตอย่างต่อเนื่องได้ คือ พลังทางเศรษฐกิจของตลาดภายในขนาดใหญ่ของจีนที่มีประชากรมากเป็นอันดับ 1 ของโลก และเศรษฐกิจของจีนมีการพึ่งพาปัจจัยภายในประเทศเป็นอัตราส่วนสูงถึงร้อยละ 70 ของ GDP (พึ่งพาภาคการค้าระหว่างประเทศเพียงร้อยละ 30)

นอกจากนั้นแล้วการลงทุนจากต่างประเทศ FDI ที่สูงเป็นอันดับ 1 ของโลกก็มีบทบาทสำคัญในการผลักดันเศรษฐกิจจีนเช่นกัน

รายได้เฉลี่ยต่อคนของจีน ปี 2547 เท่ากับ 1,090 ดอลลาร์สหรัฐ (อันดับที่ 100 ของโลก) โดยแบ่งเป็นรายได้เฉลี่ยต่อหัวต่อปีของประชากรในเขตชนบท เท่ากับ 2,110 หยวน และรายได้ของประชากรในเขตตัวเมือง เท่ากับ 7,072 หยวน

สถานะของจีนในเวทีเศรษฐกิจโลกเป็นอย่างไร       

หลังจากที่จีนได้เข้าเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลก (WTO) ตั้งแต่ปลายปี 2544 จีนได้ก้าวขึ้นเป็นประเทศที่มีปริมาณการค้ามากเป็นอันดับ 5 ของโลก โดยจีนได้เปรียบดุลการค้ากับทั่วโลก ในปี 2548 คู่ค้าสำคัญอันดับ 1 ของจีน คือ กลุ่มสหภาพยุโรป ส่วนกลุ่มอาเซียนก้าวเป็นคู่ค้าอันดับ 4 ของจีน เลื่อนจากอันดับ 5 ในปีที่ผ่านมา

ด้านการส่งออก

จีนได้ก้าวขึ้นเป็นผู้นำการส่งออกที่สำคัญเป็นอันดับ 4 ของโลก โดยเฉพาะสัดส่วนของการส่งออกสินค้าอุตสาหกรรมของจีนเพิ่มขึ้นถึงกว่าร้อยละ 89 ของสินค้าส่งออกทั้งหมด จีนกลายเป็นประเทศผู้ผลิตรายใหญ่ของโลกที่มีสินค้าที่สำคัญหลายรายการ จากมูลค่าการผลิตอุตสาหกรรมรวมทั่วโลก จีนมีสัดส่วนประมาณ 7% โดยมีบริษัทชั้นนำของจีน เช่น

-- กลุ่ม Haier ก้าวขึ้นเป็นผู้ผลิตตู้เย็นรายใหญ่อันดับ 2 ของโลก (รองจากบริษัทเวิลด์พูล)       

-- บริษัท TCL กลายเป็นผู้ผลิตโทรทัศน์รายใหญ่อันดับ 1 ของโลก (หลังควบรวมกิจการกับบริษัทThompson ของฝรั่งเศส จนเป็นเจ้าของแแบรนด์ TCL, Thompson และ RCA)      

-- บริษัท Lenovo ก้าวเป็นผู้ผลิตคอมพิวเตอร์รายใหญ่อันดับ 3 ของโลก (หลังซื้อกิจการผลิตคอมพิวเตอร์ของกลุ่ม IBM)       

-- บริษัท BYD ก้าวขึ้นเป็นผู้ผลิตแบตเตอรี่สำหรับมือถือรายใหญ่เป็นอันดับ 1 (ส่วนแบ่งตลาดโลกมากกว่าร้อยละ 50 มีลูกค้าเป็นบริษัทรายใหญ่ เช่น Motorola และ Nokia เป็นต้น)       

มีข้อสังเกตว่า แม้จีนจะมีมูลค่าการส่งออกจำนวนมาก แต่เศรษฐกิจจีนพึ่งพาภาคการส่งออกเป็นสัดส่วนเพียงร้อยละ 30 ของ GDP

ด้านการนำเข้า

จีนกลายเป็นประเทศนำเข้าอันดับ 2 ของโลก ปี 2547 มีมูลค่าการนำเข้าเป็นสัดส่วนประมาณร้อยละ 15.56 ของการนำเข้าในตลาดโลก โดยมีสินค้าหลักนำเข้า ได้แก่เครื่องจักรกล เม็ดพลาสติก เคมีภัณฑ์ เหล็กและเหล็กกล้า เชื้อเพลิงธรรมชาติ ส่วนแหล่งนำเข้าสำคัญของจีน ได้แก่ ญี่ปุ่น (สัดส่วน ร้อยละ 15.58) เกาหลีใต้ (สัดส่วนร้อยละ 11.74) และไต้หวัน (สัดส่วนร้อยละ 11.46)

การลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ (FDI)

“จากรายงาน อังค์ถัด ปี 2547 มูลค่าการลงทุนโดยตรงของต่างชาติ (FDI) ในจีนสูงถึง 96,600 ล้านดอลลาร์สหรัฐ มีบริษัทต่างชาติได้รับการอนุมัติการลงทุนในจีนกว่า 44,000 ราย และบริษัทชั้นนำ 500 อันดับแรกของโลกก็ได้เข้ามาลงทุนในจีนแล้วมากกว่า 400 บริษัท ในขณะนี้ จีนเป็นประเทศที่รับการลงทุน FDI มากอันดับ 2 ของโลกรองจากสหรัฐฯ”

ทำไม จีน เป็นโรงงานโลก       

1. ใน 7 เดือนแรกปี 2547 จีนมีการส่งออกโทรศัพท์มือถือ 73 ล้านเครื่อง (เพิ่มขึ้นจากปีก่อน 55%) โดยมีสัดส่วนการผลิตคิดเป็น 1 ใน 3 ของโทรศัพท์มือถือทั่วโลก       

2. ปี 2546 จีนมียอดจำหน่ายเครื่องคอมพิวเตอร์ส่วนบุคคล (PC) 10.5 ล้านเครื่อง เป็นสองเท่าของยอดจำหน่ายต่อปีของฝรั่งเศส       

3. บริษัท TCL ซึ่งเป็นผู้ผลิตโทรทัศน์จีนอันดับหนึ่งของโลก มีส่วนแบ่งการตลาดร้อยละ 10 ในปี 2547 มียอดจำหน่ายเครื่องโทรทัศน์ 18 ล้านเครื่อง       

4. จีนเป็นผู้ผลิตกล้องดิจิตอลเกินกว่าครึ่งหนึ่งของกล้องดิจิตอลที่จำหน่ายทั่วโลก       

5. ปี 2546 จีนมียอดจำหน่ายรถยนต์ 2.1 ล้านคัน โดยเฉพาะรถยี่ห้อ SANTANA มีส่วนแบ่งตลาดถึงร้อยละ 15      

6. จีนผลิตรองเท้าได้ 7 พันล้านคู่ โดยส่งออก 4 พันล้านคู่ มากเป็นอันดับ 1 ของโลก ซึ่งมากกว่าอินเดีย (ปริมาณการผลิตรองเท้าทั่วโลก 1.3 หมื่นล้านคู่)       

7. ในช่วงปี 2538-2546 ยุโรปมีมูลค่าการนำเข้าเสื้อผ้าจากจีนเพิ่มจาก 3,900 ล้านยูโรเป็น 1.06 หมื่นล้านยูโร ขยายตัวขึ้นเกือบ 3 เท่า โดยจีนสามารถผลิตชุดเล่นสกีและเสื้อผ้าเด็กได้มาก คิดเป็น 2 ใน 3 ของจำนวนชุดเล่นสกีและเสื้อผ้าเด็กที่จำหน่ายในยุโรป       

8. จีนสามารถผลิตของเด็กเล่นได้มาก คิดเป็น 3 ใน 4 ของจำนวนของเด็กเล่นทั่วโลก โดยผลิตที่เขตเศรษฐกิจพิเศษเซินเจิ้นของจีน       

9. จีนเป็นผู้ผลิตเหล็กอันดับ 1 ของโลก โดยผลิตได้มากถึง 272.5 ล้านตัน ทิ้งห่างอันดับ 2 และ 3 คือ ญี่ปุ่น (112.7 ล้านตัน) และสหรัฐฯ (98.5 ล้านตัน)       

10. จีนมีปริมาณการผลิตเหล็กกล้าเพิ่มขึ้น 2.5 เท่าในรอบ 5 ปี โดยมีบริษัท Baosteel เป็นผู้ผลิตเหล็กกล้าอันดับ 1 ของจีน โดยมียอดจำหน่าย 1.4 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ มีพนักงานและแรงงาน 1 แสนคน       

11. จีนเป็นผู้ผลิตวุลแฟรมมากเป็นอันดับ 1 ของโลก ทั้งนี้วุลแฟรมสำรองสะสมทางยุทธศาสตร์ของสหรัฐฯ ส่วนมากมาจากจีน       

12. จีนเป็นผู้ผลิตใบชารายใหญ่อันดับ 2 ของโลก (คิดเป็นร้อยละ 23 ของยอดปริมาณการผลิตใบชาทั่วโลก) รองจากอินเดีย       

13. จีนเป็นผู้ผลิตส้มรายใหญ่เป็นอันดับ 2 ของโลก รองจากสหรัฐฯ       

14. จีนผลิตถุงยางอนามัย 2.3 พันล้านชิ้นต่อปี       

15. จีนเป็นผู้ผลิตและอุปโภคกล่องกระดาษมากเป็นอันดับ 2 ของโลก ในระหว่างปี 2536-2546 จีนมีปริมาณการสิ้นเปลืองกระดาษเพิ่มจากเดิม 5 ล้านตันเป็น 14 ล้านตัน       

16. จีนเป็นผู้ส่งออกกระเบื้องปูพื้นหินแกรนิตอันดับ 1 ของโลก       

17. จีนเป็นผู้ผลิตแอสไพรินและวิตามิน C มากเป็นอันดับ 1 ของโลก ปริมาณการส่งออกวิตามิน C ในปี 2546 มีถึง 5.4 หมื่นตัน คิดเป็น 1 ใน 3 ของยอดปริมาณการบริโภคทั่วโลก (โดยไม่รวมประเทศจีน)       

18. จีนสร้างสถานีกำเนิดไฟฟ้าแห่งใหม่เพิ่มสัปดาห์ละ 1 แห่ง       

19. จีนเป็นผู้ผลิตตู้คอนเทนเนอร์อันดับ 1 ของโลก โดยในปี 2546 บริษัท CIMC ซึ่งอยู่ที่เมืองเซินเจิ้นสามารถผลิตได้ 1 ล้านตู้ คิดเป็นสัดส่วน 50% ของตลาดตู้คอนเทนเนอร์ทั่วโลก

พฤติกรรมของ “จีนยุคใหม่” เป็นอย่างไร       

1. ในปี 2548 จีนจะมีร้านอาหารเครื่องดื่มชื่อดังของโลกเข้ามาเปิดสาขาใหม่รวม 375 แห่ง (ปัจจุบันจีนมีร้าน KFC รวม 1,000 ร้านสาขา และพิซซ่าฮัทประมาณ 120 ร้านสาขาทั่วจีน)       

2. จีนมีซูเปอร์มาร์เก็ตมากกว่า 8,000 แห่ง และมีซูเปอร์มาร์เก็ตขนาดใหญ่พิเศษ 53 แห่ง โดยมีห้างคาร์ฟูติดอยู่อันดับที่ 5 ของจีน       

3. จีนมีมูลค่าสั่งซื้อสินค้าจากห้างวอล์มาร์ทปีละ 1.5 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (เทียบเท่าคู่ค้าอันดับ 6 ของจีน) และจากยอดขายสินค้าของห้างวอลมาร์ทในสหรัฐฯ คิดเป็นยอดสินค้าที่นำเข้าจากจีน 10%       

4. จีนมีนักท่องอินเทอร์เน็ต 100 ล้านคน มากเป็นอันดับ 2 ของโลก รองจากสหรัฐฯ และมีนักเล่นเกมอินเทอร์เน็ต 30 ล้านคน จัดเป็นประเทศที่มี “ประชากรนักเล่นเกมอินเทอร์เน็ต” มากที่สุดในโลก       

5. ในปี 2546 ตลาดโฆษณาจีนเป็นตลาดโฆษณาที่ใหญ่เป็นอันดับ 5 ของโลก มีค่าใช้จ่ายที่ใช้ในการโฆษณาจำนวน 1.45 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ คาดว่าในปี 2553 จีนจะนำหน้าญี่ปุ่นกลายเป็นตลาดโฆษณาที่ใหญ่อันดับที่ 2 ของโลก รองจากสหรัฐฯ       

6. จีนมีสถานีโทรทัศน์ 651 สถานี และสถานีวิทยุกระจายเสียง 1,000 สถานี มากเป็นอันดับ 2 ของโลก รองจากสหรัฐฯ       

7. ในปี 2546 มีชาวจีนเดินทางไปท่องเที่ยวในต่างประเทศมากถึง 20 ล้านคน องค์การการท่องเที่ยวโลก (World Tourism Organization) คาดการณ์ว่าจำนวนนักท่องเที่ยวจีนที่เดินทางออกนอกประเทศอาจเพิ่มเป็น 100 ล้านคนในปี 2563 (ค.ศ. 2020)       

8. เมืองสำคัญของจีนยุคใหม่ คือ เซี่ยงไฮ้ ซึ่งถือเป็นมหานครที่มีความคึกคักทางธุรกิจเป็นอันดับที่ 1 ของจีน ด้วยประชากร 17 ล้านคน ขนาด GDP ของเซี่ยงไฮ้เทียบเท่ากับประเทศบราซิล (มีประชากรกว่า 186 ล้านคน)       

9. ในขณะนี้ จีนมีกลุ่มผู้บริโภคในตลาดบนซึ่งนิยมซื้อสินค้าฟุ่มเฟือยและราคาแพง คนกลุ่มนี้มีสัดส่วนคิดเป็น 1% ของประชากรจีนทั้งประเทศ หรือประมาณ 13 ล้านคน บริษัทหลุยส์วิคตอง จึงได้เข้ามาเปิดสาขาที่ใหญ่ที่สุดในโลกในมหานครเซี่ยงไฮ้ เพื่อรองรับตลาด “คนจีนรวยยุคใหม่” กลุ่มนี้

ระบบการขนส่งและโลจิสติกส์จีนดีขึ้นแค่ไหน       

1. ในช่วงสองปีที่ผ่านมา จีนมีทางด่วนที่เปิดใช้งานแล้วรวม 1.03 หมื่นกิโลเมตร โดยในแต่ละปีมีการก่อสร้างทางด่วนเฉลี่ยปีละ 5,000 กิโลเมตร       

2. ในปี 2547 จีนสามารถต่อเรือคอนเทนเนอร์ที่ใหญ่ที่สุดในโลก สูง 115 เมตร และกว้างกว่าสนามกีฬาฝรั่งเศส 3 เท่า สามารถบรรจุตู้คอนเทนเนอร์ได้ 8,200 ตู้       

3. จีนมีปริมาณการใช้ตู้คอนเทนเนอร์คิดเป็น 1 ใน 4 ของปริมาณการใช้ทั่วโลก       

4. ในปี 2546 จีนสามารถรองรับการขนถ่ายตู้คอนเทนเนอร์ตามท่าเรือของจีนรวม 48 ล้านตู้ โดยเฉพาะที่ท่าเรือเซี่ยงไฮ้มีการใช้ตู้คอนเทนเนอร์มากเป็นอันดับที่ 3 ของโลก รองลงจากฮ่องกงและสิงคโปร์ และคาดว่าจะขยับเป็นอันดับที่ 1 ในปี 2563 (ค.ศ. 2020)      

อย่างไรก็ดี ประเทศจีนยังคงมีต้นทุนด้านโลจิสติกส์ค่อนข้างสูง คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 21.4 ของ GDP (กรณีของไทยประมาณร้อยละ 19 ของ GDP ของไทย)

ข้อดีของสินค้าจีนทะลักตลาดโลก : อีกมุมมองที่น่าสนใจ       

ผลการสำรวจของบริษัทมอร์แกน สแตนเลย์ รายงานข้อมูลที่น่าสนใจว่า “ตั้งแต่จีนได้กลายเป็น ผู้ผลิตสินค้าราคาถูกรายใหญ่ที่สุดของโลกนั้น สินค้าราคาถูกของจีนที่ท่วมตลาดโลกกลับช่วยให้ผู้บริโภคประหยัดเงินได้เป็นจำนวนมหาศาล” ตัวอย่างเช่น ผู้บริโภคของสหรัฐฯ ที่หันมาซื้อสินค้าราคาถูกของจีน สามารถประหยัดเงินได้กว่า 1 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐ จากข้อมูลในระหว่างปี 2541-2546 หากคำนวนเฉพาะสินค้าเสื้อผ้าเด็กเพียงแค่รายการเดียว พบว่า สามารถช่วยชาวอเมริกันประหยัดเงินได้ถึง 400 ล้านดอลลาร์สหรัฐ