จากที่นำเสนอมาคงเห็นแล้วว่า ตลาดจีนมีลักษณะเฉพาะและแตกต่างหลากหลายไปตามภูมิภาค (fragmented markets) จึงไม่ควรจะมองตลาดจีนแบบเหมารวมว่าเป็นตลาดของผู้บริโภค 1.3 พันล้านคน และมีข้อพึงทราบก่อนที่จะเข้าไปค้าขายและลงทุนทำธุรกิจในประเทศจีน สรุปได้ดังนี้

ข้อควรรู้ก่อนจะเจาะตลาดจีน       

1. ปัจจัยพื้นฐานของนักธุรกิจไทยที่พึงมี           

- พื้นความรู้ข้อมูลระดับมณฑลของพื้นที่หรือตลาดเป้าหมาย เนื่องจากจีนเป็นประเทศใหญ่มีความแตกต่างเชิงภูมิศาสตร์ รสนิยม และพฤติกรรมผู้บริโภค รสนิยม ตลอดจนอุปนิสัยใจคอในการประกอบธุรกิจจึงหลากหลายกันไปในแต่ละท้องถิ่น ในการค้าขายกับจีน จึงควรศึกษาและสำรวจตลาดให้รอบคอบและรอบด้าน เช่น มีสินค้าใดที่เป็นที่ต้องการของผู้บริโภค และควรจะเน้นเจาะตลาดโดยการแบ่งกลุ่มตามความต้องการออกเป็นระดับต่างๆ ตามระดับรายได้และรสนิยมของผู้บริโภค เป็นต้น           

- ศึกษาข้อกฎหมายและกฎระเบียบที่เกี่ยวข้องทั้งในระดับรัฐบาลกลางและรัฐบาลท้องถิ่น เช่น ระบบการค้า การชำระเงิน การให้เครดิต การซื้อ การขาย โดยเฉพาะในการทำสัญญาต้องอาศัยนักกฎหมายที่มีความรู้ความเข้าใจกฎหมายท้องถิ่นเป็นอย่างดี ที่สำคัญ ในการลงนามสัญญาต่างๆ กับฝ่ายจีนควรจะเชิญ”ผู้ใหญ่ฝ่ายจีน” ที่อ้างอิงได้มาเป็นสักขีพยานร่วมรับรู้ข้อตกลงหรือสัญญาดังกล่าวด้วย            

- พื้นฐานความรู้ทางด้านภาษาจีน วัฒนธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณี เนื่องจากจีนเป็นชนชาติที่เก่าแก่ มีอารยธรรม ขนบธรรมเนียมประเพณีเป็นของตนเองมายาวนาน และมี “วัฒนธรรมทางธุรกิจแบบจีน” ที่มีลักษณะเฉพาะ ดังนั้น หากสามารถศึกษาและทำความเข้าใจในรากฐานวัฒนธรรมเหล่านี้ได้อย่างถ่องแท้ ก็จะทำให้การติดต่อค้าขายกับฝ่ายจีนได้ราบรื่นขึ้น เช่น การรู้ภาษาจีนในระดับที่ใช้งานได้ อย่างไรก็ดี แม้จะไม่สามารถสื่อสารภาษาจีนกลางได้ ก็ควรจะใช้ล่ามที่มีความรู้และความเข้าใจพื้นฐานในประเด็นที่จะมีการเจรจาทางธุรกิจกับฝ่ายจีน            

- เครือข่ายในประเทศจีน หรือสายสัมพันธ์ (Guanxi) เป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างความลื่นไหลในการติดต่อกับฝ่ายจีน เนื่องจากในการทำงานติดต่อค้าขายทำธุรกิจกับคนจีน ไม่ว่าจะเป็นระดับเจ้าหน้าที่ของรัฐ ระดับนักการเมือง นักธุรกิจพ่อค้า ปัจจัยด้านสายสัมพันธ์กับบุคคลในระดับต่างๆ เหล่านี้จะช่วยเอื้อให้การเจรจาต่างๆ สะดวกและราบรื่นมากขึ้น ดังที่กล่าวกันว่า การทำธุรกิจในจีนนั้น การรู้จัก “Know-Who” อาจจะสำคัญกว่า “Know-How” อย่างไรก็ดี ควรต้องมีความละเอียดรอบคอบและระมัดระวัง ไม่ควรที่จะไว้วางใจ “เครือข่ายหรือสายสัมพันธ์” ในประเทศจีนมากเกินไป หากแต่ยังคงจำเป็นต้องลงไปตรวจสอบหรือติดตามการดำเนินการต่างๆ ด้วยตนเองอย่างใกล้ชิดและสม่ำเสมอ       

2. ปัจจัยด้านสินค้าและผลิตภัณฑ์            

เมื่อมีการศึกษาทางการตลาดและมั่นใจว่า มีสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ที่สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภคในตลาดจีนแล้ว ควรต้องพิจารณาถึงประเด็นอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องดังนี้            

- การออกแบบบรรจุภัณฑ์และหีบห่อ ให้สอดคล้องกับรสนิยมของชาวจีน เนื่องจากจะมีผลต่อการตัดสินใจของผู้บริโภค เช่น ใช้สีแดง หรือสีทอง และใช้บรรจุภัณฑ์ที่สามารถมองเห็นตัวสินค้าได้ เป็นต้น            

- การแสดงข้อความบนผลิตภัณฑ์ วิธีการใช้ รายละเอียด คำอธิบายต้องชัดเจน และถูกต้องตามกฎระเบียบของทางการจีน เช่น การใช้ภาษาจีน ระบุจำนวน น้ำหนัก และขนาดของสินค้าเป็นต้น       

3. ปัจจัยอื่นๆ การเข้าใจวัฒนธรรมในการทำธุรกิจของคนจีน เช่น การสร้างความสัมพันธ์โดยการร่วมดื่ม และ “ชนแก้ว” ตลอดจนการรับประทานอาหารร่วมกัน เป็นต้น
คำถามที่ถูกถามบ่อย (Frequently Asked Questions: FAQ)

• ทำไมต้องเจาะจีนรายมณฑล

• รัฐบาลระดับมณฑลมีอำนาจบริหารจัดการแค่ไหน

• กฎระเบียบของท้องถิ่นและระบบการเก็บภาษีของจีนเป็นอย่างไร

• การกระจายสินค้าในตลาดจีนมีข้อจำกัดแค่ไหน

จากลักษณะเฉพาะของกลไกและตลาดจีนข้างต้น สะท้อนถึงความจำเป็นจะต้องศึกษาและรู้จักจีนในระดับมณฑล ทั้งด้านเศรษฐกิจ การเมืองท้องถิ่น ตลอดจนมิติด้านสังคมอื่นๆ