ธรรมะพอเพียง
สุขอย่างไรในยุคพอเพียง?

บายไลน์  :  นางสาวธรรมดา

"การไม่ทำบาปทั้งปวง การทำกุศลให้ถึงพร้อม
การทำใจให้ผ่องใส นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย"   

พุทธภาษิต

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

แม้จะผ่านช่วงเทศกาลปีใหม่มาหลายเพลา แต่มีสิ่งหนึ่งที่ไม่เชยเกินไปที่จะมอบให้แก่กัน เพราะมันเป็นสิ่งซึ่งทันสมัยอยู่เสมอนั่นคือ 'ธรรมะ' ดังพุทธพจน์วรรคทองที่ว่า 'อกาลิโก'

หมดยุคมานานแล้วที่ธรรมะสามารถเรียนรู้ หรือมอบให้กันเฉพาะในวัด

ถ้าใครได้อ่านหนังสือ ธรรมะพอเพียง ของสำนักพิมพ์ กรุงเทพธุรกิจจุดประกาย ย่อมเข้าใจได้ว่า 'ธรรมะมีอยู่ทุกหนแห่ง'

"บัวซึ่งเกิดจากตม แต่สามารถผุดพ้นน้ำได้ฉันใด
  ธรรมะของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า
  ย่อมสามารถผุดขึ้นในใจที่มืดบอดได้ฉันนั้น"

อ.มั่น ภูริทัตโต เคยแสดงธรรมกับ พระไพศาล วิสาโล ว่า "ผู้ที่มีปัญญาจะเห็นธรรมะซึ่งมีอยู่ทุกหย่อมหญ้า" ธรรมะมีอยู่ทุกหนทุกแห่ง ไม่ได้หมายถึงพระธรรมคำสอนที่เป็นภาษาบาลี แต่เราสามารถมองทุกอย่างให้เป็นธรรมะได้

เมื่อใดที่เราคิดนำใจของเราออกจากกิเลส เมื่อนั้นเราก็มีธรรมะแล้ว

ตัวเรานั่นแหละคือธรรมะ
ธรรมะมีอยู่หลายระดับ ตั้งแต่ธรรมะของฆราวาส ธรรมะของพระภิกษุ สามเณร ตอนนี้เรายังเป็นฆราวาสอยู่ ก็ปฏิบัติศีล 5 ไป แต่ถ้าใครอยากมีธรรมะในตัวเพิ่มขึ้น ก็อาจจะปฏิบัติศีล 8 หรือศีล 10 ก็ได้ ตามระดับจิตของตน

ปี 2549 นี้ เป็นวาระ 100 ปีชาตกาล พระเงื่อม หรือ พุทธทาสภิกขุ บนแผงหนังสือ จึงมีหนังสือ ธรรมะที่ท่านพุทธทาสจารึกไว้ ถูกนำมาพิมพ์เผยแพร่ใหม่หลายปก

'ธรรมะพอเพียง' เล่มนี้แตกต่างจากเล่มอื่นตรงที่เป็นประสบการณ์ทางธรรมของพระสงฆ์จำนวน 9 รูป ผู้ได้ชื่อว่าเป็นพระนักปฏิบัติที่ได้รับการศรัทธาจากมหาชนชาวพุทธมาเนิ่นนาน 

ไม่ว่าจะเป็น พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต) พระธรรมโกศาจารย์ (ปัญญานันทภิกขุ) พระราชธรรมนิเทศ (พระพยอม กัลยาโณ) พระครูอุดมธรรมานุกูล (สุนทร อุตตฺโม) พระไพศาล วิสาโล พระอาจารย์มิตซูโอะ คเวสโก พระมหาวุฒิชัย วชิรเมธี พระกิตติศักดิ์ กิตฺติโสภโณ และพระมหาคมสรณ์ คุตฺตธัมโม 

"ท่านปัญญาถือเป็นสหายธรรมท่านพุทธทาส ท่านพยอมถือเป็นหน่อธรรม ท่านกิตติศักดิ์ก็ใช่ ท่านอื่นๆ ถึงไม่ใช่หน่อธรรมโดยตรงแต่ก็มีศรัทธาในท่านพุทธทาส" สัจภูมิ ละออ ผู้เรียบเรียงกล่าว

ถามถึงจุดเด่นของหนังสือเล่มนี้ เขาบอกว่าอยู่ที่เนื้อหาและรูปแบบการนำเสนอ

เนื้อหาที่เรียกได้ว่าเป็น 'ต้นธารแก่นธรรม' ของพระแต่ละรูป ซึ่งแสดงธรรมขึ้นใหม่อย่างเข้าใจง่าย และยังสอดคล้องกับปัญหาแห่งยุคสมัย ไม่ว่าจะเป็นเรื่องภัยธรรมชาติอย่างกรณีสึนามิ, ไข้หวัดนก, ปัญหาการก่อการร้าย

แม้กระทั่งปัญหาในสังคมสงฆ์

แน่นอน ย่อมหมายถึงการนำแนวคิดวิถีพุทธมาประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันด้วย

ดังที่ท่าน ป.อ.ปยุตฺโต กล่าวไว้ว่า "คนที่จะดำเนินชีวิตให้เกิดความเจริญก้าวหน้า...ให้ดำเนินชีวิตอยู่ด้วยความไม่ประมาท"
ท่านปัญญานันทภิกขุ ได้พูดว่า "ความถือตัวนี้มีปัญหามาก" ประเทศอินเดียยุ่งมาก เพราะการถือชั้นวรรณะ ทั้งที่ทุกคนต้องตาย ไม่เหมือนท่านมหาตมะ คานธี ทุกคนสามารถเข้าถึงได้หมด ให้เอาคานธีเป็นตัวอย่าง ลดมานะในตัว จนไม่เหลือมานะ แล้วก็จะมีความสุข

            พระพยอม กัลยาโณ ยังคงเทศน์ได้อย่างถึงพริกถึงขิง ท่านกล่าวเตือนสติว่า คนเราถ้า "ไม่เห็นโลงศพ..ไม่หลั่งน้ำตา" บางคนเมื่อทุกข์เกิดขึ้น ถึงจะคิดถึงวัด คิดถึงพระ บางคนรอจนวาระสุดท้ายของชีวิต เข้าวัดเหมือนกัน แต่ถูกคนอื่นหามไป

"สติมา...ปัญญามี" เป็นการแสดงธรรมของ พระครูอุดมธรรมานุกูล พระสายวิปัสสนา ท่านว่า สติเป็นหัวใจสำคัญ เมื่อปัญหาเกิดขึ้นให้ใช้สติกำหนดรู้ซึ่งปัญหานั้น ทุกอย่างมีทางแก้ ถ้าแก้ให้ถูกทาง

พระอาจารย์มิตซูโอะ สงฆ์ชาวญี่ปุ่น สอนว่า "ทุกข์สุขอยู่ที่ใจ" ถ้าสุขภาพใจดี สุขภาพกายก็จะดีตาม ใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว จิตที่เศร้าหมองไม่ผ่องใส ส่งผลให้กายเศร้าหมองไปด้วย ดังนั้น ควรจะรักษาใจให้ผ่องใสอยู่เสมอ เมื่อมีความไม่สบายใจเกิดขึ้น จงหยุดคิด พิจารณาสิ่งที่เกิดขึ้น แล้วหาเหตุแห่งทุกข์นั้น และต้องยอมรับความจริงที่เกิดขึ้น

"มนุษย์ที่ขาดศีลธรรม คือศูนย์กลางของวิกฤติในโลก" ท่าน ว.วชิรเมธี พระนักเขียนชื่อดัง กล่าวว่า การกระทำของมนุษย์ไม่ว่าจะดีหรือเลว ส่งผลต่อสิ่งรอบข้าง ไม่ว่าจะเป็นภัยทางธรรมชาติ เข้าทำนองเด็ดดอกไม้..สะเทือนถึงดวงดาว หรือภัยทางสังคม โลกจะเย็นลงได้ ถ้าใจของคนเย็นก่อน ใจที่มีหิริ-โอตตัปปะ อายชั่ว กลัวบาป

ถ้าเรามีธรรมะสองข้อนี้ ก็จะสามารถนำโลกได้ให้ปลอดภัยได้

สัตว์โลกย่อมเป็นไปตามกรรม" นี่คือความจริงของชีวิตที่อยู่คู่โลก พระกิตติศักดิ์ ได้พูดถึงธรรมข้อนี้บ่อยๆ ว่า เป็นสิ่งที่ทำให้เรามองเห็นความจริง ตามความเป็นจริง ทำให้เรายอมรับความเป็นไปที่จะเกิดขึ้น

เมื่อเห็นเช่นนั้นแล้วหาทางแก้เหตุนั้นให้ดีขึ้น โดยใช้หลักอริยสัจ คือ ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค  

"คำถามนี้...มีคำตอบ" จุดเด่นของพระพุทธศาสนาอีกอย่างคือมีคำตอบให้ทุกคำถามได้อย่างมีเหตุมีผล สิ่งใดที่วิทยาศาสตร์ไม่สามารถให้คำตอบได้ แต่พุทธศาสน์มีคำตอบให้เสมอ

พุทธศาสน์สอนเรื่องวิทยาศาสตร์มากว่า 2,500 ปีแล้ว ขณะที่วิทยาศาสตร์เพิ่งมาค้นพบ ศาสนาพุทธไม่ได้สอนให้คนอ้อนวอนเพียงอย่างเดียว จงภูมิใจที่เกิดมาในร่มเงาพุทธศาสนา พระมหาคมสรณ์ กล่าวไว้อย่างนั้น

หนังสือเล่มนี้ ยังมีจุดเด่นด้านรูปแบบการนำเสนอที่มีความแปลกใหม่ บางช่วงของเนื้อหามีการเคาะวรรคตอน และเน้นคำเสมือนบทกวี ทำให้ผู้อ่านสัมผัสถึงคุณค่าทางวรรณศิลป์ ขณะเดียวกัน แต่ละบทจะมีกราฟฟิกที่มีกลิ่นอายแบบวิทยาศาสตร์ประกอบเรื่อง เพื่อตอกย้ำว่าศาสนาพุทธเป็นวิทยาศาสตร์ คือสอนให้เชื่อในเหตุและผล

ถ้าจะให้กล่าวโดยสรุป หลักธรรมของภิกษุทั้ง 9 รูปที่นำมาพูดถึงนี้ ก็คงหนีไม่พ้นเรื่องของ 'ใจ' ทุกอย่างสำคัญที่ใจ สำเร็จที่ใจ

ถ้าใจคิดดี ผลที่ได้ก็จะดีตาม

คำสอนของพระพุทธองค์ มีไม่มาก เปรียบได้ดั่งใบไม้ในกำมือ แต่ยังมีธรรมะอีกมากที่น่าสนใจ และนำมาปฏิบัติได้โดยไม่เหลือบ่ากว่าแรง นอกเหนือจากในธรรมะพอเพียงเล่มนี้