โดยไม่รู้ว่า สิ่งที่นำเสนอไปนั้นจะมีผู้สนับสนุนหรือไม่ สิ่งเหล่านี้น่าจะสามารถตอบโจทย์ที่ว่า ทำไมรายการโทรทัศน์สำหรับเด็กจึงมีน้อยเหลือเกิน

นี่เป็นที่มาของการจัดตั้งกองทุนที่ต้องการเห็นการพัฒนารายการโทรทัศน์ โดยมุ่งช่วยเหลือให้ผู้ผลิตสามารถสร้างสรรค์รายการได้ ด้วยการลดค่าใช้จ่ายด้านการผลิตรายการ และอาจจะมีผู้สนับสนุนจัดหาช่องทางการนำเสนอให้ แนวคิดเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องไกลเกินไปอีกแล้ว

"แรงจูงใจในการผลิตรายการทีวีสำหรับเด็กนั้นมีน้อย ด้วยเหตุผลหลายประการ ปัญหาสำคัญคือ ทุนสำหรับผลิตรายการ " ปิยวัฒน์ สุรัติเจริญสุข อาจารย์ประจำคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยกรุงเทพ กล่าวเริ่มต้น

อาจารย์ปิยะวัฒน์ เป็นหนึ่งในนักวิจัยประจำโครงการสร้างแรงจูงใจ TV4Kids ภายใต้การสนับสนุนของสำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ซึ่งได้เดินทางไปศึกษาวิจัยกฎหมายหรือนโยบายเกี่ยวกับกองทุนการพัฒนารายการโทรทัศน์ เพื่อนำมาประยุกต์ใช้กับประเทศไทย ณ ประเทศออสเตรเลีย และอีกหลายประเทศก่อนหน้านี้ โดยการไปครั้งนี้ได้เข้าพบปะ และพูดคุยกับผู้ผลิตรายการ และผู้บริหารกองทุน พบว่าการส่งเสริมการพัฒนารายการโทรทัศน์สำหรับเด็กในประเทศออสเตรเลีย มีการจัดตั้งหน่วยงานเฉพาะ "เพราะรายการทีวีบ้านเราต้องมีต้นทุนจำนวนมาก เพื่อซื้อเวลาจากสถานี ดังนั้นการตั้งกองทุนเพื่อการพัฒนารายการโทรทัศน์สำหรับเด็กจึงจะช่วยลดทอนปัญหา และสร้างทางเลือกให้กับผู้ผลิตรายการทีวีสำหรับเด็กมากขึ้น"

หนทางหนึ่งที่กองทุนนี้จะเข้ามาช่วยได้ อาจารย์ปิยะวัฒน์ชี้ว่า จะช่วยลดทอนค่าใช้จ่ายสำหรับผู้ผลิตรายการ เช่น ช่วยเหลือเรื่องการละเว้นภาษีอากรสำหรับผู้ผลิตรายการ ได้แก่ ภาษีนำเข้าสำหรับกล้องถ่ายภาพยนตร์ซึ่งมีราคาหลักล้าน หรือภาษีเงินได้ของนิติบุคคลหรือบุคคลธรรมดา ซึ่งผู้ผลิตรายการต้องรับภาระนี้

นักวิชาการคนเดิมกล่าวว่า ก่อนหน้านี้ กองทุนทำนองนี้เคยเกิดขึ้นมาแล้ว เป็นกองทุนสื่อของสำนักงานส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ (สยช.) ซึ่งสนับสนุนงานของเยาวชน แต่มีการยกเลิกเมื่อปี 2546 ด้วยปัญหาเรื่องการเงิน คือ มีการให้เงินไปแล้ว แต่ไม่ได้คืน เพราะผู้ผลิตนำเงินไปใช้ในกระบวนการผลิตจนหมด แล้วไม่สามารถหาช่องทางในการเผยแพร่ได้

จากปัญหานี้ ทางทีมวิจัยได้นำมาขบคิด และพยายามลดปัญหาให้ได้ โดยพบทางออกหนึ่งที่ต่างประเทศใช้คือ การร่วมลงทุนระหว่างรัฐกับผู้ผลิตรายการ คล้ายกับเป็นการร่วมลงทุน และร่วมแบ่งบันผลประโยชน์ด้วยกัน แนวทางนี้จะทำให้ผู้ผลิตไม่ต้องรับภาระต้นทุนที่สูงมากเกินไปในการพัฒนาและผลิตรายการโทรทัศน์สำหรับเด็ก

"เหตุผลหนึ่งที่ทำให้รายการเด็กในต่างประเทศประสบความสำเร็จมาก อยู่ที่การวางแผนในระดับนโยบาย ซึ่งมีนโยบายมาจากพระราชบัญญัติ อย่างในออสเตรเลีย และแคนาดา กำหนดไว้ว่าคลื่นความถี่เป็นของประชาชน ดังนั้นหากผู้ใดเข้ามาใช้คลื่น จะต้องคืนกำไรให้ประชาชนด้วย โดยมีกฎหมายข้อหนึ่งกำหนดว่า จะต้องแบ่งปันเวลาช่วงหนึ่งให้กับรายการสำหรับเด็กด้วย" อาจารย์คนเดิมชี้

นอกจากนี้ ในออสเตรเลีย มีกติกาข้อหนึ่ง คือ สถานีต้องให้เงินสนับสนุนผู้ผลิตรายการทีวีสำหรับเด็กไปผลิตรายการเป็นเงิน 30 เปอร์เซ็นต์ โดยอีก 70 เปอร์เซ็นต์ ที่เหลือรัฐจะเป็นผู้สนับสนุน อีกทั้งผู้ผลิตไม่ต้องหาเวลาออกอากาศเอง ทำให้รายการเด็กของออสเตรเลียเต็มไปด้วยความคิดสร้างสรรค์

การเดินทางไปต่างประเทศทั้งออสเตรเลีย แคนาดา และอเมริกา ทำให้นักวิจัยจาก TV4Kids ได้เห็นโครงสร้าง กฎเกณฑ์ และรูปแบบที่แตกต่างกัน ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะนำมาประยุกต์ใช้ออกแบบโมเดลสำหรับประเทศไทย โดยขณะนี้สามารถมองเห็นแบบร่างคร่าวๆ แล้วว่าจะออกมาในลักษณะใด เพียงแต่เหลือขั้นตอนสุดท้ายที่ต้องรวบรวมความคิดเห็นจากกลุ่มคนต่างๆ ก่อนจะหาข้อสรุปต่อไป

"ต่อไปจะมีการเชิญกลุ่มผู้ประกอบการ ตัวแทนสถานี ผู้ผลิตรายการ ผู้ปกครอง เด็ก และองค์กรที่เกี่ยวข้องมาร่วมแสดงความคิดเห็น เพื่อหาความเป็นไปได้ ของการจัดตั้งกองทุนนี้อย่างเป็นรูปธรรมต่อไป"

เมื่อถามถึงความเป็นไปได้ในเวลานี้ ตัวแทนนักวิจัยจาก TV4Kids มองว่า ค่อนข้างเป็นไปได้ เพราะว่าท่าทีของรัฐบาลเองก็ให้ความสำคัญมากขึ้นสำหรับรายการเด็ก ดูได้จากมติ ครม.เมื่อไม่นานมานี้ เพียงแต่ต้องทำให้เป็นรูปธรรม และมีเงินสนับสนุนที่ชัดเจน ซึ่งนอกจากเรื่องกองทุนแล้ว รัฐบาลคงต้องลงมาดูเรื่องการจัดระเบียบรายการโทรทัศน์ไปพร้อมๆ กันด้วย

วันข้างหน้า หากกองทุนเพื่อการพัฒนารายการโทรทัศน์สำหรับเด็กสำเร็จ ไม่แน่ว่า เด็กอาจจะมีรายการทีวีที่พวกเขารับชมได้อย่างสบายใจ อาจจะเกิดขึ้นหลากหลายรูปแบบ มีการนำเสนอแปลกใหม่ แบบที่ผู้ใหญ่ก็ชมได้ เด็กก็ดูดีไปพร้อมๆ กัน